1. Powitanie, wywiady, feta na dworcu.

2. Przejazd na Cmentarz Górczyński i złożenie kwiatów pod tablicą pamiątkową.

3. Przejazd na ul. Lodową, gdzie udał się Kazik po powrocie do Poznania.

4. Przejazd do Boruszyna.

5. Podsumowania i pokazy do późnej nocy, czyli jednym słowem – biba.

Radio, telewizja, wywiady, zdjęcia, pokazy, wszystko superfajnie, bo przecież o to chodziło – o promowanie wielkiego podróżnika, wielkiego Kazimierza Nowaka, człowieka silnej woli i niezłomnego hartu ducha… Ale w tym szczególnym dniu, kiedy po dwóch latach, dwóch miesiącach i siedmiu dniach zakończyło się tak ogromne przedsięwzięcie, jakim była afrykonowakowa sztafeta, chyba każdy z nas na chwilę się od tego wszystkiego oderwał i stojąc na cmentarzu górczyńskim, czy w dowolnym innym miejscu, poszperał wewnątrz siebie, przekartkował własne myśli, wspomnienia z Afryki i po raz kolejny uzmysłowił sobie jak nieprzeciętnym człowiekiem był Kazimierz Nowak. Zakończyła się sztafeta i ktoś mógłby pomyśleć, że to już koniec… wszystkiego. Jednak te dwa lata, dwa miesiące i siedem dni, to nie tylko cykliczne przekazywanie sobie pałeczki i pedałowanie przez kolejne afrykańskie kraje. Te dwa lata, dwa miesiące i siedem dni, to czas, w którym nic-o-sobie-nie-wiedzących ludzi łączyła wspólna idea. Czas, w którym z jednej strony ścierały się ze sobą trudne charaktery i osobowości, a z drugiej powstawały wielkie przyjaźnie, będące początkiem nowych pomysłów i kolejnych celów. Dzięki sztafecie pamięć o Kazimierzu Nowaku już nigdy nie zginie, a fragmenty Rowerem i pieszo.. pewnie za jakiś czas staną się szkolną lekturą, ale to dzięki Kazikowi skrzyżowały się drogi tak wielu nieprzeciętnych osób. I jak to zwykle bywa.. nie sam cel był najważniejszy, ale droga, która do niego prowadziła, bo to właśnie ona nas przez ten czas kształtowała.

W najbliższych dniach można jeszcze oglądać wystawę zdjęć w holu głównym poznańskiego dworca, a poniżej trochę dynamicznych ujęć z finału sztafety…

Ave Kazik!

Autor: Kuba Wolski

No i więcej zdjęć:

[View with PicLens]

A Ty co dziś zrobiłeś niebywałego? My przejechaliśmy rowerami 270 kilometrów. W pełnym sakwojażu, z Nevers do 19-tej dzielnicy Paryża. Jak się wpada na taki pomysł? Trzeba mieć sporo wyobraźni i kupiony bilet kolejowy z Paryża.

Niedziela w Nevers upłynęła nam bardzo leniwie. Wstaliśmy bez pośpiechu, spakowaliśmy się – byliśmy gotowi do wyjazdu, ale nie mając potwierdzonego noclegu na kolejną noc, postanowiliśmy skorzystać z uprzejmości naszych przyjaciół i zostaliśmy w mieszkaniu Sandrine i Ronana kolejny dzień. Wykorzystaliśmy ten czas na uzupełnianie relacji, a także na porządny odpoczynek. Całe popołudnie i wieczór opowiadaliśmy naszym gospodarzom o Afryce Nowaka, o Kaziku i o Polsce, bo bardzo zapragnęli odwiedzić nasz przepiękny kraj!

W poniedziałek wyjechaliśmy tak wcześnie, jak nigdy dotychczas. O 6:15 byliśmy gotowi do drogi. Znów zapowiadał się piękny dzień, śpiewały ptaki, po półtora godzinie wzeszło słońce. Było przyjemnie rześko, płasko, i wiatr nie wiał wcale! O 11tej, czyli w porze, gdy przeważanie dopiero wsiadaliśmy na rowery, przebyliśmy już 70 km. Pierwszy dłuższy postój, regeneracja, doładowanie baterii. Wciąż zamierzaliśmy dojechać „tylko” do Evry, na obrzeża Paryża. 70 km było więc mniej więcej 1/3 zaplanowanego dystansu. A jeszcze prawie cały dzień przed nami! Kasper jechał przodem, wciąż kilka, może kilkanaście kilometrów przede mną. Nawigowaliśmy niekoniecznie bezbłędnie – czasem drogowskazy wyprowadzały nas do wjazdów dróg szybkiego ruchu, czasem wprost na bramki autostrad, ale i tak jechało się wyśmienicie – Kasper odwiedzał co ładniejsze miejscowości, winnice, jechał bez mapy, na „czuja”, prawdopodobnie przejechał więc w poniedziałek dłuższy dystans ode mnie.

Jechaliśmy oddzielnie, więc nie uzgadnialiśmy tego pomysłu wcześniej, ale gdy po zmroku tabliczki kierunkowe na Paryż zaczęły wskazywać mniej niż 100 km, tląca się wcześniej myśl rozpaliła naszą wyobraźnię – może z rozpędu przejedziemy cały dystans zaplanowany na dwa dni? Tym bardziej że wciąż nie było potwierdzenia bezpiecznego miejsca noclegowego w Evry. I telefonicznie zdecydowaliśmy, że jednak „tniemy” do Paryża. Co to dla nas? Nie ma problemu! Na liczniku miałem przejechane już ponad 180 km, a jechało się wyśmienicie! Gdy Kasper organizował dla nas nocleg w stolicy Francji, wyprzedziłem go, i pędząc co sił w nogach i smaru w kolanach, starałem się dojechać do kolejnego większego miasta, w którym powinniśmy zrobić „zaopatrzenie” na najbliższe godziny. We Francji panuje nieznany w Polsce zwyczaj zamykania sklepów wielkopowierzchniowych o 19:30. 500 metrów przed dwusetnym kilometrem złapałem gumę. Kasper nadjechał 30 minut później. Rozplanowaliśmy drogę i gdy miał ruszać w dół, aby zdążyć do sklepu, okazało się, że i on nie ma powietrza w tylnym kole. Na szczęście było to jedyne łatania tego dnia i nocy!

Następne kilometry wysysały z nas ostatnie pokłady sił – zrobiliśmy jeszcze jeden dłuższy postój, odgrzaliśmy ostatnie zapasy liofilizatów, do Paryża pozostawało niecałe 40 kilometry. Już niemal słyszeliśmy miasto. W aglomerację wjechaliśmy tuż po północy – wjechanie do Paryża rowerami, nocą, po 240 kilometrach pedałowania nie należy do najłatwiejszych. I mimo że mieliśmy rewelacyjne, esemesowe wskazówki od Philippa i Małgorzaty, u których mieliśmy przespać się kilka godzin, to Porte de Choisy minęliśmy dopiero przed trzecią nad ranem! Przypomnieliśmy sobie Nowy Rok, gdy w wjeżdżając do Marsylii także nie spaliśmy prawie 24 godzin. Tamtego dnia także przejechaliśmy spory dystans – zaczęliśmy i skończyliśmy więc ten odcinek sztafety rekordowymi odległościami.

Dojechanie na północ Paryża zajęło nam kolejną godzinę. Byliśmy totalnie zajechani. Bardzo dziękujemy, wielkiej fance Kazimierza Nowaka i Afryki Nowaka, Gosi, która nie dość, że przyjęła dwóch strudzonych wędrowców w środku nocy, to jeszcze przygotowała im wygodne posłania i śniadanie rano!

Wstaliśmy około południa, czuliśmy wczorajszy dzień w nogach, ale byliśmy nieprawdopodobnie z siebie dumni! Od 1 stycznia 2012, do 10 stycznia przejechaliśmy 980 kilometrów, przy czym jeden dzień wypełniliśmy „stacjonarną” rundą W St. Etienne, a drugi, ten w Nevers, był całkiem bezrowerowy! Chcielibyśmy w przyszłym roku zorganizować rajd „dwójek rowerowych” z Marsylii do Paryża – początek o północy w Nowy Rok, limit dotarcia do stolicy: 10 stycznia – punkty przelotowe przez Przełęcz Republiki, Beaulieu, Nevers, meta pod dworcem Gare du Nord. Ktoś przyjmie nasze wyzwanie?

We wtorek do załatwienia pozostawało nam już tylko zorganizowanie „opakowania” dla naszych rowerów – tu z pomocą znów przyszła Gosia, która zawiozła mnie do sklepu z folią stretch i taśmą pakową. Ostatnie 4 kilometry na paryski Dworzec Północny to już zwykła formalność, następne przejedziemy z Poznania do Boruszyna.

Teraz jedziemy pociągiem Jan Kiepura, minęła północ, z niewielkim opóźnieniem wyjechaliśmy z Kolonii, do której też dojechaliśmy nieco spóźnieni z Paryża. W Brukseli podmieniano nam pociąg, bo się popsuł – nic nie może się odbywać „normalnie”! Właśnie minęła północ. Dziś 115. rocznica urodzin Kazimierza Nowaka, o którym opowiadamy poznanemu przed dwiema godzinami Grześkowi. Udostępnił nam dostęp do internetu i tylko dzięki jego uprzejmości możemy z Hannoweru wysłać tę relację i kilka zdjęć.

A na poznańskim Dworcu Głównym właśnie trwają przygotowania do symbolicznego zakończenia sztafety. Dostajemy smsy od osób, które tak jak my, są w drodze na dworzec, lub już tam są. Rano witać nas będzie młodzież z gimnazjum im. Kazimierza Nowaka, później przejedziemy rowerami na Cmentarz Górczyński i dalej do Boruszyna, gdzie będą przemowy, pokazy, opowieści z poszczególnych etapów. Pewnie dużo się będzie działo. Dopiero teraz zaczyna do nas docierać, że wracamy do Polski.

Do zobaczenia w Boruszynie!

[Norbert Skrzyński]

[View with PicLens]

Zjeżdżając z gór nie mogliśmy sobie darować odwiedzenia wodospadziątka, dumnie zwanego tutaj kaskadą. Na szczęście spotkaliśmy super fajnego sprzedawcę herbaty miętowej, więc pobytu w tym miejscu nie uznajemy za stracony. Po nabyciu lokalnego czernidła do oczu, wypiciu kilki szklaneczek darmowej herbatki i zapakowaniu do torby fotograficznej podarowanych róż pustyni (i po pożegnaniu się z czternastolatkiem, który mnie podrywał i chciał ode mnie numer telefonu, ha!), ruszamy nadal w dół. Mamy prawie 400m różnicy poziomu zjazdu, niestety nie da się rozpędzić, droga ostro zawija się zakrętami wokół góry. Pod Chebiką zastaje nas zmrok. Niestety, pick up’y o tej porze już praktycznie nie jeżdżą, chcemy więc się rozbić po drodze. Z naprzeciwka mija nas samochód i… zatrzymuje się. A za kierownicą nasz „stary” znajomy – strażnik z Garde Nationale, który dosłownie dzień wcześniej razem ze swoimi kolegami zawiózł nas do góry… i z tego powodu właśnie na nas krzyczy i wymachuje rękami! Dlaczego jesteśmy tu, jak mieliśmy być tam, po co nas zawozili, po co tam jechaliśmy, jaki sens, dlaczego… a my kiwamy potulnie głowami, a pod szaliczkami strasznie chichotamy, bo coby nie powiedzieć, to całkiem zabawna historia. Kończy się tak, że wywracając oczy zabiera nas na pokład i odwozi w kierunku, z którego właśnie przyjechał. Na koniec dostaje od nas nasze zdjęcia*, wkłada je do portfela i śmieje się ze zdjęcia Norberta z brodą. Nocujemy na brzegu słonego jeziora.

[View with PicLens]

Następny dzień to przeprawa przez suche jezioro i 100km na liczniku. Wyruszamy jednak dopiero w południe, bo czekaliśmy na kurczaka! Tak, takiego pieczonego, suto obsypanego rozmarynem – konkludując: nie wierzcie Arabom, jak mówią, że coś będzie za pół godziny. A potem szarża przez jezioro! Mamy szczęście, wieje tak mocny wiatr (w plecy!), że jedziemy ze średnią niemalże 30km/h. Nocleg mamy 25km przed Douz, wiemy więc, że uda nam się zdążyć na otwarcie festiwalu. Nie spodziewaliśmy się że nasze zdążenie okaże się takim zamieszaniem! Wjechaliśmy w sam środek parady i zamiast wyrzucenia nas przez służby porządkowe, poprosili nas, żebyśmy pojechali dalej środkiem – dzięki temu nie dość, że wzbudzaliśmy większe zainteresowanie niż wielbłądy, to jeszcze udzieliliśmy wywiadu tunezyjskiej telewizji.

Cudem udało się załatwić hotelik na tę noc, Douz było dosłownie oblężone. Zostawiamy bagaże i na wielkie przedstawienie popędziliśmy już na pustych rowerach. Główna część imprezy odbywa się na swoistej scenie, połączeniu hipodromu i areny widowiskowej, 3km od centrum. Ustawiamy się z rowerami przy barierkach i dość szybko okazuje się że a) to kiepski pomysł, b) tracimy jakąkolwiek możliwość ruchu – dosłownie i w przenośni. Zostajemy zalani tłumem żądnych emocji widowiska Arabów (czy może bardziej – Arabek), które jeszcze bardziej żądne są widowiska dla swoich dzieci. Barierka niepokojąco zaczyna się przechylać, nasze rowery stają się idealnym wieszakiem/podnóżkiem/siedzeniem/podpórką/zabawką (niepotrzebne skreślić) i przede wszystkim – absolutnym obiektem oburzenia rozentuzjazmowanej gawiedzi. Po raz kolejny na festiwalu słowo „bicyclette” pada zdecydowanie częściej niż „chameau”. My tymczasem nie przejmujemy się miażdżącą krytyką i skupiamy się na przedstawieniu. Na arenę jako pierwszy wchodzi prezydent Tunezji, tak, ten najnowszy, świeżo wybrany w pierwszych wyborach po rewolucji. Niestety, występuje na własnych, nie wielbłądzich nogach. Tłum za nami szaleje, wszyscy są straszliwie dumni, bo prezydent pochodzi właśnie z Douz.

Po koszmarnie długim czekaniu (i strącaniu nieletnich z różnych części rowerów) zaczyna się zabawa – wielbłądy zaczynają wyścigi, charty polują na puszczone zające, konie mijają nas w dzikim cwale, a ich jeźdźcy popisują się ekwilibrystyką. Widzimy pokaz beduińskiej karawany, tańca brzucha, derwisza. Zachwycamy się strojami poszczególnych grup etnicznych, wyjątkowo pięknie ubrane są kobiety z Algierii. Wsłuchujemy się w miarowe uderzenia bębnów i pałek. Zostało nam jeszcze 1000 z 1001 nocy.

Po części oficjalnej wyskakujemy na arenę i szybko uczymy się arabskich zwyczajów – gdy ktoś podchodzi i pokazuje na rower, mówimy „one dinar!”. Ja wskoczyłam na jednego z koni i ku zaskoczeniu właściciela – odgalopowałam na drugą stronę areny. Kaspi prezentował rowerowe sztuczki, a Norbert wszystko uwieczniał na zdjęciach.

[View with PicLens]

Agnieszka z Radkiem i Sławkiem przyjechali niestety już po imprezie, gdy uczestnicy imprezy się rozchodzili. Rano też szybciutko uciekli żeby dojechać do Matmaty, my zostaliśmy jeszcze cały jeden festiwalowy dzień. Udało się w międzyczasie załatwić wejścia prasowe na samą arenę, więc drugiego dnia nie tylko podziwialiśmy show i odczuwaliśmy emocje bliżej i mocniej, ale również mogliśmy zrobić lepsze zdjęcia. Rowery tym razem wrzuciliśmy do jednego z rozłożonych na arenie namiotów beduińskich i bez balastu bawiliśmy się pomiędzy kopytami pędzących zwierząt przez następne godziny. Na sam koniec dnia poznaliśmy głuchoniemego Araba z obsługi festiwalu, który pierw zadeklarował, że nas poprowadzi skrótem przez palmiarnię (on miał motorek), a potem zaprosił nas do swojego domu, gdzie poznaliśmy całą jego rodzinkę – od zasikanego dwulatka do kuzynki siostry babci szwagra. Niestety, z bólem serca opuściliśmy gościnne progi, już się ściemniało, a wieczorem umówiliśmy się w Matmacie. Złapać pick up’a było dla odmiany nieprawdopodobnie łatwo, ponadto kierowca kojarzył naszą ekipę, jak tydzień wcześniej jechała przez te tereny. Zawozi nas dalej, niż planował, bo nie chce, żebyśmy jechali wśród dzikich psów, które grasują w okolicy. W Matmacie śpimy w ciepłym (wreszcie!) hotelu, byłych troglodyckich norkach, jeszcze tylko kolacyjka oraz wymiana wrażeń z dnia i atak na łóżko.

Z rana znów Grudzia, Radek i Sławek wyjeżdżają na Dżerbę, my z Kasprem idziemy zwiedzać Matmatę, Norbert wraca się autostopem do Douz, bo zostawił tam ogon lwa, który jak się okazało – miał być dla mnie wigilijnym prezentem. Zanim wrócił była niemalże 14., Kasper wcześniej odjechał już rowerem, a my mieliśmy niemałe problemy, żeby dotrzeć na Dżerbę – a w końcu dziś wigilia! Łączonym transportem przez Gabes (tak żeby było bliżej) docieramy na wyspę o 21.00. Po drodze przeżyliśmy chwilę zwątpienia, bo autobus, którym chcieliśmy jechać, okazał się tak przepełniony, że nie dałoby się do niego wcisnąć damskiej torebki, nie mówiąc o dwóch wędrowcach z rowerami. Z rozpaczą więc patrzyliśmy jak odjeżdża z dworca. Na szczęście znów mogliśmy polegać na starych, dobry louage’ach, zbiorowych taksówkach.

Ponieważ Radziu był chory, wigilię zjedliśmy w piątkę, ale z prezentami i opłatkiem poszliśmy oczywiście do jego sypialni. Pierwszy dzień świąt to dla uczta z owoców morza w super restauracji – w końcu nie codziennie są święta! W ciągu dnia zwiedzamy Houmet Souk i oczywiście kupujemy i targujemy się intensywnie. Niestety następnego dnia znów się rozdzielamy, ja z Norbertem sami zostajemy na wyspie – tyle tu jest wciąż do odkrycia! Najpierw jedziemy do synagogi, która nas całkowicie oczarowuje – jest niezwykle klimatyczna, w arabskim stylu, z pięknymi kolumnami, podziękowaniami i lampionami. Z powodu zamachu w 2002, podczas którego w synagodze zginęło 19 osób, dziś żeby tu wejść trzeba przejść kontrolę jak na lotnisku – prześwietlenia, spisywanie paszportów, wykrywacz metalu. Nie zmienia to faktu, że synagoga jest absolutnym dżerbańskim must-see!

Potem odbijamy w kierunku na Półwysep Pelikanów – i choć ptaszysk tych jest niewiele (i są baaardzo bladoróżowe), to niewątpliwie wyglądają urokliwie w zachodzącym słońcu. Na nocleg wybieramy plażę przy wschodnim krańcu półwyspu. Znajduje się tu nieczynny o tej porze roku bar z ogródkiem, rozbijamy namiot więc pod słomkowymi parasolami. Wieczorem obowiązkowy spacer po brzegu, znajdujemy wielgachnego żółwia – niestety martwego. Skąd się tu znalazł? Przecież w Morzu Śródziemnym takie nie żyją!

Z tą zagadką (dręczyło mnie to całą noc, słowo harcerza) kładziemy się spać. Rano podczas superwizji stwierdzamy że żółw tam ciągle jest. Tak, tak, myślę o tym do dziś. Niespiesznie zbieramy się z powrotem do stolicy wyspy, wieczorem chcemy pojechać do Kairouan, czwartego świętego miasta islamu. Niestety zabrakło dla nas biletów, idziemy więc do schroniska młodzieżowego i zostajemy na Dżerbie na jeszcze jedną noc. Do Kairouan docieramy następnego dnia o 14. I od razu zabieramy się za zwiedzanie meczetów, bo dla turystów zamykają je dość wcześnie. Niestety mimo to zdążyliśmy zobaczyć ułamek tego, co chcieliśmy, ale i tak warto było tu przyjechać.

Miasto ma zupełnie inny klimat niż wszystkie miasta które widzieliśmy do tej pory. Naprawdę czuć, że ludzie tutaj nastawieni są na inne wartości, niż komercyjny zysk na turystach. Jesteśmy chyba jedynymi turystami, zostajemy zapraszani na prezentacje dywanów (bo to druga rzecz, z której słynie Kairouan), herbatki, rozmowy. Nawet wieczorem, podczas spaceru po wyludnionym mieście, zapraszają nas na spotkanie ludzie, których poznaliśmy parę godzin wcześniej. Zawitaliśmy też nocą to tureckiej kawiarni, gdzie Norbert – jak sam powiedział – wypił najlepszą kawę w swoim życiu. Ja w ogóle wypiłam kawę, co też jest sukcesem samym w sobie. Miejsce było nieziemsko klimatyczne (podobno na kobiety tutaj się krzywo patrzy, ale jak tylko zobaczyłam wnętrza, to nie mogłam się powstrzymać, żeby nie usiąść przy jednym z małych stoliczków). Wyjeżdżamy z Kairouan z naprawdę sporym niedosytem i silnym postanowieniem powrotu tutaj. Zdecydowanie najcudowniejsze miasto na całej naszej trasie!

Następny dzień to już tylko powrót do Tunisu i szukanie kartonów, co udało nam się osiągnąć w niespełna 4 minuty od opuszczenia dworca. Ja pojechałam szybko (?) odebrać klucze do domu od Fabiena, Norbert został, żeby się nie włóczyć z wielgachnym kartonem. Niestety okazało się, że nasz gospodarz wcale nie pracuje przysłowiowy rzut beretem od nas, tylko tam, gdzie wrony zawracają (czy w Tunezji są wrony?). Do Norberta wróciłam po 2h i z 34km na liczniku. Lawirując pomiędzy autostradami otaczającymi Tunis udało mi się kupić folie streczową, która okazała się zupełnie niezbędna przy pakowaniu naszych rowerów. To jednak nie był koniec karkołomnej jazdy po Tunisie, trzeba było jeszcze dotrzeć do domu Fabiena. Z pewnością byłoby to łatwiejsze, gdyby sam znał kierunek do swojego domu, ale w końcu trafiliśmy i tak (mokrzy i styrani, a kilometraż po stolicy był bliski dziennym odcinkom, które pokonywaliśmy na rowerach). W domu czekał już na nas Kasper ze Sławkiem – weszli bez kluczy, bo okazało się, że współlokatorka Fabiena była w domu, więc zupełnie niepotrzebnie jechałam w zupełne buraki, żeby zdobyć klucz.

[View with PicLens]

Na lotnisko zawozi nas kolega Fabiena, który jest weterynarzem i który leczy… zwierzęta, które są aktorami! Nie przyznam się, ile miałam nadbagażu, ale po półrocznym pobycie w Finlandii miałam mniej. W Warszawie wylądowaliśmy ze Sławkiem o 18.15, niezwykle miłym akcentem było też zobaczenie Stasia, którego ściągnęłam specjalnie po to, żeby pomógł mi nosić moje nadprogramowe kilogramy przez warszawskie podziemia. Stasiu, dzięki jeszcze raz!

Dziś, po dobrych kilku dniach od powrotu, wciąż się nie mogę przestawić na tryb polski. Chyba trzeba znów gdzieś wyjechać.

—————————————————–

* Ciekawe, jak się żonie wytłumaczył z późniejszego powrotu i zdjęcia blondynki w portfelu.

[Kamila Kielar]

Sobota, 7 stycznia – jak dla mnie był to zdecydowanie najcięższy dzień rowerowy, nawet pierwsze 146 km w Nowy Rok nie było tak ciężkie, jak dzisiejszy wiatr z godziny dziesiątej, jak dzisiejszy deszcz i jak dzisiejsze pięciokrotne łatanie dętek. Kasper do Nevers dojechał 3 godziny przede mną, ale też nie miał łatwiej – drogę prawdopodobnie miał nawet cięższą, bo po pierwszych 30 km wybrał prawy brzeg Loary, bardziej pagórkowaty niż lewa strona rzeki, poprzecinana dziesiątkami kilometrów kanałów nawadniających i żeglownych. Jazda wzdłuż monotonnych kanałów też nie jest najprzyjemniejsza.
Ostatnią noc, 6/7 stycznia, spędziliśmy w domu Saszy, niedaleko Marcigny, a poprzednie dwie w St. Etienne. 4 stycznia wspięliśmy się na Col de la Republique , a ruszaliśmy z Tain-l’Hernitage pod Valence, nad Rodanem. Dotychczas przebyliśmy ponad 700 kilometrów, średnio ponad 100km/dzień, z jednym dniem „stacjonarnym” w St. Etienne, kiedy to przejechaliśmy tylko 30 km wewnątrz miasta. Do Paryża pozostało nam nieco ponad 250 km. Musimy tam dojechać do wtorku rano. Powinniśmy zdążyć. Tydzień temu dodalibyśmy jeszcze insz Allah, ale tu jest Europa, tu MUSIMY zdążyć.
Zaczynając jednak od względnego początku, czyli od wyjazdu z Montelimar. Najpierw spróbowaliśmy sił na „poziomce”, czyli rowerze poziomym naszego gospodarza, Rolanda. Tuż przed wyjazdem, w imieniu lubartowskich „relaksiaków” wymieniliśmy się z nim odblaskowymi kamizelkami rowerowymi. Okazało się bowiem, że Roland jest członkiem miejscowego stowarzyszenia rowerowego, MonteloVelo, którego misją statutową jest popularyzacja bezpiecznego poruszania się rowerem i innymi niezmotoryzowanymi środkami transportu, głównie po mieście. Przyznaję, że ilość i jakość ścieżek dla rowerów w miastach, a czasem także na głównych francuskich drogach, jest imponująca. Może nie zawsze są najwygodniejsze dla rowerzystów podróżujących z sakwami i przyczepką, ale przynajmniej nie kończą się „w polu” jak czasem zdarza się to w Polsce. Na obrzeżach Montelimar zajrzeliśmy na chwilę do Muzeum Nugatów i Słodyczy. Niestety, prawie wszystkie mijane sklepy i firmy usługowe miewają około południa przerwy obiadowe, a czas ich zamknięcia jest trudny do przewidzenia – należy więc założyć, że od około 11:00 do 14:30 nie skorzysta się z usług niektórych placówek.
Trasa nie była zbyt skomplikowana, ot, klasyczne rowerowanie, głównie wzdłuż rzeki, konsekwentnie w górę. Prawdziwe wspinanie zostawiliśmy sobie na następny dzień. Po 80 km dotarliśmy do Tain-l’Hernitage nad Rodanem. Zatrzymaliśmy się u przemiłej pary, Fanny i Philippa, którzy poczęstowali nas lokalnym specjałem, Ravioles du Royans. Smaczne i pożywne danie – tego nam było dziś potrzeba! Jutro ciężki fragment!
Plan na środę to zdobycie najwyższej przełęczy na naszej trasie – Col de la Repulique, 1161 m n.p.m., czyli około kilometra wyżej od miejsca startu. Za przełęczą wjechaliśmy w Masyw Centralny, a dalej, doliną Loary, odbędziemy „zjazd” kilkaset kilometrów w stronę stolicy. Zaczęliśmy nie najwcześniej, bo i dystans nie miał być najdłuższy, tylko 70 kilometrów,  zdawaliśmy sobie jednak sprawę z tego, że podjazd pod koniec trasy może nas nieco sił i czasu kosztować. Tak też i było. Col de la Republique to znana przełęcz, cenią ją głównie rowerzyści, gdyż była najważniejszym podjazdem pierwszej edycji Tour de France ,w 1903 roku. Na szczycie zastaliśmy śnieg i temperaturę około zera – oczywiście na podjeździe nie zabrakło także wiatru w twarz, ale opłacało się – nagrodą był kilkunastokilometrowy zjazd do Saint-Etienne. Esencja podjeżdżania na przełęcze! W ciągu dnia natknęliśmy się po raz pierwszy na drogowskaz kierunkowy na Paryż. Według niego mieliśmy do przejechania jeszcze 526 kilometrów!
Czwartek spędziliśmy na szukaniu możliwości kupienia biletów na pociąg z Paryża do Kolonii, ale taki, by wraz z nami mogły nim pojechać także nasze rowery i bagaż. Dla sprzedawców nie było to takie oczywiste jak dla nas – dopiero rysownicze umiejętności Kaspra przekonały kasjerów do naszego pomysłu i wreszcie zapewniliśmy sobie transport z Paryża. Rozpadało się, ale mimo to resztę dnia poświęciliśmy na poszukiwania polskiego księdza w parafii La Ricamarie, pod St. Etienne. Mieliśmy nadzieję, że pomoże nam znaleźć potomków emigrantów polskich, rodzinę Wolsztyńskich, którzy w latach 20. i 30. gościli Kazimierza Nowaka. Niestety, nie udało nam się go spotkać – postanowiliśmy więc, że wyjeżdżając w piątek rano w stronę Marcigny, „w ciemno” pojedziemy do miejscowości Beaulieu, do tamtejszego kościoła, w którym być może zachowała się jakaś pamięć po naszym Rodaku.
Od wjechania na Masyw Centralny załamała nam się nieco pogoda, zrobiło się bardzo wietrznie i dużo chłodniej niż w dolinie Rodanu. Piątek zaczął się od zacinającego bocznie śniegu z deszczem przechodzącym w grad. Pomimo dystansu, jaki sobie na dziś zaplanowaliśmy – 125 km najprostszą drogą do kolejnego noclegu – nie zrezygnowaliśmy z podjęcia próby odwiedzenia okolic, w których dwukrotnie przebywał podróżnik. Szybko znaleźliśmy kościół w Beaulieu. Zamknięty. Część wyglądająca na plebanię jest zaadaptowana na szkołę podstawową, ale nauczyciele nie mogli nam zbyt wiele pomóc – zasugerowali, byśmy pytali po domach. Ten pomysł bardzo nam się spodobał – jeżdżąc od furtki do furtki, zaczęliśmy studiować karteczki i opisy na skrzynkach pocztowych. Jednym z pierwszych nazwisk, jakie odczytaliśmy, było Kozicki, stanęliśmy przed bramą, po chwili na ganku pojawiła się starsza pani, która na nasze pytanie czy mówi po polsku? odpowiedziała po francusku, że niewiele. Ale kojarzy nazwisko Wolsztyńskich!! Wskazała nam w której części osiedla powinniśmy szukać. Pognaliśmy tam pełni nadziei! Jeździliśmy od domu do domu. Kowalczyk, Wolek, Slaby, dziesiątki polskich nazwisk, ale Wolsztyńskiego nie znaleźliśmy. Po około pół godzinie szukania trafiliśmy na przemiłego pana, który też kojarzył szukane przez nas nazwisko i skierował nas kilka przecznic wyżej. Kolejne minuty poszukiwań i wreszcie jest: Wolsztinski. Czy to ta rodzina? Czy ktoś może pamiętać polskiego podróżnika po 75 latach? Weszliśmy nieśmiało na teren posesji, zastukaliśmy do drzwi, które po chwili otworzył zdziwiony naszym widokiem nastolatek. Mówimy, że szukamy Józefa Wolszyńskiego, chłopak nie rozumie: o co chodzi? W końcu woła wgłąb domu: babcia! No i przychodzi babcia, z którą z uśmiechem witamy się po polsku, dzień dobry. Zaczynamy zadawać pytania o Józefa Wolsztyńskiego, o górników na zdjęciach, o to czy kogoś zna, czy zna miejsca z fotografii Nowaka. Gdy na widok podróżnika powiedziała: „a ten tu, to obleciświat; był u nas”, wiedzieliśmy już, że znaleźliśmy właściwy dom! Wtedy przyszedł pan Franciszek, syn Józefa. To on stoi na zdjęciu zrobionym w 1936 roku. Ma zresztą takie samo w swoich albumach. Przypominał sobie coraz więcej. Miał 10 lat, gdy Nowak ich odwiedził: spędził u nich kilka dni, wracał z Afryki, „miał metr fotografii”, bardzo narzekał na wydawcę Przewodnika Katolickiego, w którym nie chciano publikować jego afrykańskich zdjęć, bo „Afrykanki były zbyt roznegliżowane”. Mieliśmy łzy w oczach i chyba starsi państwo dostrzegli, jak bardzo się cieszymy, że odnaleźliśmy kolejne osoby, które pamiętają Kazimierza Nowaka! Opowiedzieliśmy o sztafecie, o poszukiwaniu śladów podróżnika przez 2 lata, o tym, że i w Afryce są jeszcze ludzie pamiętający naszego „obleciświata” (podobno Nowak tak o sobie mawiał), o tym, że na wiele lat zapomniano o jego wyczynie, o tym, że teraz staramy się tę pamięć przywracać. Poprosiliśmy pana Franciszka o wpis do książeczki-pałeczki, na samym końcu, z datą 6 stycznia 2012 roku.
Nie mieliśmy zbyt wiele czasu. Do przejechania tego dnia pozostawało wciąż ponad 120 km, a dnia ubywało coraz szybciej. Pożegnaliśmy się i obiecaliśmy przysyłać informacje o Nowaku, jeśli jakieś nowe się pojawią – w samym Beaulieu jest jeszcze dużo do odszukania, bo nie wszystkie osoby ze zdjęć udało nam się zidentyfikować, nie wszystkie miejsca. Potrzeba by na to całego dnia, może nawet kilku, a my ich nie mieliśmy, może następnym razem, może w lipcu?
Ruszyliśmy szczęśliwi i naładowani pozytywnymi emocjami. Droga jednak nie należała do najłatwiejszych, wiało jak zawsze, z przeciwka, i było coraz chłodniej, no ale nikt nie mówił, że będzie łatwo. Godzinę po zmierzchu skontaktowaliśmy się z Saszą, naszym piątkowym couchem* – poinformowaliśmy go, jaka jest sytuacja, że jesteśmy bardzo daleko i spytaliśmy czy nie będzie problemem, jeśli przyjedziemy późnym wieczorem. Zaproponował, że przyjedzie po nas autem, ale nie zrozumiał, że my możemy dojechać rowerami, ale może chociaż odciążyłby nas z bagaży. Umówiliśmy się pod kościołem w Neulise i gdy tam przyjechaliśmy, okazało się, że nasz dobrodziej zdemontował pół swojego Mercedesa aby zmieścić dwa rowery i przyczepkę i cały ten majdan jaki wieziemy ze sobą (m.in. dlatego kochamy CouchSurfing – gdyby za czasów Kazimierza Nowaka istniał CS, na pewno by z niego korzystał!*). Wyszło głupio, bo jak tu nie skorzystać z takiej okazji, ale z drugiej strony nie o to go prosiliśmy. Aby Sasza nie poczuł się urażony, Kasper wsiadł z nim ochoczo do auta, ja natomiast, po oddaniu przyczepki i części bagażu ruszyłem w dalszą drogę rowerem. Pozostało mi prawie 40 kilometrów, z czego pierwsze 10 to prawie ciągły zjazd! Kilkanaście kilometrów przed metą, w maleńkiej miejscowości Iguerande, zatrzymałem się w jedynej czynnej kawiarence, jaką mijałem od prawie 3 godzin. Zamówiłem kawę, włączyłem do ładowania telefon, zdjąłem do przeschnięcia kurtkę i bluzę. Zaciekawiony mną właściciel spytał, skąd jadę, dokąd dziś zamierzam dotrzeć, co robię we Francji, jakiej jestem narodowości. W restauracyjce był jeszcze tylko kucharz i żona właściciela, co chwila ktoś do mnie podchodził i pytał czy czegoś nie potrzebuję. W końcu zaproponowali, że przygotują coś specjalnego do zjedzenia, oczywiście nie będę musiał płacić. I colę przyniosą, i wodę, jeśli chcę. Bardzo miłe miejsce. Pizzeria le Fiacre, polecam ich pizzę!! Lubią tam rowerzystów z Polski i dobrze ich traktują!
Sasza, żegnając mnie pod kościołem, powiedział: „do zobaczenia jutro”, i mocno się zdziwił gdy przyjechałem na miejsce przed północą. Jego wielki dom może pomieścić kilkunastu gości, znalazło się więc miejsce i dla mnie – Kasper zdążył się do czasu mojego przyjazdu zaprzyjaźnić z innymi domownikami. Sasza jest Anglikiem serbskiego pochodzenia, z akcentem i humorem zdecydowanie podkreślającym jego wyspiarski charakter. Od 20 lat mieszka i pracuje we Francji. Poznał też urodzoną w Algierze Francuzkę, pochodzenia hiszpańskiego, która mieszkała w wielu miejscach świata, m.in. w Kongo, Maroko, Rosji. Przy stole zasiadał jeszcze Bogdan, z którym Sasza rozmawiał wyłącznie po serbsku.
Rano obudził nas śpiew, tenorowy głos Saszy zapowiadał świetny dzień! Przy śniadaniu poznałem jeszcze jednego gościa z kolacji, młodego francuskiego trampa, Nathaniana, podróżującego starym Wolksvagenem, ale nie zdążyliśmy się dowiedzieć skąd i dokąd jechał. Później wysłuchaliśmy jeszcze krótkiego fragmentu jakiegoś utworu Chopina, oczywiście na żywo, w wykonaniu Saszy, i musieliśmy się szybko ewakuować, bo nasz gospodarz przypomniał sobie, że od pół godziny powinien być na spotkaniu w Marcigny. Co za miejsce!
Dotarłem więc do początku dzisiejszego dnia, do początku naszej rowerowej udręki z przeciwnym wiatrem, pędzącymi automobilami, deszczem, zimnem, zmęczeniem i pięcioma dziurami w dętkach! Kasper pojechał przodem – ja zostałem z przebitym kołem. Na jednym ze skrzyżowań ja skręciłem w lewo, a on w prawo, ja jechałem więc lewą stroną Loary, on natomiast prawą, z tym, że kilkanaście kilometrów z przodu. Przewaga się zwiększyła w połowie dnia, gdy załatałem kolejne dwie dziury, a uchodzące powietrze z koła przyczepki skutecznie osłabiło moje morale i nogi. Prawie 100 kilometrów jechałem monotonną okolicą, z setkami krów i kilkunastoma małymi wioskami. Jedynym plusem tej drogi była płaskość. Kasper, jadąc drogą z drugiej strony Loary, co rusz pokonywać musiał kilkudziesięciometrowe wzniesienia. W połączeniu z pędzącymi samochodami, siąpiącym deszczem i kończącymi się bateriami w czołówce to niebezpieczna mieszanka.
Sobotni nocleg zapewniła nam „rowerowa” para, Ronan i Sandrine, którzy często podróżują rowerami wraz ze swym 2,5 rocznym synem, Elouanem. Oczywiście ten ostatni jest wożony w specjalnej przyczepce!! Wspaniali ludzie, chyba spodobała im się historia Nowaka, mam nadzieję, że skutecznie namówiliśmy ich na przyjazd w sierpniu do Polski. Zostaniemy u nich na jeszcze jedną noc, w niedzielę nie wsiadamy więc na rowery. W poniedziałek pojedziemy ponad 200 km do miejscowości Evry, pod Paryżem. We wtorek zostanie nam do przejechania niespełna 40, na dworzec kolejowy. Leniw niedziela.

*artykuł o CouchSurfingu już niebawem

[View with PicLens]

„Makaron z sosem carbonara to przepyszne, proste w przygotowaniu i niezawodne danie” – i choć może nie jest to typowe, prowansalskie danie, nim właśnie przywitały nas Letycja i Syntia, cauchsurferki* z Cavaillon. Kolacja dodała nam sił i jeszcze przez godzinę zabawialiśmy gospodynie rozmową o Nowaku, sztafecie i o tym, co i dlaczego zamierzamy zrobić we Francji.
Dziś mieliśmy dotrzeć do miejscowości Montélimar. Słyszeliśmy już o niej w Tunezji – to „stolica” słodkich nougatów, przepysznych słodyczy z orzechami i migdałami. W Tunezji można było dostać podobne, z tym że na etykietach widnieje inna nazwa miejsca ich pochodzenia, dziwnie podobna do prawidłowej: Monteliard. Przed nami była ponad stukilometrowa droga, a za oknem siąpiący od świtu deszcz. Nugaty nie nęciły nas aż tak mocno, aby wyruszyć podczas deszczu, tym bardziej że nie byliśmy zaopatrzeni w jakiekolwiek peleryny przeciwdeszczowe (w Tunezji nie planowaliśmy z takich korzystać, a przywożenie ich na etap specjalny i wożenie w sakwach przez 3 tygodnie nieco mijało się z celem). Po 13tej (sic!) zdobyliśmy się na odwagę i zdeterminowani dotarciem, mimo wszelkich przeciwności, do Montélimar, skierowaliśmy się do centrum, by poszukać sklepów rowerowych lub innych mogących oferować peleryny przeciwdeszczowe. Gdy rozpadało się całkiem porządnie, a my zdążyliśmy przemoknąć do suchej nitki, schroniliśmy się w holu pierwszego napotkanego sklepu wielkopowierzchniowego – nie znaleźliśmy w nim niestety potrzebnego produktu. W dodatku okazało się, że i mnie nie ominie korzystanie z wulkanizacyjnego zestawu naprawczego. Koło przyczepki nie zawierało powietrza. W związku z zaistniałą sytuacją: brakiem powietrza w kole i foliowych peleryn, straciliśmy nadzieję, że uda nam się rowerami dojechać do Montélimar. Przyjrzeliśmy się dokładniej trasie i uznaliśmy, że na wysokości Orange będziemy próbować „okazyjnie” przedostać się bliżej, a może nawet do samego dzisiejszego celu. Ja skupiłem się na reperowaniu dętki, a Kasper pognał do innych sklepów. Z miasta wyjechaliśmy dopiero po 15tej. Byliśmy co prawda zaopatrzeni w przyzwoite rowerowe deszczochrony, ale po deszczu nie było już prawie śladów – oprócz mokrego asfaltu i naszych, charakterystycznie pochlapanych, pleców.

[View with PicLens]

Jechaliśmy prześliczną okolicą, całkiem szybko. Całkiem szybko zbliżał się też wieczór, a gdy zrobiło się zupełnie ciemno, nie mogliśmy już nawet podziwiać prześlicznej okolicy. Czuliśmy tylko jej zapach, powietrze było przesiąknięte jałowcem, mokrą ściółką leśną i nieco zmarzniętymi już polami, czasem farbami akwarelowymi, a czasem lawendą. Po deszczu nie było już zupełnie żadnych śladów, księżyc oświetlał szosę, samochody zwalniały i nie trąbiły na nasz widok – chyba zaaklimatyzowaliśmy się „rowerowo” we Francji.
Przed Orange skręciliśmy na autostradę i rozbiliśmy miniobóz tuż za bramkami wjazdowymi. Mieliśmy wszystko bardzo dobrze przemyślane: aby wjechać na autostradę należy zwolnić, podjąć bilecik, poczekać na otwarcie szlabanu – w tym właśnie czasie zamierzaliśmy dokonać wyboru odpowiedniego środka dalszego transportu. Rzeczywistość nas nieco zaskoczyła, przez około 40 minut dwukrotnie zagotowaliśmy wodę, ale przez „naszą” bramkę przejechało może kilkanaście samochodów zachęcających do „zamachania” – żaden się nie zatrzymał, jeden kierowca odmachał, a pozostali przeważnie uprzejmie odwracali głowę w drugą stronę. Masakra. Do Montélimar pozostawało ponad 55 kilometrów i 3 godziny do końca poniedziałku. Tuż za Orange spróbowaliśmy jeszcze raz szczęścia, stanęliśmy w mocno oświetlonym miejscu, tak by dobrze było widać któż my. Machaliśmy na wszystko co się ruszało. Machaliśmy z 10 minut, na jakieś 100 samochodów. Ani jeden nawet nie zwolnił, by przyjrzeć się nam, by sprawdzić choćby czy może nie potrzebujemy pomocy. Najmniejszego zainteresowania dwoma rowerzystami z żółtymi sakwami. Nie pozostawało nic innego tylko „ciąć” przed siebie – spytałem Kaspra po dwóch dniach, jak to się stało, że jednak wsiedliśmy wtedy na rowery i dojechaliśmy do Montélimar. Odpowiedział krótko: „nie wiem, w którymś momencie powiedziałeś: no to tniemy, i pocięliśmy”.
Kilkanaście kilometrów przed celem, na szczęście na jednym z dość dobrze oświetlonych rond, na nieszczęście tuż przed serią wzniesień, znów najechałem na szkło. W tym miejscu upuścił je, zapewne bardzo roztargniony, francuski kierowca. Kolejne minuty stracone, tym razem na wymianę dętki. Irytacja sięgnęła zenitu – już około 95 kilometra mój organizm zaczął się bardzo intensywnie domagać zakończenia jazdy. Nogi „nie podawały” – nawet ta przerwa na naprawę koła nie pomogła – zapamiętały, że mamy dziś przejechać 100 km i ani kilometra więcej!
Do miasta wjechaliśmy tuż po 1:00. Nasz gospodarz był tak uprzejmy, że wyjechał po nas na przedmieścia i popilotował do swego domu. Przejechaliśmy dziś 118 kilometrów. Niezła średnia z dwóch dni, 132 km. A na koniec ciężkiego dnia dostaliśmy po talerzu zupy dyniowej z kasztanami! Jutro nieco odpuścimy i pojedziemy niecałe 70 kilometrów – odpuszczamy też nadzieję, że w tym kraju uda się złapać stopa przez dwóch rowerzystów.

* więcej o CouchSurfingu (http://www.couchsurfing.org oraz http://pl.wikipedia.org/wiki/CouchSurfing) napisze Kasper w oddzielnym tekście.

Konsulatu nie znaleźliśmy, numery budynków na ulicy Oddo zaczynają się od 12 (my szukaliśmy 4-6) – nie dostaniemy więc wpisu i pieczątki od Konsula. W pamiętniku Kazimierza Nowaka, z datą 4 grudnia 1936 roku widnieje wpis Konsula Generalnego R.P., Witolda Obrębskiego: „Niestrudzonemu podróżnikowi p. Kazimierzowi Nowakowi, co wzdłuż i wszerz przemierzył ziemię afrykańską, u kresu Jego kolonjalnej podróży, składa słowa uznania dla Jego energii uwieńczonej realnym wynikiem i życzenia miłego wypoczynku na łonie dawno nie widzianej Ojczyzny”.

[View with PicLens]

Francja przywitała nas bardzo przyjemną pogodą, prawie bezchmurnym niebem, lekkim wiatrem, temperaturą doskonałą do jazdy, tuż nad ranem temperatura nieprzyjemnie spadła o kilka stopni, ale 2-3 godziny spędzone w cieplejszym wnętrzu dworca pozwoliły nam się zregenerować. Kasper, znający nieco język francuski, podjął próbę kupienia nam biletu z Paryża do Poznania. Niestety „system” nie odnalazł takiego połączenia, sytuacja przy okienku mogłaby niektórym przypominać tę z kultowego Misia: Londyn? Nie ma takiego miasta – Londyn! Jest Lądek, Lądek-Zdrój, tak… – będziemy musieli próbować kupić je później.

W Marsylii odwiedziliśmy jeszcze port i ponownie przez dzielnicę arabską skierowaliśmy się w stronę lotniska, wybierając tym razem malowniczą trasę nadbrzeżem. Po południu pogoda niestety stała się klasycznie antyrowerowa: wiatr w czoło z trasą pod górę, esencja podróżowania osakwowanym rowerem – wieje zawsze z przeciwka!

Na jednym z dłuższych podjazdów Kasprowi zeszło powietrze z koła przyczepki, ponieważ zapowiadała się piąta zmiana dętki, zaczęliśmy kombinować jak to zrobić, by jej nie ciągnąć, za Brennaborem, ale wieźć rozłożoną na dwóch rowerach (zmniejszyłoby to prawdopodobieństwo przedziurawienia koła po raz kolejny o 25% – tylko 4 koła dotykałyby francuskich dróg). Ponieważ nie mieliśmy zbyt wielu pomysłów i zawsze „coś” zostawało na poboczu – zdecydowaliśmy, że od teraz ja będę ją ciągnął – sądziliśmy, że może Kasper ma mniej szczęścia. Przy okazji okazało się, że moje 28 calowe koła nie są przeszkodą w prawidłowym montażu dyszla i koła Extra Wheel! Pozdrawiam więc tych wszystkich współrowerzystów, od których nie chciałem wziąć przyczepki, tłumacząc się niemożliwością jej zamontowania!!

Mijały kilometry i godziny, minęliśmy też lotnisko, a od lądowania minęło już kilkanaście godzin, my jednak wciąż do zaplanowanego miejsca noclegu, miejscowości Cavaillon, mieliśmy kilkadziesiąt kilometrów! Postanowiliśmy spróbować złapać „stopa” i zabrać się z kimś choćby 20-30 kilometrów, ale Francja to jednak nie Tunezja, niewiele jeździ tu pick-upów i półciężarówek. Zaczęliśmy przyzwyczajać się do szalonej myśli, że dziś przejedziemy rowerami cały dystans lotnisko-Marsylia- Cavaillon. Pogoda wciąż nam sprzyjała, nie było zbyt zimno, czasem wiatr nas spowalniał, ale nie było tragedii – nie sprzyjała nam jedynie data. 99% mijanych sklepów, dyskontów, stacji benzynowych, piekarni i innych miejsc, w których moglibyśmy się lepiej zaopatrzyć była, z uwagi na Nowy Rok, zamknięta!

Około 18tej, już po zmroku, zdaliśmy sobie sprawę z tego, że jesteśmy „na nogach” od ponad 34 godzin – w tym czasie przemierzyliśmy prawie 1000 km, w tym 125 rowerami!! Do Cavaillon ostatecznie dotarliśmy o 20:00 – dobę wcześniej w Tunisie przepakowywaliśmy kartony z rowerami! Od wyjścia z lotniska przejechaliśmy 146 km – całkiem niezły rezultat jak na pierwszy rowerowy dzień w Europie! Byliśmy potwornie zmęczeni, ale humory nam dopisywały, tym bardziej, że zatrzymaliśmy się u przemiłych sióstr, Letycji i Syntii, ale o tym przeczytacie w kolejnej relacji.

[Norbert Skrzyński]

Dawno się tak nie napociliśmy (ostatni raz chyba wjeżdżając na przełęcz obok Tamerzy), jak na lotnisku w Tunisie. Mieliśmy po 6 kg nadbagażu i po ponad godzinie „zabawy” w ponowną segregację mniej potrzebnych przedmiotów i przenoszenia cięższych do bagażu podręcznego, udało nam się odchudzić kartony o kilka kilogramów. Odchudzanie bagażu polegało m.in. na odrywaniu niepotrzebnych część kartonów, odłożeniu części smaru rowerowego Smarol Nano i wypuszczeniu ok. 100g smaru w sprayu Penetrol. Zdemontowaliśmy mostki i pedały, które znalazły sobie miejsce w podręcznym, miejsca w plecakach musiało się też znaleźć dla co cięższych prezentów z Tunezji. Kasper pozbył się szamponu, na lotnisku zostawiliśmy zapasowe haki do przerzutek, zapasowe V-breaki, z pół kilograma śrubek, nakrętek, podkładek. Na siebie założyłem: antypotówkę BCMu, bluzę z długim rękawem, 2 bluzy z kapturem, polar od Orlenu i kurtkę, a także spodnie rowerowe, spodnie kupione w Kairuanie za 2 TD, oraz „bojówki” z wielkimi kieszeniami, do których poupychałem szpargały niemieszczące się do „podręcznego” plecaka. Kasper poleciał w spodniach ocieplanych i w termicznych, koszulce etapowej i kurtce z gamexu, polarze, drugim polarze i wiatrówce. Mostki i pedały rozkręcaliśmy wiedząc, że nie mamy kolejnego lotu w Europie, inaczej nie przeszłyby kolejnych, europejskich kontroli transferowych. Kartony po zważeniu udało nam się jeszcze „uzupełnić” złożonymi sakwami, które wsunęliśmy pomiędzy karimaty i karton. Całość już po odprawie, dodatkowo zabezpieczyliśmy folią stretch. Bez folii, którą zostawiła nam Kamila, nie dalibyśmy sobie rady, na lotnisku nie kupilibyśmy też dodatkowych taśm klejących. Szkoda, że Kamila nie miała tak dużo czasu, jak my przed odprawą, może udałoby się i jej bagaż podobnie odchudzić. Nasze zabawy z przepakowywaniem trwały prawie 2h.

Na lotnisko przyjechaliśmy upchani z dwoma kartonami i plecakami autem koleżanki Fabiana, Fiatem Punto. Wypełnialiśmy go szczelnie. Fabian niestety nie mógł czekać na końcowy efekt naszych starań „zrzucenia” kilogramów i zawrócił do miasta na imprezę sylwestrową. Na lotnisku jednak nie byliśmy osamotnieni, zaprzyjaźniliśmy się z „tajnym agentem” służb lotniskowych, który przez cały czas obserwował nasze popisy ekwilibrystyczne, gdy co kilkanaście minut wnosiliśmy niedoklejone kartony na wagi lotniskowe. Lot do Marsylii to tylko 1,5h więc linie lotnicze nie przewidziały posiłku na pokładzie, a my przez zamieszanie z „przepakiem” zapomnieliśmy kupić cokolwiek do picia, czy jedzenia przed wejściem do samolotu – zresztą i tak prawie wszystkie sklepy bezcłowe zamykano o 21:00. Dobrze, że w ostatniej chwili przypomnieliśmy sobie o wysłaniu kilku kartek pocztowych – na szczęście po przejściu przez odprawę bagażu podręcznego znaleźliśmy skrzynkę pocztową!

Choć nasze kartony były ostatnimi odprawianymi bagażami, a na pokład weszliśmy też jako prawie ostatni, nie udało nam się opóźnić wylotu i w Marsylii wylądowaliśmy o czasie, o 23:20 – nie spędziliśmy więc Sylwestra w powietrzu. Będzie to jednak niezapomniana noc – obaj z Kasprem nigdy nie poświęcaliśmy nocy sylwestrowej na kompletowanie rowerów, pakowanie sakw i szukanie drogi z lotniska do portu morskiego. Dziś przed nami długa droga, pogoda wydaje się być idealna, około 2giej w nocy wyjechaliśmy z lotniska, było ciepło, dużo cieplej niż w Tunezji o tej godzinie! Czuliśmy się jak „wyrzuceni” na innej planecie – ostatnie 3 tygodnie podróżowaliśmy po kraju arabskim, tak bardzo innym niż to, co znamy z Europy. Totalne zderzenie z „cywilizacją”. Zapowiada się całkowicie inna podróż, bez pchania rowerów „na Nowaka”, bez spania pod namiotami „gdzieś przy drodze”, wśród zupełnie innych ludzi, jednak mimo wszystko w nieznane, bo jeszcze nie wiemy jak osiągniemy, oddalony o prawie 1000 km, Paryż. Wszystko przed nami!  W tej chwili odpoczywamy i regulujemy rowery na dworcu kolejowo-autobusowym St. Charles, a gdy otworzą sklepy, kupimy wreszcie mapy Prowansji i Francji. Nocna droga z lotniska była bardzo ciekawym przeżyciem. Jadąc „na czuja” znaleźliśmy się wreszcie w miejscu, gdzie Nowak zszedł z pokładu statku płynącego z Algierii. Od 2:00 przejechaliśmy ponad 40 km, „trochę” kluczyliśmy na przedmieściach Marsylii, głównie dlatego, że znaki wciąż kierowały nas w stronę autostrady, a my przecież nie nadajemy się na taką drogę!! Omijanie trasy szybkiego ruchu jest nie lada trudnością.

Czeka nas jeszcze znalezienie Polskiego Konsula Honorowego, ale raczej nie liczymy, aby w Nowy Rok chciał nas przyjąć. Tymczasem skupiamy się na naprawianiu rowerów, które porządnie dostały w kość podczas przelotu z Afryki.

[Norbert Skrzyński]

PS. Jeszcze w mieszkaniu Fabiana Kasper wymyślił nazwę dla nas: Żabojeźdźcy. Później Julia Marchlewicz, śląc życzenia noworoczne, określiła nas mianem „francuski tandem”. Niniejszym ogłaszamy konkurs na najśmieszniejszą i najtrafniejszą nazwę dla uczestników (także tych, którzy, mamy nadzieję, dołączą do nas po drodze) etapu finałowego przez Francję. W tej chwili wygrywają Żabojeźdźcy – jury, w składzie Kasper i ja, może jednak zmienić zdanie . Konkurs trwa do 10 stycznia, a rozstrzygnięcie nastąpi podczas ostatniego telefonicznego łączenia się z Radiem Szczecin, 10.01.2012, godz. 10:15. Zgłoszenia do konkursu prosimy umieszczać w komentarzach tego postu. Nagrodę-niespodziankę ogłosimy za kilka dni.

PS 2. 1 stycznia przejechaliśmy 145 km i noc spędziliśmy w miejscowości Cavillion, naszą dalszą trasę do Paryża uzależniamy od pogody i perspektywy znalezienia „nowakowych” śladów w Saint-Étienne. W tej chwili bardzo się rozpadało i planowane na dziś 100 km do Montélimar stoi pod znakiem zapytania, ale jeśli ktoś chciałby do nas dołączyć w drodze do Paryża, prosimy o kontakt sms z numerem: +48 605059061 ! ZAPRASZAMY!!!

Trzeci kierowca taksówki twierdzi, że nie mówi po angielsku. Wracam do mieszkania Fabiana, naszego tuniskiego gospodarza, Francuza od kilku lat mieszkającego i pracującego w Tunezji. Przed chwilą ostatni uczestnicy specjalnego etapu sztafety, Kamila Kielar i Sławek Kuczyński, odprawili bagaże i czekają już na lot do Polski. Równolegle, na lotnisku w Enfidha, Agnieszka Grudowska i Radek Tusiński robią dokładnie to samo, przy czym do kraju dostaną się lotem bezpośrednim. Wreszcie znalazł się miły pan rozumiejący, że chcę dojechać do dzielnicy El Menzah 8. Taksówki pod lotniskiem Tunis Cartaghe to podobno mafia, ale szybko się orientuję, że mają z nią tyle wspólnego co rzucające kamieniami dzieci z opozycjonistami, którzy rozpoczęli rewolucję arabską na przełomie 2009/2010 roku. 20 dinarów to dużo za dużo, nie po to ostanie tygodnie spędziłem na targowaniu się z miejscowymi handlarzami, aby za kurs warty kilka dinków tak bardzo przepłacić. Odchodzę z uśmiechem i machnięciem ręki. Słyszę zza siebie: fiveten dinars, odwracając się, wciąż się uśmiecham i podchodzę do kolejnej taksówki, z tyłu znów słyszę: ok, ten dinars, ok?? Zawracam i mówiąc, że jestem w Tunezji od 3 tygodni, wsiadam do taksówki, pokazuję garść monet i ustalamy cenę na 5 dinarów. Uśmiech na twarzy kierowcy nie znika przez kolejne kilkanaście minut.

W Tunezji zostaliśmy już tylko we dwóch, Kasper Piasecki i ja.

31 grudnia dolecimy do Marsylii, aby wsiąść na rowery i w 10 dni dojechać do Paryża, skąd pociągiem dotrzemy do Poznania. 11 stycznia 2012 roku to data szczególna – 115. rocznica urodzin Kazimierza Nowaka, a także zakończenie ponad dwuletniego projektu sztafetowej wyprawy Jego śladami. Na dworzec wjedziemy o 7.55, gdzie będzie na nas czekać ekipa Afryko-Nowakowa, wraz z którą utworzymy peleton rowerowy zmierzający do mety – Boruszyna (więcej informacji o wydarzeniach 11 stycznia znajdziecie tutaj).

Piątek zamierzaliśmy przeznaczyć na zorganizowanie kartonów do zabezpieczenia rowerów – ostatecznie znalezienie folii z bąbelkami i taśmy pakowej zajmuje nam może z 40 minut. Kartony dostajemy od kilku sklepikarzy – nie jest to tak skomplikowane, jak można byłoby podejrzewać. Mieliśmy więc właściwie wszystko, co potrzebne do spakowania się.

Z czystym sumieniem jedziemy spędzić resztę dnia w centrum Tunisu. Poruszanie się po nim przetrenowaliśmy już 3 tygodnie temu, tym razem jednak do mediny musimy się dostać samodzielnie, bez rowerowej asysty Fabiana. Już po kilkunastu minutach udaje nam się rozdzielić, mnie zatrzymuje jedno z nielicznych skrzyżowań, na którym kierowcy respektują kolory sygnalizatorów świetlnych, Kasper popędził dalej ulicą. Już wczoraj mieliśmy okazję przypomnieć sobie, jak się jeździ po tym mieście, 2h zajęło nam znalezienie „na pamięć” mieszkania Fabiana, a pomoc miejscowych nierzadko tylko wydłużała nam drogę – głównie wówczas, gdy mylili „w lewo” z „w prawo”. Tym razem jechaliśmy więc wg znaków kierunkowych, z placu Pasteura droga do Mediny wydawała się być bardzo prosta – z tym, że nie planowaliśmy się rozdzielać… Po około godzinie szukania, spotkaliśmy się wreszcie pod katedrą katolicką św. Wincentego a Paulo i św. Oliwii. Później, już wspólnie, błąkaliśmy się przez kilka godzin wąskimi uliczkami mediny. Mijani sklepikarze, słysząc język polski, wciąż nas zagadywali prostymi zwrotami, najbardziej rozbawił nas jednak ten nieco bardziej skomplikowany: „dobra, dobra zupa z bobra, ale z wieprza jeszcze lepsza, a najgorsza z dorsza!”… Na koniec dnia porządnie zmokliśmy – tak wygląda zima na północy Afryki – chłodno, wietrznie i deszczowo. Mamy nadzieję, że we Francji nie będzie padać. Może być zimniej, ale oby tylko nie padało tak jak w Tunisie!! Jak prawie codziennie i w sobotę obudził nas muezin zwołujący wiernych na pierwszą modlitwę – przez ostatnie kilkanaście dni wstawaliśmy z „pierwszym muezinem” – to ostatni poranek, gdy tak jesteśmy budzeni.

Wylatujemy pod koniec dnia, planowany przylot do Marsylii 23:20. Może uda nam się „coś” zrobić by samolot podczas zmiany daty był jeszcze w powietrzu? Od razu po przylocie zamierzamy pojechać do portu marsylskiego – to tam Kazimierz Nowak wpłynął statkiem z Algieru. Chcemy też odnaleźć budynek polskiego konsulatu w Marsylii. W niedzielę rano ruszamy w stronę Cavaillon, a później do Montelimar. 3 stycznia planujemy dojechać do St. Etienne – w pierwsze trzy dni musimy przejechać 330 km, zapowiadają się więc całkiem fajnie!!

Zapraszamy do dołączania się do nas „po drodze”!!! – o planowanej trasie będziemy starać się informować na bieżąco, w okolice Paryża powinniśmy dojechać wczesnym rankiem 10.01.12.

Bardzo serdecznie dziękujemy pani Teresie Szmajdzie, z poznańskiego wydawnictwa Sorus, za pomoc w opracowaniu „nowakowej” trasy przez Francję. Dziękujemy za poświęcony czas, przekazaną wiedzę i zeskanowane strony z dziennika Kazimierza Nowaka i za fotografie podróżnika z tej części wyprawy. Bardzo ciepłe podziękowania przesyłamy też Kubie Wolskiemu, który zebrał ogromną ilość informacji o trasie, co niezmiernie ułatwiło nam zaplanowanie marszruty. Jesteśmy niezmiernie wdzięczni za wsparcie okazane przez firmę  Orlen Oil Sp. z o.o., które znacznie ułatwi nam przejazd przez Europę.

[Norbert Skrzyński]

Grupa pod opieką Julii potoczyła się na dworzec autobusowy (relacja z ich losów powrotnych tutaj), a Sławek, Kasper, Radek i ja, żegnając ze łzami w oczach wyjeżdżającą część ekipy, solidarnie, w zupełnych ciemnościach kończącej się nocy, ruszyliśmy rowerami do Douz. 

W Tunezji zostaliśmy sześcioosobową grupą: Kamila i Norbert dzień wcześniej wylądowali w Douz, by zobaczyć uroczystość otwarcia      44. Festiwalu Saharyjskiego – międzynarodowej imprezy z przytupem (relacja i zdjęcia Kamili wkrótce).

Sekcja “żwawa” natomiast cisnęła pedały, co sił w nogach – 144 km – o 14.30 dojechaliśmy! Co prawda nie zdążyliśmy na oficjalne otwarcie Festiwalu przez prezydenta Tunezji, ale poczuliśmy niezwykłą atmosferę: tłumy ludzi – w tym część poprzebieranych odświętnie w tradycyjne stroje, pięknie udekorowane konie, karawany wielbłądów i niezawodnie masa wypicowanych młodzieńców na wyjących i śmierdzących “komarkach” (małych motorkach stanowiących tu główny środek lokomocji – napędzanych lokalnym oliwkowym-olejo-specyfikiem).

Mamy nowa maksymę – TRZEBA BYĆ ŻWAWYM, A NIE MIĘTKIM

Trzymając się tej myśli przewodniej i mając Sławka w zespole, postanowiliśmy, że na Djerbę, gdzie zdecydowaliśmy świętować Boże Narodzenie, dojedziemy rowerami. Drogi w tym rejonie wyjątkowo malownicze i przyjazne rowerzystom, więc warto. Dzielimy dystans na 2 odcinki.

Z Douz do Gwiezdno-wojennej Matmaty już tylko 104 km. Wracamy tam prawie jak do domu – czeka nas hotel z ciepłymi jamami i kuskus na kolację.

24 grudnia bladym świtem wyruszamy. Na Djerbę zostało jeszcze 126 km, z czego 25 km po górach przy temperaturze bliskiej zero. Po drodze Żwawemu wysiada przerzutka, a Radka dopadają lokalne wiruso-bakterie żołądkowe. 

Djerba to słynąca z pięknej plaży, wyspa w sezonie wakacyjnym okupowana przez tłumy turystów. Zmaltretowani przygodami docieramy w trzech podgrupach, z czego ostatnia już po zmroku. Wstępne plany beach campingu i kolacji wigilijnej przy pierwszej gwiazdce niestety odpadają, ale klimatyczne centrum stolicy Houmt Souk ( tłum. dzielnica targowa) w obecnej sytuacji całkowicie spełnia nasze oczekiwania.

Ok godz. 21 zaczynamy od tradycyjnego przełamania opłatkiem, a następnie siadamy do grzybowej z łazankami, lokalnych słodyczy i skitranych zapasów czekolady z Polski. Pachną świątecznie pyszne mandarynki, daktyle, pistacje, a do picia niezawodnie coca-cola. Przy stole oprócz pielgrzyma brakuje Radka, który przechodzi apogeum zatrucia, wiec faszerujemy go lokalnymi specyfikami oszczędzając zapachów jedzenia. Symboliczną “choinkę” i prezenty celebrujemy już razem. Kolejny dzień mija bezrowerowo. Mustangi odpoczywają, a my ruszamy na  spacery, zwiedzanie wyspy, zakupy i uroczystą  świąteczną obiadokolację. To ostatnia wspólna wieczerza. Grupa “żwawa” rusza śladami Kazika w stronę Tunisu, a Kama i Norbert zostają na Djerbie, by w spokoju popracować nad logistyką kolejnego etapu, a potem, w drodze do Tunisu zwiedzić Kairouan- święte miasto muzułmanów.

Nasz plan na drugi dzień świąt: dotrzeć transportem do Sfax (ponad 230 km tylko w opcji ruchliwą drogą szybkiego ruchu z Djerby), zwiedzić miasto i 27 grudnia ruszyć dalej rowerami. Tymczasem zanim udało nam się złapać busika przejechaliśmy 75 km. Ale cóż – Żwawym trzeba być, nie miętkim

Do Sfax dojeżdżamy pod wieczór. Zwiedzamy Medine i tzw. Nowe Miasto – bardzo stylowe – art nouveau, ogrody, francuski styl. Poczułam się jak w Algierze, który znam tylko ze zdjęć. Shisha, kawka, zakupy i zwiedzanie. Kolejnego dnia znów wpadamy w rowerowy rytm: 113 km śladami Kazika! Ze Sfax ruszyliśmy do el Jem (64 km) – niewielkiego miasteczka słynącego z rzymskiego koloseum – trzeciego na świecie, pierwszego w Afryce. Potężne mury zrobiły na nas wrażenie, tym bardziej, że odnaleźliśmy tam tajemniczego wojownika Radzi Sky Walker  i ślad “Novaka”!!! Kazik na pewno gościł w Sfax 29.08.1927 r. Odszukany Novak (patrz foto) wygląda na bardziej współczesnego obywatela…

Ostatnie 45 km do Mahdia dojeżdżaliśmy już z strugach deszczu. Wymrożonych, ale szczęśliwych przywitał nas malowniczy półwysep, piękna medina, super-klimatyczny hotel…

Mahdia zwiedzamy wieczorem, i następnego dnia przedpołudniem – sesja na falach na cyplu, gdzie poza cmentarzem jest boisko do piłki nożnej i ruszamy dalej w kierunku Sousse. Przedostatni dzień rowerowy, ostatni wspólny żwawy wieczór…

Jutro Kasper ze Żwawym ruszają do Tunisu, gdzie spotkają się z Kamilą i Norbertem, a ja z Radkiem wracamy do Polski. Czy to możliwe???

Pozdrowery

 Agnieszka “Grudzia” Grudowska