Metą ostatniego etapu sztafety okazał się Grande Poste – budynek poczty głównej, wewnątrz bardziej przypominający meczet zdobiony na bogato. Po kolei dojeżdżali kolejni uczestnicy sztafety, zagubieni w mrowiu samochodów na ostatniej prostej na autostradzie. W międzyczasie przypadkowi przechodnie podchodzili do zebranych już pod pocztą sztafetowiczów, by pogratulować zakończenia projektu! Z punktu zbornego numer 1, przejechaliśmy do oddalonego o 150 m punktu zbornego nr 2, gdzie czekali na nas kolejni oficjele pełniący bliżej nieokreślone funkcje. Szybka herbatka w hotelowej restauracji, 3 kwadranse czekania nie wiadomo na co, i klasyka algierskiego kina drogi: pytanie „zielonych”, do którego hotelu mają nas odeskortować. Nasz Człowiek w Algierii, Bachir, już na tyle dobrze nas poznał, że załatwił z obstawą kilka dni wolnego dla przybyszy z Europy

Po raz pierwszy w Algierii byliśmy WOLNI!!!

Rozstaliśmy się z całą towarzyszącą nam do tej pory ekipą, czyli z:

-Bachirem – Naszym Człowiekiem z Algierii,

-Krimem, Mouloudem i Toufikiem – czyli trójką algierskich rowerzystów – jak by nie było bardzo aktywnych sztafetowiczów głoszących nowinę nowakową!

-Nordinem – radiowcem, zdającym codziennie poranne relacje do narodowego radia algierskiego

-Redą i jego bratem – dwójką filmowców dokumentujących na zlecenie algierskiego Ministerstwa Turystyki każdy nasz ruch – od rozkładania namiotu począwszy, na podziwianiu gwiazd podczas jedynego pustynnego noclegu skończywszy

-Barką – Touaregiem – Naszym Człowiekiem z Południa, pomagającym całej ekipie

-Zielonymi, Niebieskimi i innymi ekipami eskortującymi, upakowanymi w co najmniej dwóch samochodach.

Z prostych wyliczeń wynika, że każdego dnia jechało z nami co najmniej 15 osób. I o ile podstawowa ekipa poznała już nasz rytm przemieszczania się, o tyle zmieniające się codziennie ekipy zielonych trudno było tego rytmu nauczyć. Dlatego, gdy w Algierze oswobodziliśmy się i zostaliśmy puszczeni samopas w piątkę: Julia, Kuba, Leszki i Norbert, czuliśmy się nieswojo. Nikt nam nie organizował czasu, nie wyznaczał trasy przejazdu, ani nie stukał w zegarek pospieszając na kolejne spotkanie. Z początku z lekkim niedowierzaniem, po kilku minutach pędziliśmy samodzielnie po ulicach Algieru. Wolność!!!

Zadekowaliśmy się w „budget” –gwiazdkowym hotelu i rozpoczęliśmy naszą wreszcie-samotną podróż po Algierii. A właściwie po Algierze. Stolica ta położona na wybrzeżu Morza Śródziemnego była dla nas oazą wielokolorowych szczegółów po 2 tygodniach spędzonych w trasie przez uboższy wizualnie interior. „Północno-afrykańska Marsylia” – tak skwitowali pierwsze wrażenie nt. Algieru Leszek i Norbert. – „Nawet chyba czyściej niż w Marsylii”. Centrum miasta usiane było brudnobiałymi kamienicami z niebieskimi okiennicami lub kolorowymi zasłonami nadymającymi się w oknach balkonowych, zapobiegającymi przedostawaniu się gorącego powietrza do wnętrza mieszkań. Pomimo kilometrów tras, jakie przeszliśmy tymi ulicami, nasze oczy nie znudziły się tym widokiem – na każdym z budynków znajdowaliśmy coraz to nowe detale: maszkarony o wielu obliczach, czy drzewa rosnące na ścianie budynku wbrew prawom grawitacji.

[View with PicLens]

Algier to miasto portowe, położone na kilkunastu wzniesieniach, więc klucząc uliczkami i idąc wciąż z górki, dotarliśmy do nabrzeża skąd roztaczał się piękny widok na całe miasto, niestety spowite smogiem. Spoglądaliśmy w dół z nabrzeża na toń lazurowej wody, zawieszone w niej różowe i błękitne woreczki foliowe i kilkadziesiąt kawałków bagietki. Pewnie dlatego, gdy dotarliśmy na fragment plaży miejskiej z dostępem do morza, odważyliśmy się w nim jedynie na chwilę pomoczyć nogi. Czuć było miejski klimat: mieszkańcy bardziej europejscy i „wyluzowani”, cinkciarze zachęcający plikiem 100 banknotów do ich wymiany i kloszardzi wyciągający rękę po kawałek pizzy do gościa w ogródku barowym. Towary sprzedawane były w sklepach lub na codziennych targowiskach, gdzie wszystkim i niczym handluje się dosłownie na ulicy.

NOC 1

Coby nie zapomnieć jak się kręci pedałami w piątek zdecydowaliśmy się pozwiedzać miasto z siodełka. Za Europejczykami na dwukołowcach obejrzał się niejeden mieszkaniec Algieru – nawet w stolicy kierowcy obtrąbywali nas w geście pozdrowienia, a przechodnie pokrzykiwali marhaba, czyli arabskie „witajcie” . Zdawałoby się, że przed nami dzień lekkiej jazdy miejskiej, a tu czekała na nas premia górska – podjazd pod bazylikę Notre Dame d’Afrique (w wolnym tłumaczeniu Nasza Pani w Afryce), królującą dostojnie na jednym z najwyższych wzgórz Algieru oraz na kilka innych punktów widokowych. Tak się wyluzowaliśmy, że sami nie wiedzieliśmy, gdzie tu jeszcze pojechać. Po rowerowym maratonie na trasie Ouargla-Algier, gdzie tempo narzucane było przez napięty grafik spotkań z oficjelami, delektowaliśmy się czasem swobodnie płynącym według naszego widzimisię.

NOC 2

Wiedzieliśmy też, że kolejny dzień spędzimy z Amel Kouri, czyli Ewą, którą poznaliśmy za pośrednictwem Bachira. Ewa to istna skarbnica wiedzy o Algierii. Sama zaproponowała nam, że oprowadzi nas po najciekawszych zakątkach stolicy. Wybór padł na Casbah, czyli swoiste miasto w mieście otoczone pozostałościami murów cytadeli. Wcale nie zdziwił nas fakt, że Casbah została wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO: urzekła nas praktyczna architektura adaptująca każdy metr kwadratowy stromych wzgórz pod tereny mieszkalne, z zachowaniem lokalnego tradycyjnego wzornictwa pieszczącego oczy przechodniów i mieszkańców. Casbah to tysiące schodków, kilometry wąskich uliczek, w których z trudem minąć się „ na trzeciego”, ściany 4-piętrowych budynków chylące się ku sobie, podparte belkami rozporowymi na szerokość otwartych ramion. To również dziesiątki zakładów fryzjerskich, stolarskich, kuśnierskich, snycerskich, krawieckich mieszczących się w ciasnych izbach pozbawionych okien. Pierwszą myślą obserwatora zaglądającego do ich wnętrza jest wysokość dodatku za pracę w ciężkich warunkach lokalowych. Casbah to również, albo i przede wszystkim, dom dla wielu rodzin, ok. 50 000 mieszkańców, i towarzyszące im hammamy (łaźnie), zabytkowe meczety (większość w trakcie długoletniej renowacji), boiska do gry w piłkę, pałacyki tureckich bejów i souki, gdzie można kupić przysłowiowe mydło i powidło. Po Casbie można by chodzić ze 3 dni, a i tak by się nie znudziła, ale gonił nas czas, więc Ewa zaprowadziła nas do ogrodu Jardin d’Essai. Dojechaliśmy tam metrem, i tu ciekawostka, budowanym dłużej niż warszawskie, bo aż 31 lat upłynęło od wbicia pierwszego szpadla w ziemię do pierwszej eksploatacji wagonów. Ogród okazał się być swoistymi Łazienkami Królewskimi w wersji europejskiej i dżunglowej, a powstał jako ogród do testowania, jak rośliny europejskie będą rosły w warunkach północnoafrykańskich. W drodze powrotnej z ogrodu pędem przebiegliśmy przez ostatnie sklepy zaopatrując się w pamiątki i płyty z lokalną muzyką chaabi (cena CD: ok. 6 PLN – oryginalne z banderolą!).

Szybko-szybko, tempo wzrastało – a to dlatego, że spieszyliśmy na ostatnią kolację, na którą zostaliśmy zaproszeni do Toufika, w jego willi położonej na klifie na przedmieściach Algieru. Po raz pierwszy widzieliśmy ekipę etapu 24bis w pełnym składzie w nierowerowym odzieniu, znaczy się odświętnym A było co świętować: finał 900 km wspólnej jazdy, niejednej dyskusji z żandarmami, 2 tygodni spędzonych w kompromisowej atmosferze, misji Nowakowej zakończonej wyszkoleniem kilku aktywnych algierskich nowakologów … NOC 3 Grill w rodzinnym klimacie, ostatnie wpisy do książeczki-pałeczki, wspólne zdjęcia, uściski i pożegnanie… Ciężko było rozstawać się z grupą nowych przyjaciół, z którymi dzieliliśmy naszą algierską nowakową przygodę…

W tym całym zamieszaniu, które dane było nam przeżyć przez ostatnie 2 tygodnie, plusem gonitwy z punktu A do B, z B do C itd.,a w konsekwencji brakiem czasu na poznanie i przeżycie Algierii, jest fakt, że KAŻDY Z NAS CHCE TAM WRÓCIĆ, by zobaczyć wszystko to, czego namiastkę nam pokazano. A może to jest algierska recepta na zadowolonego turystę, podróżnika…?

Miała być Algieria ‘, była Algieria ‘’, będzie i Algieria ‘’’

Swoją drogą, ciekawe, do którego z odwiedzonych w trakcie swej podróży krajów, Kazimierz Nowak wróciłby, gdyby mógł?

PS. Gdyby ktoś pytał, gdzie zawisła ostatnia tabliczka, wieńcząca szlak Nowaka, to na razie nie możemy zdradzić tej informacji. A to dlatego, że naszym algierskim przyjaciołom przygotowaliśmy grę miejską po Algierze, której celem jest odnalezienie „la plaque d’Novak” na podstawie przesyłanych przez nas wskazówek. No! Jak ją znajdą, ujawnimy, jakie miejsce przyozdobiła

6 maja Afryka Nowaka była obecna na Bemowskim Pikniku Rodzinnym wraz z Fundacją Kapucyni i Misje!

O Afryce, Kazimierzu Nowaku i przejechanych etapach opowiadali Agnieszka Kopińska, Magda Węglarz i Paweł Kilen. Sprzedawaliśmy książkę “Rowerem i pieszo przez Czarny Ląd” oraz afrykańskie pamiątki i kawę cappuccino, a wszystko to, by pomóc wybudować szkołę w Nzoro w Republice Środkowoafrykańskiej.

Tych, którzy nie dali rady pojawić się w Warszawie, a chcieliby wspomóc budowę szkoły, zapraszamy na stronę http://afrykanowaka.pl/stowarzyszenie-afryka-nowaka-oraz-fundacja-kapucyni-i-misje-razem-budujemy-szkole. Tam znajduje się więcej informacji i numer konta. Dziękujemy!

[View with PicLens]

http://historia.beta.v3.tvp.pl/

O Jonaszu, który miał kiedyś dziewczynę w Rudzie Śląskiej już wspominaliśmy. Jego tata jest muzykiem, a on sam śpiewa, nam np. zaśpiewał piosenkę IRA – mamy jego wersję tego przeboju!

– Nie daj mi odejść – IRA

Tatę Jonasza spotkaliśmy ponownie w Bou Saadzie – grał na imprezie zorganizowanej w związku z naszym przyjazdem. W dodatku te imprezy na naszą cześć też miały w sobie coś pozytywnie zaskakującego – bardzo podobał nam się obyczaj jedzenia ze wspólnego naczynia, dzielenia mięsa przez najstarszego w grupie pomiędzy pozostałych zgromadzonych. Kuchnia algierska bardzo nam odpowiadała, i pomimo że każdy z nas miał jakieś problemy żołądkowe, to bardzo dobrze wspominamy pieczone barany i kozy, szorbę, szachszuchę, meszuję, kuskus z miodem i rodzynkami, ruinę podawaną przed odjazdem gości i te dziesiątki potraw, których nazwy w różnych miejscach nieco się od siebie różniły. Nigdy nie zapomnimy smaku wieczornej herbarty przygotowanej przez Barkę, Naszego Człowieka z Południa – kierowcy Bashira, Tuarega, o szlachetnych rysach i specyficznym kolorze skóry, z którym zaprzyjaźniliśmy się od pierwszego kontaktu. Ludzie nas pozytywnie zaskoczyli – otwartością i zaciekawieniem tym z czym do nich przyjechaliśmy, z jednoczesnym poczuciem dumy narodowej i silnym utożsamianiem się z symbolami algierskości. Towarzyszący nam rowerzyści, ekipa filmowa, radiowiec-Nordin, wszyscy oni głosili „nowakową nowinę”, z nie mniejszym zaangażowaniem niż my – zarazili się wyczynem Polaka, razem tworzyliśmy jedną drużynę, skupioną na wspólnym celu – dotarciu do Algieru z Nowakiem na ustach i w sercach. Przedziwnym zaskoczeniem było też na przykład to, że jeden z braci filmowców, którzy nam towarzyszyli mówi po chińsku, a za kilka miesięcy wyjeżdża na pół roku do Kraju Środka!

Do Sidi Aissa jechało nam się bardzo ciężko – wiał przeciwny wiatr, na dobre zaczęły się góry, jeszcze długo wspominaliśmy wielokrotne podjazdy po 150-200 metrów. Nagrodą tego dnia było zaproszenie na nocleg przez miejscowego marabuta, Merabet Aissa. Przyjęto nas jak członków rodziny, oczywiście nie zabrakło „oficjeli” chętny do skorzystania z suto zastawionego stołu – gospodarz jednak, zapewniał swym zachowaniem, familijną atmosferę. Poznaliśmy synów i najbliższą rodzinę dostojnika, spaliśmy w gościnnym miejscu modlitw, na wspaniałych dywanach, a tuż obok znajdował się grób założyciela Sidi Aissa, pradziadka Marabeta Aissa. Ten nocleg najmocniej zapadł nam w pamięci.

We wtorek, podobnie jak w Polsce, było Święto Pracy – 1 maja w Algierii jest dniem wolnym od zajęć. Odczuliśmy to głównie zauważalnym wzmożonym ruchem aut – Algierczycy wykorzystywali święto do jednodniowych wypadów do stolicy i w górzyste okolice Wilayi Medea. Góry zapewniały nam coraz ciekawsze widoki, a przed dłuższym postojem w Sour El Ghozlane (za czasów Nowaka było to Aumale) wspięliśmy się na przełęcz na wysokości 1037 metrów. W Sour El Ghozlane przyjęto nas oczywiście w gabinecie mera, od którego otrzymaliśmy, świeżo oprawione w drewnianą ramę, zdjęcie z 1951 roku, na którym uwieczniono klasę, nastoletniego wówczas, byłego ambasadora Algierii we Francji, czy może jakiegoś innego urzędnika średniego szczebla – nie ma jak dobry prezent dla grupy europejskich rowerzystów. Tablat, miejsce kolejnych dwóch noclegów osiągnęliśmy godzinę przed zmrokiem. Dwie noce spędziliśmy na terenie „ośrodka sportowego”, który czasy świetności miał zapewne przed urodzeniem się niektórych uczestników etapu. Warunki w jakich przychodzi trenować młodym sportowcom algierskich nie są godne pozazdroszczenia. Do Tablat przyjechała jeszcze dla nas zaskakująca niespodzianka, mianowicie, Leszek P poprosił swoją córkę o udział w pewnym eksperymencie, mającym na celu sprawdzenie czy w dzisiejszych czasach możliwe byłoby prowadzenie korespondencji z Polską w podobny spósób jak robił to 80 lat temu Kazimierz Nowak. Agnieszka wysłała 22 kwietnia kartkę pocztową adresowaną do Leszka Pachulskiego, post restatnte w Sisi Aissa – kartka dotarła na miejsce w dniu naszego wyjazdu, a do Tablat przywieźli ją nasi algierscy przyjaciele, urząd 1 maja był nieczynny, nie mogliśmy więc napisać prośby by wszelką korespondencję dla Leszka kierowano od teraz do Algieru.

Środę spędziliśmy pierwszy raz bez rowerów – wybraliśmy się autami w góry. Mieliśmy ochotę na krótki trekking – zupełnie inaczej niż nasi „błękitni” i „zieloni” asystenci, musieliśmy się więc zadowolić godzinnym brodzeniem w pobliskiej górskiej rzece. To był nasz pierwszy, całkowicie leniwy, dzień w Algierii. W nocy spadł deszcz, ochłodziło się i czwartkowy poranek był chyba najchłodniejszy od rozpoczęcia etapu. Ostatni rowerowy dzień rozpoczęliśmy od 9 i pół kilometrowego podjazdu, 600 metrów przewyższenia, a później kilkudziesięciokilometrowy zjazd aż do Algieru. Niestety, po drugiej stronie gór, nisko wisiały chmury, zjazd był mglisty, asfalt niebezpiecznie śliski – podobno przy dobrej pogodzie z przełęczy Col des Deux-Bassins zobaczylibyśmy już Algier i Morze Śródziemne. Trochę przemoczeni, zmarznięci, zatrzymaliśmy się 20 kilometrów przed stolicą, w miejscowości Larba. To tu Nowak spędził noc przed wjazdem do Algieru, stąd, 23 listopada 1936 roku pisał do żony: „Przepchałem jakoś góry – i nie złamałem karku przy szalonym zjeździe. Przeziębiłem się tylko jeszcze bardziej – ot! – trzeba będzie jutro wynająć pokój w Algerze – i ze 3 dni poleżeć, wypocić się – ot!, bo inaczej może być źle!”

I my mieliśmy podobne zamiary – do Algieru „wprowadził” nas oczywiście konwój policji, z tym, że „gdzieś” się zapodziali w korku na wjazdowej autostradzie, na którą skierowali nasz minipeletonik. Pomimo niebezpiecznych sytuacji, przejeździe trzypasmowym tunelem, jechaliśmy całkiem sprawnie, tak sprawnie, że nie zauważyliśmy tabliczki z nazwą końcowej miejscowości etapu 24bis – Algier. W stolicy spędzimy trzy dni, znajdziemy miejsce na ostatnią nowakową tabliczkę, może zwiedzimy miasto, wypoczniemy przed powrotem do polskiej rzeczywistości. Wolno kończy się nasz etap, tak jak i dla Kazimierza Nowaka, Algier jest metą, z tym, że dla niego był to finał pięcioletniej tułaczki, a dla nas zaledwie kilkunastodniowej wyprawy rowerowej.

[View with PicLens]

Codziennie zaskakują nas tu nowe sytuacje, i codziennie wiemy, że kolejny dzień przyniesie nowe zaskoczenie, choć to wydaje się już wręcz niemożliwe. A jednak! Pierwszego dnia, ku naszemu nieustającemu zdziwieniu, na trasie z Algieru do Ouargli towarzyszyła nam „sztafetowa” asysta policji – Leszek zliczył 12 zmian patroli! W Ouargli podczas pierwszej kolacji kolejna niespodzianka: pieczony baran, dwudziestka mężczyzn, jedna kobieta i 14-letnie wino w niewielkim pomieszczeniu wykutym w skale. Gołymi rękami rozebrano barana, a kobiecie wybierano co lepsze kąski. Drugi dzień to zaskakujące spotkania z panem Andrzejem, reprezentantem Komisji Europejskiej, który przyjechał do Algierii jako obserwator wyborów parlamentarnych i Jonaszem-Algierczykiem, który śpiewa po polsku piosenki IRA. W międzyczasie dopadła nas ekipa telewizji Canal Algierie, nadającej w arabskich odbiornikach na całym świecie, która zmontowała kilka krótkich wywiadów na temat Nowaka. Pozostałą część intymności w podróży oddaliśmy towarzyszącej nam cały dzień ekipie montującej film dokumentalny na zlecenie algierskiego ministerstwa turystyki… Trzeci dzień to zdziwienie przechodzące w irytację, na wieść, że bez asysty wojskowych nie możemy wyjechać z miasta, i że będą za nami jechać aż do Algieru! W Touggourt zaskoczyły nas reakcje mieszkańców, którzy po obejrzeniu wieczornych wiadomości w Canal Algerie rozpoznawali w nas tych wariatów z Polski, którzy podjęli próbę przejechania rowerami 900 km z pustyni do stolicy. W tym mieście zaskoczył nas też brak standardu w hotelu, w którym nocowaliśmy – wrząca woda płynąca z obu kranów, napełniająca też spłuczki toalet, ale tylko tych które działają. Moglibyśmy tak wymieniać jeszcze długo.

Dwie kolejne noce mieliśmy spędzić na pustyni i akurat to, że ich tam nie spędziliśmy wcale nas już nie zdziwiło. Dotarliśmy do malutkiej wioski El Berd, do której przywieźliśmy „nowakowe” wieści. Chłopaki zaczęli rozbijać obóz na dziedzińcu lokalnej szkoły, a Julia w tym czasie zaoferowała pomoc kobietom w przygotowywaniu kolacji dla przybyszów w jednym z gospodarstw. Pokroiwszy kurczaka na cząstki, została zabrana na spytki przez najstarszą kobietę w domostwie: jesteś panną? mężatką? jakiego wyznania jesteś? skąd pochodzisz? co robisz w Algierii? Rozmowie przysłuchiwał się z tuzin kobiet i panienek. Po chwili rozpoczęła się sesja fotograficzna: zagroda z kozami została wybrana na pierwszy plan zdjęciowy. Kolejnym tłem stało się jedyne drzewko z zieloną koroną. I słodka herbatka w miniaturowych szklaneczkach. Pomimo braku znajomości wspólnego języka żartom i uśmiechom nie było końca – to były najdziwniejsze kalambury w jakich kiedykolwiek brała udział. Od roześmianego stolika co chwilę wstawała jedna z kobiet i rozpoczynała wieczorną modlitwę, by za chwilę wrócić do zabawy. O zmroku Julia wróciła do obozowiska, gdzie podano wyprawową kolację. W towarzystwie „zielonych”, „greenpeace” lub jak kto woli żandarmerii, zasnęliśmy prawie pod gołym niebem.

Następną noc spędziliśmy tuż przy plantacji marchewek, gdzie, a jakże by inaczej!, pilnowani byliśmy przez oddział żandarmów, wyposażonych w wóz opancerzony. Ściągnęli go pewnie dlatego, że tego dnia chcieliśmy zmienić ustalony plan by pojechać boczną drogą, wzdłuż wyschniętego solniska (szotta). W wyniku nieporozumienia, prawie udało nam się zgubić „zielonych”, przy udziale nieletniego Algierczyka-anarchisty o pseudonimie ZakoPro, który wskazał nam poszukiwaną drogę, zdaniem żandarmów nieprzejezdną. Grupa „zielonych” nas odnalazła i skończyło się na ostrej wymianie zdań pomiędzy Leszkiem a żandarmami. Zamieszanie było tym większe, że Julia też nie zauważyła, kiedy i gdzie skręciliśmy, i pojechała pierwotną trasą, sądząc, że nas goni. Tylko dlatego męska część ekipy wróciła na pierwotną trasę. I tak dotarliśmy do El Baadj, gdzie jeden jedyny raz nocowaliśmy na otwartym, prawie pustynnym, terenie.

Rankiem wyspani wyruszyliśmy do Biskry. Pierwszych 20 km to walka z wiatrem wiejącym w twarz. Gdy zaczął wiać w plecy, trasę urozmaicał nam żar lejący się z nieba. Jak dobrze, że na trasie mieliśmy zaplanowany postój nad wodami rzeki Biskra. To w tym miejscu 76 lat temu Nowak sfotografował jedyny most na Saharze. I my tam dotarliśmy! Most nadal stoi – porządna stalowa konstrukcja bez zmian robi wrażenie! Jedynie rzeka przypomina już bardziej spieniony ściek, więc nici z orzeźwienia w jej wodach …

Na wjeździe do Biskry towarzyszył nam pierwszy algierski bocian oraz obstawa na motocyklach w akompaniamencie policyjnych kogutów! Jechaliśmy dostojnym tempem, tak by zgromadzeni na chodnikach mieszkańcy mogli nasycić wzrok naszym widokiem i odpowiadać na kierowane do nich gesty pozdrowień. „Let’s go, please!” brzmiało w naszych uszach, gdy „psiogłodni” marzyliśmy o obiedzie po całym dniu jazdy. Ale nie było na to czasu – pędziliśmy do merostwa, gdzie osobiście uścisnął naszą dłoń mer miasta. I chyba w tym momencie zdaliśmy sobie sprawę z tego, że nasi algierscy przyjaciele, szczegółowo realizują szkic trasy, który w trakcie przygotowań etapu został im wysłany z myślą, że to zwykła formalność do otrzymania wiz wjazdowych. Ale skoro Nowak był w merostwie, i my tam musieliśmy być. Na dziedzińcu urzędu umieściliśmy od razu trzecią tabliczkę, a kolejny dzień chcieliśmy w całości poświęcić na odpoczynek. Nocowaliśmy na terenie rezydencji kandydata na posła z partii rządzącej. To właśnie tam przy kolacji z oficjelami po raz kolejny przekonaliśmy się, że plan znów został już opracowany za nas i następnego dnia powinniśmy się stawić w maleńkiej miejscowości Chaiba (czyt. szajba). No więc nici z regeneracji sił. Na ponad 90 km trasę z Biskry do Chaiby zdecydowały się tylko Leszki – Julia, Kuba i Norbert wykorzystali wreszcie towarzyszący samochód Bashira na regenerację rozstrojonych żołądków i kolana, kibicując zza szyby auta chłopakom. Od peletonu odłączyli się również algierscy kolarze – Krimo, Toufik i Mouloud, którzy w towarzystwie żandarmerii nie byli w stanie odnaleźć „ducha Nowaka” i pojechali na kilka dni do Algieru – z planem ponownego podłączenia się na ostatnim odcinku trasy.

W okrojonym składzie dotarliśmy do maleńkiej miejscowości Chaiba, gdzie powitał nas tłum mieszkańców, głównie dzieci oraz kilkunastu przedstawicieli lokalnych władz. Ku naszemu zaskoczeniu czekała tam na nas również marmurowa replika tabliczki nowakowej w skali makro, przygotowana na zlecenie dyrektora turystyki znanego nam już z Biskry. Kolejna, jeszcze większa makroreplika ma zostać wykuta na zboczu góry otaczającej miasteczko – historia Nowaka zrobiła tu wielką furorę! Całokształtu zastanego widowiska dopełnił występ lokalnego poety-pieśniarza oraz grajków. W rytm ich melodii mężczyźni rozpoczęli tańce przywdziewając przeznaczone do tego białe szaty. Kuba z czasem stał się wodzirejem tańczących po zmroku „białych duchów”, dzięki czemu przylgnął do niego przydomek „president of Chaiba”! Istna szajba! Wszystkiemu przyglądał się w milczeniu doradca ministra turystyki (mówiący po polsku!). To on usłyszawszy nasze komentarze, poprosił, aby żandarmeria na czas występów lokalnych artystów, wpuściła na dziedziniec ogrodu dzieciaki, wypchnięte przed chwilą za bramę. Choć przez chwilę mogliśmy poczuć, że jesteśmy wśród zwykłych ludzi, a nie w rządowej delegacji.

W nocy spadł pierwszy deszcz. Pierwszy nie tylko dla nas, bo również Chaiba dawno nie uświadczyła deszczu. Chłodny wiatr od gór nadmuchiwał nasze śpiwory jak balony, gdy spaliśmy w półotwartym berberskim namiocie. Nowak na drodze z Biskry do Bou Saada cierpiał z powodu zimna i musiał dzielić te trasę na 7 odcinków. Nam się udało ją pokonać w dwóch rzutach. Gdy rankiem wyruszaliśmy w drugą część trasy (Chaiba-Bou Saada), rozpogodziło się i podczas pokonywania pierwszego górskiego podjazdu w Algierii, słońce rozpieszczało nas złotymi promieniami. Potem było jeszcze przyjemniej, nie tylko dlatego, że 100 km odcinek przejechaliśmy po płaskim lub z górki. Algierska pustynia przeradzała się w bujne, zielone doliny, poprzecinane skalnymi wąwozami i korytami rzek wypełnionymi piaskiem. Te sceny jak z baśni przewijały się przed naszymi oczami aż do samego Bou Saada.

Oniemiali uroczym położeniem miasteczka w dolinie, pomiędzy dwoma pasmami górskimi, wjechaliśmy pośpiesznie na teren szkoły hotelarskiej, gdzie czekała na nas kolejna grupa kilkunastu dyrektorów-trudno-spamiętać-ds.-czego. Ledwo zsiedliśmy z rowerów, zostaliśmy zaproszeni do klimatyzowanego pomieszczenia na powitanie ww. oficjeli. Uśmiechy, powitania, przemówienia, opowieści o Nowaku, nasze szczere wyznania nt. Algierii, Nowaka i podróżowania jego śladem. Wpis do książeczki-pałeczki i „let’s go please!” – wsiadamy na rowery i jedziemy na komisariat policji, na którym w 1936 r. nocował Nowak. Parkujemy. Zamknięte, a poza tym nie wolno robić zdjęć i ani pieczątki, ani wpisu do pałeczki nie dostaniemy, bo nie wolno. O! Lokalni przewodnicy korzystając z okazji, że byliśmy „ na mieście” zaprowadzili nas nad Moulin Ferrero – wodospad, na którym dawniej znajdował się młyn. Dziś po młynie nie ma już śladu (replika stoik w centrum miasta), więc skorzystaliśmy z orzeźwiającej bryzy i około 20.00 odeskortowano nas do noclegowni. W drodze powrotnej doznaliśmy kolejnego zaskoczenia – niezmiernie łatwo udało nam się zgubić „błękitną ochronę”, wystarczyło zawrócić na wąskiej, jednokierunkowej uliczce wypełnionej autami, wozami z osłąmi, motocyklistami, radiowozami i samochodami służowymi. Po powrocie do „ośrodka hotelarskiego” czekała na nas 4-daniowa kolacja przygotowana przez adeptów szkoły gastronomicznej. Obecność oficjeli obowiązkowa. Współpraca polsko-algierska zacieśnia się z każdą naszą wizytą w kolejnym mieście. Szkoda, że brak było czasu na zwiedzenie samego miasta – przecież jest takie piękne! „Jutro rano, przed wyjazdem przejedziemy uliczkami Bou Saada” – ustaliliśmy z Bashirem, Naszym Człowiekiem w Algierii, jak go nazwaliśmy. Tymczasem reszta wieczoru upłynęła w rytmach algierskiej muzyki na żywo. Wieczór i noc spędziliśmy pod wielkim, tradycyjnym namiotem berberskim. Tworzyło go kilkadziesiąt dywanów będących jego ścianami, i gruba, ponad stumetrowej powierzchni tkanina, służącego jako dach, a wszystko to podparte drewnianymi belkami i zamocowane do podłoża linami. Noc ta była nie byle jaka, bo niewielu śmiertelnikom dane jest obudzić się ze ścianą i sufitem wielkiego namiotu berberskiego na twarzy, tudzież na całym ciele. Nocna wichura przewróciła drewniane konstrukcje i ciężka pierzyna tkanych dywanów przykryła nas całkowicie. Na szczęście nikomu nic się nie stało i wzbogaceni o nowe doświadczenia smacznie spaliśmy dalej.

O poranku wyruszyliśmy wraz z naszymi przewodnikami („samemu nie wolno”) na podbój ulic Bou Saady. Mieliśmy nadrobić stracone poprzedniego wieczora widoki. „Uliczki, chcemy się przejechać uliczkami miasta” – na te słowa przewodnicy uśmiechnęli się i podjechaliśmy pod muzeum malarstwa im. Etienne Dinet. Ręce nam opadły, bo to nie uliczki, ale skoro już tam byliśmy… Dinet nas nie rozczarował: niebanalny dobór barw, wyraźne, ale nienachalne kontury postaci, sceny proste, ale wypełnione treścią, dalekie od martwej natury. Dinet to francuski malarz tworzący na przełomie XIX i XX w., który na tyle związał się z Bou Saada, że zapragnął, aby po śmierci jego ciało, a jeśli to niemożliwe, to choćby skrawek jego ubrania, spoczął w tym mieście. Jego ostatnia wola, eksponowana w gablocie w muzeum się wypełniła. Wcale nie dziwiliśmy się takiej ostatniej woli, bo Bou Saada ma w sobie magię. Tym razem, dane nam było ją tylko z dystansu poczuć, by zasmakować tej magii, wziąć w niej udział będziemy musieli tu przyjechać w innych okolicznościach, przy następnej wizycie w Algierii. Znów zabrzmiało „please, let’s go”. Tym razem wzywała nas Sidi Aissa.

[View with PicLens]

http://www.elwatan.com/regions/est/biskra/biskra-en-bref-29-04-2012-168631_131.php

“Mam zaszczyt zaprosić całą wiarę Afryki Nowaka  oraz jej sympatyków domojej “imprezowni” na Pojezierzu Drawskim” – pisze Andrzej.

“Zlot zaczyna się 25 maja i potrwa minimum dwa dzionki (a może i dużej). Będziemy się integrować przy ognisku, pić piwko lub gorzałkę i co tylko przyjdzie nam do głowy.

Kto dobrze jeździ konno, będzie miał możliwość wyjść w teren. Dookoła są też piękne szlaki rowerowe. Ogólnie: fajne miejsce.

Kilka wskazówek: łóżek jest tylko na dwanaście osób, więc dobrze, jeśli weźmiecie namioty. Komu wystarczy karimata i śpiwór będzie miał mnóstwo powierzchni pod dachem. Nocleg oczywiście za darmo, ale prowiant już we własnym zakresie. Ponieważ do najbliższego sklepu jest ponad 9 km, więc warto zrobić zapasy.

Kto gra na jakimś instrumencie, niech go ze sobą zabierze.”

Andrzej będzie na miejscu od czwartku, więc jeśli ktoś zwagaruje z pracy, z chęcią przygarnie go wcześniej: “Moja buda nosi nazwę >Ostoja u Przyjaciół<, a wszystkie informacje, gdzie, co i jak (łącznie z mapką) znajdziecie na stronie internetowej: www.agroostoja.pl. Miło będzie, jak wcześniej potwierdzicie swój przyjazd”.

Kontakt do Andrzeja:

mail: lemen@op.pl

telefon: 502-334-027

W pięć dni przejechaliśmy ponad 400, czyli średnio ponad 80 km dziennie, maksymalna, zauważona temperatura w słońcu 50 stopni, najwyższa w cieniu 39, średnio jadąc mieliśmy prawie 34 stopnie. Oczywiście staramy się wyjeżdżać jak najwcześniej, ale nie jest to wcale takie proste – i to nie dlatego, że nie możemy się zebrać. Nie. Bardzo dużym problemem stała się eskorta Policji, a właściwie żandarmerii, bo od wyjazdu z Ouargli uzbrojeni po zęby mundurowi nie odstępują nas nawet na krok. Sytuacja została chyba sprowokowana jeszcze w Polsce, podczas formalności związanych z naszą bytnością w Algierii – ostatecznie zostały nam zawieszone na szyje identyfikatory z „ostrzeżeniem”: „ministerialni” i jak dotąd w nasz przejazd zaangażowanych było ponad 50 żandarmów. Właściwie czasem jeździ za nami 5 terenówek z minimum 3 żołnierzami.

Marzyliśmy o pustyni, wolności, nieskrępowaniu przestrzenią i czasem, a odkąd rozpoczęliśmy etap, codziennie mieliśmy jakieś przejścia z naszą „ochroną”! Nie było czasu i sił wcześniej by na gorąco spisywać nasze emocje gdy od 8:00 do 13:00 czekaliśmy na wystartowanie z Ouargli, jak tego samego dnia godzinę przed zmrokiem wojsko nakazało nam dojechać do Touggurt, i ostatecznie noc spędziliśmy w hotelu. Nie najdokładniej teraz pamiętamy jak byliśmy zirytowani, gdy bez asysty mundurowych nie mogliśmy się nawet przejść na bazar, jak poganiali nas na postojach, jak nie potrafili zrozumieć gdy chcieliśmy by jechali jakiś czas przed nami, a nie za nami, bo wtedy osłaniali nas przed „wmordewindem”. Może dlatego o tym wszystkim zapominamy, bo udało nam się z niektórymi nawet zaprzyjaźnić, wykonują rozkazy, rozkazy przychodzące z Ministerstwa i traktują nas jak dyplomatów. Nie pamiętamy tego także dlatego, że wreszcie zaczęliśmy korzystać z ich obecności, bo przecież mają nas eskortować, a nie wskazywać drogę, ustalać czas i miejsce postojów – mają nam być pomocni, bo mamy być zadowoleni. I nic nie mogą nam zabronić – nauczyliśmy się jednak tego dopiero po 3 dniach jazdy…

Wracając jednak do sedna – tak czy owak, zawsze Nowak! Zarażamy i zarażać będziemy! W Ouargli odnaleźliśmy budynek misyjnego kościoła Ojców Białych, do którego Nowak chodził na niedzielne msze święte, odnaleźliśmy też budynek Domu Turysty, w którym podróżnik nocował. Udało nam się udzielić dwóch wywiadów dla algierskich TV (po środowych wiadomościach byliśmy zdecydowanie lepiej rozpoznawalni!), powiesiliśmy też tabliczkę na budynku dawnego kościoła – obecnie znajduje się tam muzeum rewolucji 1962 roku.

Już na początku pierwszego dnia jazdy, „pragnienie pustyni” zostało przygaszone przez bezsensowne biurokratyczne przepychanki pomiędzy Policją a Żandarmerią, którzy nie mogli się dogadać o której i gdzie drudzy od pierwszych mają nas przejąć… W dodatku, jak się można było spodziewać, gdy zaczęliśmy jechać, wiatr zmienił kierunek i otrzymywaliśmy srogie razy w twarze. I tak przez cały dzień, bez ustanku, aż do późnego wieczora.

Ouargli nie wspominamy najlepiej, głównie z powodu permanentnej obecności mundurowych. Mieliśmy tam jednak bardzo ciekawe i zaskakujące spotkania.. Najpierw recepcjonista w hotelu, Jonasz, przywitał nas po polsku: dzień dobry. Okazało się, że miał dziewczynę z Rudy Śląskiej, a jakiś czas mieszkał w Polsce – mówił w naszym języku całkiem dobrze. Drugie spotkanie nas zaskoczyło nie mniej – na popołudniowej kawie przysiadał się do nas pan Andrzej, obserwator unijny, oddelegowany by przyglądać się kampanii wyborczej i wyborom, które odbędą się 10 maja. Tyle osób mówiących po polsku w jednej małej Ouargli, chyba jeszcze nie było.

W ogóle to jak mogliśmy się przekonać, Algierczycy żyją wyborami. Nie tylko swoimi – w prawie każdej kawiarni czy sklepie komentowane były wyniki wyborów we Francji, a w każdej miejscowości, nawet kilkudziesięcioosobowej, znajdują się specjalnie przygotowane miejsca pod plakaty wyborcze.

Kolejne dni jazdy przez pustynię były naprawdę męczące i wyciągnęły z nas bardzo dużo energii – nawet Julia, specjalistka od pustynnej jazdy na rowerze mówiła, że Algieria jest dużo cięższa od etapu namibijskiego, bo w północnej Afryce oprócz doskwierającego upału, przeciwnego wiatru, dodatkowym czynnikiem wpływającym na zmęczenie jest monotonny krajobraz.

Po dwóch dniach dojechaliśmy do Touggourt, tu w planach mieliśmy powieszenie drugiej tabliczki, a także znalezienie kilku miejsc, które fotografował Nowak. Udało nam się wykonać jedno zdjęcie z serii dziś-wczoraj – monument upamiętniający pierwszy przejazd samochodami przez pustynię w 1922 roku wciąż stoi na centralnym placu miasta. Rano narobiliśmy bardzo dużo zamieszania na centralnym placu, bo trudno jest zrobić dobre zdjęcie bez zatrzymywania ruchu – nawet w tej sytuacji nasza „ochrona” na nic się nie przydała! Tabliczkę powiesiliśmy na niewielkim budynku kawiarni, tuż obok monumentu, zaangażowaliśmy do tego połowę mieszkańców, każdy chciał symbolicznie wkręcić chociaż kilka milimetrów wkrętu.

Znów wyjechaliśmy dość późno, ale kierunek wiatru się zmienił, i do kolejnego noclegu jechało nam się bardzo przyjemnie.

Musimy trochę wytłumaczyć sytuację, jaką zastaliśmy w Algierii, bo jest dla nas tak zaskakująca, że wciąż nie dociera do nas, że jesteśmy w tym kraju. Wszystko co tu robimy zostało prawie idealnie zaplanowane. Wiemy już mniej więcej skąd się wziął problem naszej eskorty – podczas organizowania jesiennych etapów, posłużyliśmy się rekomendacją wydaną w 2010 roku przez polski MSZ – ten dokument, nawet nie przetłumaczony z polskiego, przesyłany był pomiędzy urzędnikami, konsulami, ministerstwami i ostatecznie, ktoś siedzący przy kolejnym biurku stwierdził, że skoro we wszystko zaangażowany jest polski resort spraw zagranicznych, to trzeba nas traktować specjalnie i bez jakiejkolwiek konsultacji, przydzielono nam wojskową asystę. Oczywiście, teraz już nie jesteśmy w stanie odkręcić tej sytuacji – żołnierze mają swoje rozkazy, a my jesteśmy już tym wszystkim potwornie zmęczeni.

Teraz jeszcze lepiej rozumiemy co miał na myśli Kazimierz Nowak, opisując swoje zmagania z administracyjnymi barierami i ograniczeniami.

Pierwszą prawdziwą noc z dala od dużych osad spędziliśmy na werandzie niewielkiej szkoły, w wiosce EL Baardj – rano oczywiście przeprowadziliśmy dwie lekcje o Kazimierzu Nowaku, o tym skąd i dlaczego przyjechaliśmy, o tym dokąd zmierzamy i jak będziemy to robić. Ten poranek pokazał esencję Afryki Nowaka – zarażaliśmy w najlepsze! Całe wioski!

Kolejny dzień znów z wiatrem, więc całkiem przyjemnie, ale zaczęliśmy odczuwać trudy podróży – zaczęły zużywać się nasze kolana, ścięgna, żołądki. Do następnego noclegu dotarliśmy tuż przed zmrokiem, oczywiście w szerokiej asyście żandarmerii i „leśnych dziadków”, czyli formacji paramilitarnej, złożonej ze starszych panów, z nieco młodszymi karabinami. Tę noc spędziliśmy znów pod gwiazdami, ale zdecydowanie nie było to co na co czekaliśmy.

Rano zdaliśmy sobie sprawę, że mija tydzień od wyjazdu z Algieru – dziś dotrzemy do Biskry, w tym mieście Nowak odwiedził mera, tu też powiesimy kolejną tabliczkę. Może nawet odpoczniemy jeden dzień, bo zaczyna nam odbijać szajba.

PS – kartki napisane i wysłane! Mamy ogromny niedosyt pisania relacji, wysyłania zdjęć i filmów (filmów mamy naprawdę bardzo dużo!), ale rzeczywiście jesteśmy bardzo zmęczeni i brakuje nam czasu. Teraz zaczną się góry, łatwiej nie będziea, mamy jednak nadzieję, że wreszczie w spokoju usiądziemy przy zaległościach!