„Wodniacy umówili się na spotkanie z księdzem w… No właśnie, trudno powiedzieć. Polski duchowny pisze:

Spotykamy się w Kimpoko, tak jest na ich mapie, ale dla mnie to jest Maluku.”

Napływające wieści z Kongo a w szczególności wypowiedziane magiczne MALUKU spowodowały, że odżyły w nas dawne wspomnienia z podróży po Kongo(2007). Po rzece Kongo.

Na pomysł przepłynięcia rzeką Kongo na równik wpadliśmy ze Światkiem przed paroma laty. Siedząc w pokoju naszego przyjaciela werbisty w Kinszasie oglądaliśmy mapę i stwierdziliśmy, że na równik jest bardzo blisko…tylko 700km. Poczuliśmy zew przygody.

Ten sam misjonarz witał chłopaków Etapu 17 i żegnał 16.

Tak, mowa tu o Sylwku Wydrze. Koledze „z ławy szkolnej”, przyjacielu rodziny, księdzu, który pomaga głuchoniemym dzieciom w Kinszasie. No i naszym obecnym, sztafetowym „kongijskim” zapleczu logistycznym;-).

Wówczas Sylwester odwoził nas do Maluku, małego portu przy rzece Kongo, a stamtąd wypływaliśmy w górę rzeki, Dziś będzie odbierał chłopków etapu wodnego: Janusza i Andrzeja.

Z wielką ciekawością oczekujemy na wieści i zdjęcia chłopków. Wiemy, że ten etap był bajeczny!!i arcytrudny!!! Bo sama rzeka Kongo to żywioł, żywioł nieokiełznany.

Bo przecież Kongo to druga co do długości rzeka Afryki, przepływa przez terytorium Konga DRC, Angoli, i Republiki Konga(Kongo Brazzaville). Z powodu wielu trudnych do przebycia katarakt( słynne wodospady Stanley’a, Livingstone’a Wrota piekieł) zaprzestano wykorzystywania jej jako głównej drogi wodnej.

Ale ta trasa, przepiękna przyroda, osady schowane u brzegu rzeki, ludzie biegnący za przepływającą łódką, machający radośnie i wykrzykujący: mondele, mondele( biały w lingala). To coś co pozostaje na zawsze w sercu!

Ktoś kiedyś powiedział, że Kongo można albo pokochać albo znienawidzić…nas zdecydowanie ogarnia to pierwsze… już na samą myśl.

To samo magiczne słowo KONGO wypowiedziane przez Łukasza Wierzbickiego podczas prelekcji w opolskim muzeum o Kaziku i jego wyczynie zaciągnęło nas tutaj!!!

Chłopaki cały czas płyniemy z Wami całym sercem! I czekamy na Wasze relacje!

A dla wszystkich poniżej, kilka widoczków znad rzeki Kongo!

Asia (niedoszły załogant etapu wodnego;-))) i Światek

Etap 7 Kongo Safiri

Rzeka Kongo w liczbach;-))

Długość: 4700 km

Średni roczny przepływ: 40 000 m3/s

Powierzchnia zlewni: 3,69 mln km2

Niektóre dopływy: Lualaba, Ubangi, Sangha, Kasai, Lomami, Aruwimi, Itimbiri

Źródło – Góry Kundelungu, Katanga DRC, 1460 m.n.pm

[View with PicLens]

Szczegółowy harmonogram programu tegorocznej edycji festiwalu znajdziecie tutaj.

Inyandiko mvugo y’urugendo rwo kuva kuwa 16 Gicurasi 2010 kugeza kuwa 22 Gicurasi 2010.

Ku Gisenyi niho twatangiriye urugendo.aho twaraye mu cyumba,ikinyugunyugu cyenda kungana na telefone igendanwa kiradusura.mu museso kare dutangira urugendo.mu ntangiriro byari byiza rwose ; umuhanda mwiza wa kaburimbo,imisozi myiza n’ikiyaga cya Kivu. Ariko twasanze twibeshyaga kuko niho twari tugitangira uwo muhanda muremure twarangije ibyuya byaturenze.buri gasozi twageragaho,twaherekezwaga n’utwana tw’utunyarwanda tutumvaga impamvu abazungu barimo kurira imisozi banyonga amagare. Imvura nyinshi yaraguye ,imaze guhita dukomeza urugendo rwacu. Twabonye bwije vuba cyane,ariko tugira amahirw yo kwakirwa n’umuryango utuye ku gosozi kitwa Mahoko,tuharara ijoro rimwe.

ASIA we yahise amenyana n’abakobwa batatu baje kutwicara iruhande ku musambi.umugabo wo muri urwo rugo yaraje atangazwa no kutubona,tumusobanurira ibyo urugendo rwacu,ariko kuvugana ntibyari byoroshye kuko nta n’umwe mu rugo uvuga icyongereza cyangwa igifaransa ; gusa twagize amahirwe kuko twari kumwe n’umusore wadusemuriraga. Tumaze kuganira gato no kumvikana neza,batwakiriye ku meza dusangira ifunguro ry’umugoroba tubonesherejwe  na buji dore ko nta muriro w’amashanyarazi uri muri iyo nzu. Ku meza batuzimaniye amata ashyushye,imvange y’imboga n’uruhu rw’inyama z’inkoko,umuceri n’ibishyimbo bitetse kinyarwanda. Byari  biryoshye twishimira no kwiyongera. Bukeye tugiye, abatuye ako gace baza kudusuhuza baduha amashyi menshi.

Iminsi mike yakurikiye yadusabaga imbaraga nyinshi,duhanga n’imihanda iterera n’umunaniro.twanyweye amalitiro n’amalitiro y’amazi n’uko dufata umuhanda .Twanyuze inzira ya pariki y’ibirunga,tubona amazi atemba ku misozi myiza n’ibibaya twareberaga kure.

Nyuma twageze mu Ruhengeri,dutangira gushakisha uko twabona ingagi.aho niho Diane Fossey yakoraga ;Nowak yahagaze aho ku munyapolonyikazi washakanye n’umugereki.kubw’amahirwe make ntitwashoboye kubona ingagi,ku mpamvu y’uko ntagihe twri dufite ndetse n’amafaranga yari ntayo.n’ubwo byagenze gutyo ariko twagize n’amahirwe :mu gihe twanyuraga rwagati mu mujyi,bitewe n’ibendera ryacu ry’umweru n’umutuku,abanyapolonyi bahari baratwitegerezaga.twahuye na padiri Martin na Soeur Marie berekezaga muri Congo.Padiri Martin yatunguwe cyane no kutubona kuko yarasanzwe azi iby’urugendo rwacu n’impamvu yarwo.abonye uko tumeze adutumira gusangira primus   ikonje.haje kugera kandi abanyamerikakazi bari baraye baducumbikiye,ndetse n’abandi babikira batatu b’abamisiyonari� orothée,Milka et Barbara.nyir’akabari yifashe ku mutwe atabasha kumva aho abo bazungu bose baturutse.

Twaganiriye ibyerekeye Nowak n’ubutwari bwe,dufatira hamwe agafoto k’urwibutso hanyuma baduha n’amakuru y’ibidutegereje imbere.

Ku busanzwe umunyarwanda aguha igisubizo kimwe ku kibazo umubajije.ibyo twabibonye mu gihe twabazaga intera yaba iri kuva aho kugera mu Gakenke(Nemba),kuko ntaho wayibona ku ikarita ;twahawe ibisubizo binyuranye :iminota mirongo itatu,kilometero 3,kilometero 20,muraterera umuoszi gato muhite muhagera ;ariko mu by’u kuri twahagenze amasaha atanu.izuba rimaze kurenga twibonye tugeze mu Gakenke,turara kwa Kitty umunyamerikakazi ukora mu mshinga wa Peace Corps.bucyeye twongeye gufata umuhanda,tunyonga umunsi wose ahazamuka,izuba ry’igikatu naryo rituriho.turara ijoro rimwe mu mangazini y’umunyarwanda,twongeye kwegeranya imitwaro yacu,umunyarwanda umwe adusabye kujya kurara mu rugo iwe,umuryango we ugizwe n’abantu icumi.Aho twahafatiye amasomo amwe n’amwe y’ikinyarwanda.kuva aho twakagendeye ahaterera,twabonye ahamanuka tugiye kugera i Kigali.mu masaha y’ikigoroba tugera i Gikondo,ahari abamisiyonari b’abanyapolonye.

Inyandiko- mvugo « Congo Safiri »y’u Rwanda(igice cya 1) :Swiatoslaw Rojewski

Dukurikiye inzira  Kazimierz Nowak yanyuze,twageze i Kigali mu murw mukuru w’u Rwanda.twashakishaga aho abapadiri bera batuye kuko(dufatiye ku makuru twabwiwe,ngo hari umwe muri bagenzi bacu wigeze kuhagera),ariko twaje kubwirwa ko iyo nzu yabo itagihari.twageze mu rugo rw’abapadiri ba Mutagatifu Pallotti i Gikondo,batwakirana ubwuzu bakurikije imvugo igira iti « Umushyitsi mu nzu ,Imana mu nzu »

Twahasanze abapadiri,abafurere n’ababikira b’abamisiyonari,bose badutega amatwi batangarira cyane uko tubabwira inkuru za Nowak ; n’ubwo bwose hashize imyaka myinshintabwo ari umuntu uzwi cyane.inkuru zarakomeje kugera mu gicuku ;twabasigiye  ikarita yibutsa urugendo rwa Nowak.

I Kigali kandi twahuye na Béatha-Shyaka,umunyapolonyikazi umaze igighe aba mu Rwanda ;hamwe n’umuryango we,yihutiye kumenyekanisha umushinga w’urugendo rwacu.

Bucyeye twabonanye na Nyakubahwa Consul wa Polonye,M. Charles Ngarambe hamwe na Minisitiri wa siporo n’umuco Jean Pierre Karabanga(Kabaranga),n’abahagarariye itangaza makuru:TV(tereviziyo)n’ibinyamakuru ;batubajije ibyerekeye umushinga w’urugendo rwacu n’icyo ugamije,nyuma badufata amafoto banatubaza ibindi bibazo binyuranye.twanasuye nyuma y’aho uhagarariye ishyirahamwe ry’abakora siporo y’amagare mu Rwanda M.Festus Bizimana.Mu biganiro twagiranye,harimo n’uburyo twagira imikoranire hagati y’abakora siporo y’amagare bo muri Polonye n’abo mu Rwanda.uyu M. Bizimana azwi mu Rwanda ho guharanira ko siporo y’ amagare yatera imbere mu rwego rwo kurengera ibidukikije noguteza imbere ubuzima bwiza.

Twanatumiwe mu isiganwa ku magare riteganijwe ryiswe « tour de gorilla »,umuhanda wo ntuduteye ubwoba na busa kuko twawuzamutse kugera i Kigali . igihe kigeze twongeye kurira « Brannabory » zacu ,dufata umuhanda.

Twaraye iryo joro aho imodoka  zivana cyangwa  zijyana ibintu  mu mahanga zihagarara(arrêt de transit international) ariko byadusabye gutanga ibisobanuro bihagije mu Kinyarwanda,kugira  ngo umurinzi wari ufite kalachnikov(karacinikofe) atureke twnjire,turare mo imbere.

Twaje kugira amahirwe amazekumva impamvu itugenza,aratureka turinjira ;tumaze gushinga amahema yacu aho mu kibuga,uhagarariye parking ndetse n’undi wasemuraga baratwegera,n’uko inkuru za Nowak zirongera ziratangirwa.ifoto Nowak yifotoranije n’umwami Mutara wa I yadufashaga kubivuga neza kuko uwo mwami azwi cyane kandi cyera ntibyari bikunze kubaho kwifotozanya n’umuzungu.

Batumenyesheje ko bimwe mu bimodoka byari biparitse aho bishobora kuba bitwaye toni 70.

Mu museso wa kare twongeye kuzinga amahema yacu,dufata umuhanda.imisozi ihanamye n’izuba ry’igikatu biradutegereje.tugera ahitwa « Karenge » hari imirimo y’ubukorikori,aho ureba imisozi y’ibirunga uyitegeye.umuturage waho adutiza uruhande rumwe rw’umurima we tuhashinga amahema turara aho ;turya ibirayi,ibitunguru n’imbuto za olive.

Mu gihe twari tukirya,abapolisi baba barahageze,ngo bikurikije itegeko rigenga ako gace,tuharaye mu buryo butemewe n’amategeko.

Mu Rwanda ngo nta munyamahanga wemerewe kurara hanze,twagerageje kwisobanura biba iby’ubusa,tuza gukizwa n’isinya ya minisitiri yari yasinye mu gitabo cyacu,n’uko baratureka turyama mu mahoro ;abashinzwe umutekano bamaze kumva ibyacu n’uko twamaze kubonana n’ubuyobozi bukuru biyemeza kuturinda iryo joro.Mu gitondo kare,dufata umuhanda ujya mu Ruhango,twakirwa n’umukororombya wari utwikiriye imisozi.

Inyandiko-mvugo « Congo safiri »y’u Rwanda (igice cya 2)-Swiatoslaw Rojewski

Itsinda ryacu rifata imihanda iterera igana Ruhango.mu nzira wtahuye n’impanuka zimwe na zimwe,umunyururu uracika ;Radek yiyemeza kuyasana,tuguma aho naho Asia we yandika :wakeka ko amagare y’aba bahungu ari gupfa kubushake.twagize ikiruhuko gihagije mu gihe cyo gusana amagare tunaboneraho gufata ka primus(inzoga nyarwanda).

Tugeze mu Ruhango,ahari misiyoni y’ababikira b’Abapalotini,twakirwa na sœur Anne.

Twakiranywe  ubwuzu nk’itsinda rya Nowak,nyuma twakirwa ku meza,ariho ibiribwa bitetse kinyarwnda :fufu(uburyo bwa mbere bwo gutegura imyumbati),isosi y’intoryi na   epinari,croquettes,ibishyimbo bivanze n’imboga

tutibagiwe gushyiraho n’agasenda(gateguye mu mavuta ,gakaze cyaneeeeeeeee),uretse igaburo rikuru kandi twanyoye no ku ikawa y’u Rwanda,irimo isukari yakozwe mu bisheke,byo mu mirima yari hafi aho,no ku mata y’inka zari aho hafi ;kumenya u Rwanda ,uburyohe,impumuro,n’imisozi  byarwo byiza byatubereye nk’inzozi mu gihe twateraga intambwe mu ya Nowak.

Twasuye abawta barimo bakora utubindi mu ibumba,twitegereza uko abagore babiri barimo bahindura mu karundo k’ibumba akabindi keza ;iyo bakarangije bakanyuza mu ifuru bakakotsa kugirango gafate isura ya nyuma.

Batubwiye ko kamwe  bakagurisha idorari rimwe ;twifuje kukagura ariko tugira ikibazo cy’uko twagatwara.mbere yo kugenda twasigiye uwo muryango urwibutso.

Icyakurikiyeho ni ugusura ibitaro by’abamisiyonari ;twageze muri laboratoire,dusura aho abarwayi bategerereza n’aho bakirirwa ndetse n’aho ababyeyi babyarira,mber gato y’uko tuhagera,hari akana kavutse :umukobwa.abana b’abanyafurika bavuka basa n’abazungu nyuma uko akura uruhu rukagenda ruba igikara.nk’uko umugani nyarwanda ubivuga ngo « umugore w’igikara ategereza umwana w’umuzungu »,ibyo wtasanze ari ukuri koko.

Mu gihe twari tugitembera aho,agakipe k’abana karadukurikira ndetse n’abantu bakuru ukabona baraturebana amatsiko ;tubasuhuza twageragezaga kubabwira ibya Nowak n’iby’ingendo ze muri Afurika,ariko abawtumvaga bose wabonaga batang

Ese Kazik(Kazimierz Nowak) yaba yaribeshye ? ni uwuhe mwami w’u Rwanda baba  barahuye ? « Congo Safiri »

Dukurikiye inzira Nowakyanyuze,twageze i Nyanza, aho abami b’u RWANDA babaga.

Umuhanda wo ni muremure kandi urazamuka nta kutubabarira. n’ubwo

haterera ariko hari n’ahamanuka (ni cyo gihembo cyacu).tukigera mu mugi,ingoro ndangamurage y’u Rwanda niyo idutanga imbere,nk’uko twabimenyeshejwe n’umuntu ubizi « THOMAS » akaba ari nawemuyobozi wayo.ibigize iyo ngoro byose biteguranywe isuku ihagije.

Harimo ingoro y’umwami yubatswe n’ababirigi n’utuzu dutoya tw’inyubako nyarwanda’tukaba ari natwo umwami yabagamo,twasuye ingoro,n’imirima y’ibwami.mu mafoto yari aho twireberaga ko twabonamo iyacu Kazimierz yifotozanya n’umwami.ariko ntitwayibona ;twarebye andi mafoto KN(ni uko yasinyaga mu nyandiko ze) yafatiye mu rugo rw’umwami ;twumizwa no kubona ku ifoto yacu KN ari kumwe n’umwami Mutara wa 1.dore rero ngo turatangira kwibaza ibibazo byinshi : ni nde uri kuri iyi foto ? tuza gusanga ko bidashoboka ko yaba umwami Mutara wa 1 kuko we yategetse mu kinyejana cya 17.

Mu 1931 uwari uri ku ngoma ni Mutara wa 3 Rudahigwa,wategetse kugera mu 1959 kumunya amakuru nk’ayo ntibyaduhaye amahoro kuko NOWAK we yanditse    Mutara wa 1 umuhungu wa Musinga  naho hano tukaba tubona Mutara wa 3 Rudahigwa.

Ibyo bishaka kuvuga ko wenda hari aho amakuru nyakuri yaba yarazimiriye mu mateka(y’imyaka ya za 1931-1933,KN MU RWANDA),abami Mutara wa1 n’uwa 2.kugira ngo twikure muri ako kayobera,twashakishirije mu yandi masoko(izindi nkomoko).

i Nyanza,tubifashijwemo n’umuyobozi w’ingoro ndanga murage,twabashije kongera gushyira

ikirango cyacu,cy’intambwe twateye mu ya Nowak,ubwo tugera ahahoze umurwa mukuru w’u Rwanda.ubwo ijoro riba riraguye,na none ni ibiro metero40 by’agaterera  twirengeje n’umunaniro n’iki turara aho.mu gitondo,tuzenguruka Butare Asitirida ya kera (ku bw’ababirigi),umurwa mukuru w’u Rwanda.umujyi urimo ka minuza y’ingenzi mu Rwanda,ariko kuri ubu uragenda uta agaciro ugereranyije na Kigali.twagize undi mugenzi waduherekeje muri iryo cukumbura,uwo ni WILLIAM S…uturuka i Burundi akaba ari umwarimu muri kaminuza y’i Butare.nyuma tuza kumenya ko aba kandi akora i Opole(kimwe natwe)aho arangirije kwiga kaminuza i Wroclaw,dore imyaka irakabakaba 7.na none aba abaye andi mahurirane atumvikana twabereye abahamya muri urwo rugendo.

Dufatanyije na William,twageragejegukemura icyo kibazo cyo kumenya uwo mwami uwo ari we ;ibyo byatumye tujya mu ngoro ndanga murage y’u Rwanda  i Butare.aha naho ifoto yacu itangaza abakozi b’ingoro ;umuyobozi w’ingoroyashatse kudufasha  gukemura

ayo mayobera,atangira kuduha amasomo ku byerekeye uruhererekane rw’abami mu Rwanda.

Ku ifoto rero,KN ari kumwe n’umwami Mutara  wa 3 Rudahigwa.Mu Rwanda,hari amazina ane y’uruhererekane rw’abami yahindurwaga nyuma y’abami bane bakurikiranye .buri mwami,uretse izina ry’uruhererekane,agira izina rye bwite ;nk’uko ku ifoto Kazik ari kumwe n’umuryango w’umwami ndetse n’umwami Mutara wa 3 Rudahigwa umuhungu wa Musinga,Nowak akaba yaraketse ko ariwe bari kumwe dukurikije ibyo yanditse.amayobera rero arasobanutse,gusa ni ngombwa kongera gukosora ibisobanuro by’ifoto.

Traduit par Claire Urujeni

Congrégation des Sœurs Des Anges

En route vers le village, qui ne se trouve pas sur la carte, pluies, papillons, la recherche des gorilles et le chaleureux accueuil de la population ainsi que des missionnaires!

Compte rendu du voyage du 16.05.2010 – 22.05.2010

A Gisenyinous prenons le relais du voyage. Nous passons notre journee a rouler a velo. Dans notre chambre, un papillons de la taille d’un telephone portable nous rend visite.a l’aube nousnous mettons vite en route. Le debut du trajet se montre assez innocent- macadam elegent ,paysage des montagnes et le magnifique lac Kivu. Mais nous nous sommes trompes. C’est la que commence l’infinie route, qui nous trempe de sueur. De village en village, nous sommes accompagnes d’un groupe de petits rwandaiswui ne comprennent pas pourquoi des muzungu roulent a velo sur une colline. Nous sommes attrappes par une pluies tropical et quand elle cesse, nous reprenons  notre excursion. La nuit tombe assez rapidement, heureusement une famille rwandaise nous accueuille pour la nuit dans le village de Mahoko.

Asia a vite sympathise avec trios filles, qui sont venues s’assoir a cote de nous sur la nappe en bamboos. Le pere de la famille apparait, un peu surprise de notre visite. Nous lui racontons notre projet, mais malheureusement personne neparle ni francais ni anglais- nous sommes chanceux, il y a avec nousun jeunegarcon qui nous sert de traducteur. Après une courte discussion, nous nous entendons bien. Nous sommesinvitees au dinner familial, eclaire pardes bougies(il n y a pas d’electricite dans la maison). Surla table apparait du lait chaud, une casserole de riz et une salade de peau de poulet, des haricots et des epics rwandais. Nous mageons et nous contentons d’un second tour. A notre depart, les habitants du village nous saluent, crient et  applaudissent.

Les quelques prochains jours nous demandent d’enormes efforts, affronter les route montantes et lutter contre la fatigue. Nous buvons des hectoliters d’eau et nous nous mettons en route. Sur notre chemin nous passons le Volcano Park, quelques chutes d’eau  et des paysages merveilleux  avec la vue des valleeslointaines.

Ensuite nous arrivons a Ruhengeri,ou nous nous entainons a la recherche des gorilles. C’est la que travaillait Dianne Fossey, et Nowak s’est arête la bas chez une polonaise vivant avec un Grec. Malencontreusement  nous ne pouvons pas rencontrer les gorilles. Manque de temps et d’argent.  Malgre cet infortune, nous sommes chanceux. En roulant par le centre-ville, notre drapeau blanc-rouge attire l’attention de patriots polonaise. Nous rencontrons le pere Martin et la soeur Marie, en chemin vers une mission au Congo.

Le pere Martin est, a notre grande surprise,bien informe sur le projet et son idée. En voyant notre situation, il nous invite pour un primus froid. Entre temps viennent des americaines, chez lesquelles nous avons dormis la veille, ainsi que troissoeur missionnaires – Dorothée, Mirka et Barbare. Le propriétaire du bar se tient la tête en ne comprennant pas d’ou viennent autant de muzungu.

Nous bavardons au sujet de Nowak et ses exploits, nous nous prenons en photo en mémoire et nous receuillons des informations sur ce qui nous attends après.

Un rwandais donne toujours une reponse a la questions posée. Nous en sommes convaicu après avoir demandé la distance jusqu’à Gakenke(Nemba), qui ne se trouvait pas sur la catre. Nous avons beaucoupde réponses: trente minutes, 3 kilomètres, 20 kilomètres, vousmontez la montagne et vous y êtes. Enpratique cela nous pris 5 heures.

Après le coucher du soleil, nous nous retrouvons a Gakenke et nous nous arretons pour la nuit chez Kitty, une gentile americaine qui travaille pour Peace Corps. Nous nous mettonsen route a l’aube et nous pédalons toue la journéeen montant accompagnés d’un soleil brulant. Nous passons une nuit chez des rwandais et dans un magasin.nous préparons nos bagages et nous sommes invites chez une famille d’une dizaine de personne. Nous prenons quelques cours de Kinyarwanda. Après une longue montée, nous avons la premiére descente vers Kigali. L’apres midi nous arrivons a la msissionpolonaise de Gikondo.

Compte rendu”Congo Safiri” du Rwanda (I partie)- Swiatoslaw Rojewski

Sur les traces de Kazimierz Nowak, nous sommes arrivés a Kigali- la capital du Rwanda.nous cherchions la maison des Pères Blancs (selon nos informations, notre confrère est arrivé chez eux). Mais nous sommes iinformés que la maison n’existe plus. Nous nous arrêtons chez les Prêtres Pallotins à Gikondo. Nous sommes accueuillisselon le dicto “visiteur à la maison, Dieu à la maison”. On rencontres des prêtres et des frères Polonais et des soeur missionnaires. Tous écoutent avec stupefactions nos histories sur Nowak. Quoiqu’en Afrique depuis plusieurs années, le portrait de notre voyageur leur est inconnu. Les histories durent jusqu’à la nuit. Nous laissons une pancarte en mémoire du voyage de Nowak.

À Kigali, nousrencontrons Beata Shyaka, une polonaise vivant au Rwanda assez longtemps. Avec sa famille, elle contribute spontanément a la promotion de notre projet. Le lendemain, nous rencontrons l’honorable consul de la Pologne, M. Charles Ngarambe, ainsi que le minister du sport et de la culture- Jean Pierre Karabanga,et les représentants rwandais des medias: TV et journal. Nous sommes interrogés sur le projet et son initiative, puis filmés entre temps ou un peu après l’interview.

Enuite nous visitons leprésidentde la fédération des cyclistes M. Fetus Bizimana. Pendant la conversation, nous parlons de l’éventuelle collaboration entre les cyclistes polonais et rwandais. M. Bizimana est connu au Rwanda pour les nombreux activités cycliques qu’il a organisé pour préserver la nature ou la santé. Nous sommes invites au prochain “tour de gorilla”! la route ne nous parait plus si dure après ces montées vers Kigali!! Le temps passé et nous nous mettons vite enroute sur nos Brannabory.

Nous nous arrêtons pourlanuit dans un arrêt de transition international. Nous devons utiliser pas mal d’arguments en Kinyarwanda pour que le gardien ayant une karachinkow nous laisse passer la nuit a l‘interieur. Heureusement il accepte après qu’il ait su pourquoi nous sommes là! Le soir, lorsque nostentessont déjà mises en place sous la lune rwandaise, le chef du parking vient de joindre à nous ainsi qu’un traducteur et encore une fois, les histories sur Nowak continuent.la photo de Nowak avec le roi Mutara I fait de l’effet car le roi est une personnalité très connue,et il n’était pas commun de se prendreenphoto avecun blanc, dans le temps.

Nous apprenons que plusieurs d’entre les citernes se trouvant sur le terrain peuvent pèser jusqu’à 70 tonnes.

À l’aube nous rangeons les tentes et nous nous mettons en route! Des montées forces et le soleil brulant nous attandent. Nous atteignons Karenge le soir-village artisanal avec la vue des montagnes et des volcans. Nous nous arrêtons là pour la nuit chez un des habitant qui nous prête une partie de son jardin et nous y installons les tentes.  Et nous mangeons des pommes de terre, des oignons et des olives.

Au moment ou nous mangeons, la police surgit. Selon la loi du village, nous sommes ici illégalement. Au Rwanda il est intérdit aux étrangers de dormir sous la lune. Les explications n’ont pas de fin. Enfin, la signature dans notre livre de souvenir du minstre rwandais nous sauve. Nous pouvons dormer en paix, et le patrol, touché par notre mission et nos connexions avec l’établissement rwandais, decide de nous protéger la nuit. Nous nous mettons en route à l’aube vers Ruhango, ou nous sommes accueullis par un arc-en-ciel suspend au-dessus des collines…

Compte rendu “Congo Safiri” du Rwanda (II partie)-Swiatoslaw Rojewski

Notre équipe grimpe les routes en montées vers Ruhango. En route, nous témoignons de quelques accidents. La chaine se casse. Radek s’en charge. Nous restartons. Asia écrit: Parfois j’ai l’impression  que les vélos des garcons tombent en panne exprès! Nous avons des pauses techniques indispensables pour le Primus (la bière rwandaise

Nous arrivons à Ruhango ou nous rencontrons une autre mission pallotine ainsi que la soeur Anne. Après le chaleureux accueuil  de l’équipe de nowak, nous goutons à la cuisine rwandaise. Nous observons sur la table le foufou(la première nourriture de manioc),de la sauce d’aubergine et de spinach, croquettes, ragout d’harricots et bien sur le pili-pili(de l’huile des poivro trèèèèèèèèès piquant). Avec le parfait accompagnement de ce menu hors du commun, le caffé rwandais avec de sucre venant des cannes à sucre des champs non lointains, ainsi que du lait venu tout droit des vaches!!! Connaitre le Rwanda, ces gouts, ses odeurs, ses paysages pendant notre trace de Nowak est de la magie.

Nous avons visités les pigmés qui cette fois-ci faisait des vases en argile. Nous avons observe deux femmes qui transformaient une boule d’argile en un magnifique vase, qui pour prendre sa forme finale, passé par un four. Leprix d’un vase est d’un dollard. Nous avons voulus en acheter mais onaurait pas su comment le transporter. Avant de partir, nous avons laissés des souvenirs à la famille.

Lepoint suivant  était l’hospital missionnaire. Nous y visitons le laboratoire, la sale d’attente, la sale ou l’on reçoit les malade, et … la sale d’accouchement. Un peu avant notre arrive, un autre bébé rwandais est né: umukobwa (une fille). Les enfants africains naissent blancs mais au fil du temps,leur peau noircit. Comme le dit un des proverbs rwandais: “un femmes noire attend un enfant blanc”, et celaest vrai mêmeen réalité.

En se promenant sur les lieu, un groupe d’enfants nous tient companie ainsi que les regards curieux des adultes. En les saluant, nous racontons les histories sur Nowak et ses voyage en Afrique, chaqun des personnes qui écoutaient nous regardent avec stupéfaction. Pour ces gens, il est très difficile de comprendre. En partant, ils nous salient en disant: KOMERA, KOMERA(courage).

Est-ce-que Kazik (Kazimierz Nowak) s’est trompé ? Avec quel roi du Rwanda s’est-il rencontré ?- “Congo Safiri“

En recherche des traces de Kazimierz Nowak, nous nous rendons à Nyanza, le lieu où les rois rwandais vivaient. La route vers la ville se prolonge sans pitié en montée. Puisqu’il y a une montée, il y aura une descente- c’est notre récompense� . En arrivant en ville, nous sommes attendus par le musée, informée par une de nos connaissances-Thomas, le directeur du musé. Le complexe du musée est très soigneusement aménagé. Il se compose d’un palais, construit au roi par les belges et des huttes rwandaises originales, étant partiellement l’habitat des rois. On visite le palais et l’ancien jardin royal. Parmi les photos se trouvant dans le musé, nous cherchons notre photo: de Kazik et du roi. Mais nous ne la trouvons pas. Nous cherchons alors d’autres photos, faites à la famille royale par KN (C’est ainsi qu’il signait dans ces lettres). On consterne en constatant que sur notre photo, KN est avec le roi Mutara I. Et voilà que les questions commencent à êtres posés : qui est qui dans ces photos ? On constate qu’il est impossible que le roi Mutara I soit sur la photo parce qu’il a régné au XVII siècle. En 1931, le trône appartient au roi Mutara III Rudahigwa, qui régnait jusqu’en 1959. Cette information ne nous donne pas la paix. Puisque Nowak a écrit à propos de Mutara I, le fils de Musinga et ici nous avons le roi Mutara III Rudahigwa. Cela veut dire que, se sont perdus, quelque part dans l’histoire (les années 1931-1933, KN au Rwanda) les rois Mutara I et II. Pour  résoudre cette énigme, nous devons chercher d’autres sources.

A Nyanza, grâce au directeur du musé, nous avons eu la possibilité de mettre une autre pancarte de notre trace à la Nowak. Nous arrivons à l’ancienne capitale du Rwanda, il fait déjà nuit. Encore une fois 40km de monté derrière nous. Fatigués de la route, nous nous rendons au repos nuptial.

Le matin, nous explorons Butare, ancienne Astrid (du temps des belges)-capitale du Rwanda. La ville est un lieu universitaire très important au Rwanda, mais, depuis quelque temps elle perd de l’importance, par rapport à Kigali. Nous nous rencontrons avec un autre bon esprit, qui nous a accompagnés durant notre exploration, William S… il vient du Burundi et il est professeur à l’université de Butare. Et plus tard nous apprenons qu’il vivait et travaillait à Opole (comme nous!)après avoir fait l’université, presque 7ans, à Wroclaw. Encore une fois, nous sentons une incroyable combinaison d’évènements dont nous sommes témoins lors du voyage. Ensemble, avec William, nous essayons de résoudre l’énigme avec le roi. Pour cela nous nous rendons au musé national de Butare. Ici aussi, notre photo choque le personnel du musé. Pour nous aider à démêler le mystère, le directeur du musé vient a notre secours, et nous fait les leçons de la dynastie des rois au Rwanda.

Sur la photo, Kn est avec le roi Mutara III Rudahigwa. Au Rwanda il existe 4 noms de dynasties, changés toutes les 4 générations, successivement. Chaque roi, a part le nom de la dynastie, portait son nom, comme sur la photo Kazik est avec la famille royale et le roi Mutara III Rudahigwa, dont le père était Musinga, avec qui Nowak a cru être, selon ce qu’il a écrit. L’enigme est résolue, il faut seulement introduire une petite correction dans la légende de la photo�

“Congo Safiri” du Rwanda (Butare- Kibeho)

De Butare a Kibeho, il nous reste 30km. En profitant du fait qu’il fait beau, nous décidons de ne pas trop se dépêcher et de s’arrêter à quelques endroits sur la route. Près d’un pont en bois, avec un petit étang contenant de l’eau orange, se trouve une plantation de the, dans laquelle travaille un groupe de personnes, en majorité des femmes. Un jeune homme regarde leurs travaille, avec une machette a la main. Nous dépassons des centres de santé. Les cyclistes, ainsi que les bergers, dirigent leurs vaches, leurs chèvres et leurs cochons sauvages. Nus prenons une pose dans un bar non loin de la route.  Swiatek et Radek  prennent en compte la prolifique anti-amibe et se délectent d’une bière congelée, tandis qu’Asia se contente de la prolifique anti-malaria et prend un tonic. Pour le déjeuner, nous avons un avocat venant droit d’un arbre, épicé de sel et de pili-pili. Le vendeur sympathique est très intéressé par notre projet de Nowak, alors nous décidons d’y afficher une de nos pancartes. Après quelques essais, il trouve l’endroit idéal, juste au-dessus de la porte d’entrée. Il prend un clou et l’enfonce dans le mur avec une bouteille de fanta vide. La cérémonie de l’enfoncement de la pancarte a lieu à l’extérieur du magasin…150 témoins. Nous démarrons notre route avec une foule courante derrière nous.

Apres quelques km de voyage ascendant, nous dépassons  une école primaire. L’endroit nous semble génial pour faire une présentation de notre projet du voyage africain de Kazimierz Nowak. Dans ce but, nous nous adressons à la directrice de l’établissement. Ca marche. Un groupe de quelque centaine d’élèves nous écoutent attentivement. Radek décrit les détails du projet. L’enseignant scolaire les traduits en kinyarwanda. Les enfants sont pleins d’enthousiasme. Apres un instant, ils commencent à poser des questions. Nous sommes très bien accueillis. Nous sommes sûrs, que c’était une idée capitale. Le cachet de Nowak fait carrière quand nous le mettons dans les cahiers des élèves. Nous nous éloignons vers Kibeho. Une route forestière nous y conduit. A gauche comme à  droite, nous passons des plantations de café et de the. Les sommets des montagnes sont de plus en plus verts et le soleil est brulant.

Nous atteignons Kibeho, tardivement dans l’après-midi.

Kibeho. Comment Kazik a enchanté les enfants. Relation “Congo Safiri”,28-30 mais 2010.

Nous voudrions écrire un peu plus sur Kibeho. Ce que nous avons connu ici nous a touchés profondément et restera à jamais dans notre mémoire.

Les sœurs de Saint François d’Assise, rencontrées à Kigali, nous invitaient chaleureusement chez elles, à Kibeho, chez leurs enfants. Elles parlaient d’eux avec une telle passion que nous étions très curieux de cet endroit.

Les personnalités charismatiques des sœurs Raphaëlle et Jeanne-Marie, nous rendaient encore plus curieux. Les sœurs dirigent une école et un centre pour les enfants aveugles venant de tout le Rwanda. Les enfants aveugles sont perçus souvent comme des malédictions des ancêtres. Quelquefois, ils sont chassés de leur maisons, ou bien sont traites de manière inhumaine. C’est voila de cette sorte d’enfants que s’occupent les sœurs de Saint François d’Assise. Ce lieu est l’effet de la coopération entre le couvent des sœurs de Saint François d’Assise et du Ministère des affaires étrangères polonais. C’est les polonais qui ont participés dans la création de tout le complexe.

En allant à Kibeho, nous roulons sur une route ascendante, entre les plantations de thé. On sent l’odeur de l’eucalyptus et du Cyrus africain.

A environ 15h, nous arrivons a Kibeho, lieu connu en Afrique pour l’initiation d’un sanctuaire de Marie Mere de la Parole. Pose sur une hauteur de 1950m d’altitude, attire depuis plusieurs années, un nombre de pèlerins en augmentation.

Pour y arriver, nous devons nous égarer un petit peu de notre trace à la Nowak.

Dans l’enceinte du centre, nous avons été accueillis par une foule d’enfants et les sœurs-Raphaëlle, Fabienne, jeanne marie et les travailleurs du centre. Nous avons entendus, chante en polonais “Bienvenu- Alléluia”.

Les enfants ont dits un à un “Afryka Nowaka”. Arès un moment, nous étions accueillis avec le pain et le sel. C’était fantastique. Un accent polonais très fort dans le cœur de l’Afrique noire.

Nous voulons que l’aventure de Kazimierz Nowak soit présentée aux enfants de là.

L’histoire du voyage de Kazimierz Nowak a été transmise aux enfants, qui semblaient fascines. L’ensemble de ces petits, se bousculant, touchaient nos vélos et nous. Nous avons eu beaucoup de questions : où nous allons, d’où nous venons, qu’est-ce qui ce trouve dans ces gros sacs, pourquoi nos vélos ont trois roues et pourquoi ce “Nowaka” a tellement voyage ? À la fin, un garçon se lève et nous souhaite bonne chance pour notre prochaine route.

Les enfants ont en eux une telle énergie et une telle vigueur, qu’en aucun cas ils ne se différencient des enfants en bonne sante, et qui voient. Ces enfants ont quand même le reste des sens très développes, et nous avons l’occasion d’en être convaincu, quand en passant par le couloir, nous entendons “muzungu, muzungu”.

Nous visitons l’école. Nous regardons quelques salles de cours, où les enfants apprennent le langage de  la Braille et utilisent cette méthode pour l’apprentissage de l’anglais, du français et aussi de la mathématique. Il y a des aides éducatives, et aussi une bibliothèque scolaire, qui est préparée par un travailleur aveugle.

Le rôle des sœurs n’est pas seulement de s’occuper des enfants, mais nous voyons qu’à travers leur travail et leur détermination, elles changent le regard de la population locale envers les aveugles et envers eux-mêmes.

Dans la cuisine, règne une atmosphère familiale. Nous sommes accueillis par des desserts délicieux, faits chez eux, et entre autres, des délices rwandais.

Nous visitons les villages voisins, l’arbre fabuleux avec un point visuel et aussi une village des pigmés. C’est dommage que le temps presse et que demain à l’aube nous devons quitter cet endroit très chaleureux et plaisant.

Nous sommes très contents que cette magnifique initiative se développe à tout le temps et nous savons déjà, que nous en ferons partie, s’arrangeant en aide après le retour en Pologne.

P.S : chères sœurs, nous vous remercions vivement !!!!!

Traduit par Angela Uruhimbi SHYAKA

S3, Ecole Bèlge de Kigali, Rwanda

Film (kliknij!). [6 min]

Krótkie podsumowanie etapu 7, którego uczestnicy pokonali 2000km na rowerze przez Ruandę, Burundi i D.R. Kongo śladami Kazimierza Nowaka.

Niektóre dzieci występujące w filmie widziały białego człowieka po raz pierwszy.

Muzyka:
Eddie Vedder – No Ceiling
Ladyhawke – Crazy World
Eddie Vedder – Rise

W Chingoli szukamy misji salezjanów. Tu się umówiliśmy z ekipą zambijską, która ma dotrzeć w piątek na przekazanie etapu. Nie znamy konkretnego adresu. Na hasło “salesian mission” przygodnie spotkani ludzie wskazują nam drogę. Wieczorem po raz kolejny na Nowaka;-)) zostajemy na noc w domu salezjanów. Zastajemy tu rodaków: ks. Mariusza i wolontariusza Kubę z Krakowa, który słyszał o sztafecie od niejakiego Pająka .(Pozdrowienia dla PJK .Opowiadamy o Nowaku, w ruch idzie wyprawowa pałeczka. Zachwytom i podziwom jego wyczynu nie ma końca. A nas spowija refleksja, że oto dotarliśmy do celu!!!!!

Za nami przeszło 2000km w dużej mierze w górskim terenie i 41 afrykańskich nocy. Kilka krajów, kilkanaście typów krajobrazów, kilkadziesiąt dni ciężkiego pedałowania, kilkaset ciekawych ludzi poznanych na naszej trasie, tysiące pełnych kolorów wspomnień i refleksji oraz setki tysięcy spalonych kalorii. Wszystko to składa się na jedną, niezapomnianą, fantastyczną afrykańską przygodę.

Nasza mała nieformalna końcówka etapu trwa do późnych godzin nocnych.

Do piątku mamy kilka dni, które wykorzystujemy na wyczyszczenie rowerów, wypranie sakw, przygotowanie sprzętu dla zambijczyków. I jak przystało na KONGO SAFIRI, przygotowujemy się do uroczystego przekazania etapu. W czwartkowy wieczór kuchennym szaleństwom nie ma końca. Duch Kazika nas zaczarował i powstają “afryKAZKI”, czyli afrykańskie rogaliki Kazika. Światek i Radek pod czujnym okiem Asi lepią “afryKAZKI”. Zapachy ciasta i korzennych przypraw przyciągają do kuchni wielu chętnych łakomczuchów. Wielkie blachy rogalików zniknęłyby w oka mgnieniu, ale do piątku jeszcze chwila…

Dla łakomczuchów przepis na “afryKAZKI” – czyli afrykańskie rogaliki Kazika

Ciasto:

garść maki
garść cukru
szczypta drożdży
czarka mleka

Nadzienie:

afrykańskie owoce przyprawione odrobina cynamonu, trzcinowego cukru i

Przygotowanie:

Wszystko zamieszać z wielką pasją, ogrzać w afrykańskim słońcu, by wyrosło. Gotowe ciasto wałkować, wykrawać małe trójkąty, nadziewać i misternie zawinąć. Piec ok.20-30 minut.

Gotowe “afryKAZKI” pałaszować przy nowakowych opowieściach. KONIECZNIE!!!

____________________________________________

Czasu juz mało, a do pokonania prawie 800 kilometrów w nieznanym nam terenie. Jesteśmy w Pweto i tutaj też decydujemy sie na zmiany logistyki – ze względu na ekstremalnie ciężki i trudny teren, przeprawa z przyczepkami jest po prostu i najzwyczajniej niemożliwa. Poznajemy Tristiana z MAG’a, który pomaga nam w organizacji dalszej podróży.

Wyruszamy o poranku na rowerach. Przeprawiamy sie przez rzekę nad jeziorem Moero promem z trzech sprzężonych pirog. Przed nami tajemniczy i bardzo rzadko uczęszczany teren. Mijamy dziesiątki wiosek położonych pośród wysokich traw.

Nasza droga to bardzo wąski trakt, pełen głębokich dziur i kamieni – pozostałości po porze deszczowej.

Na naszej trasie umieszczamy trzy tabliczki. We wszystkich przypadkach są to bardzo przyjazne miejsca, w których idea naszego projektu spotyka sie ze szczególnym entuzjazmem. Pamiątkowy szlak wyznaczamy tabliczką na domu sołtysa przy głównej drodze w Lukonzolwie, a kolejne umieszczamy w Kilwie i Kibundu. Wszystkie miejsca były niegdyś odwiedzone przez Nowaka. Nikt z mieszkańców niestety nie słyszał o polskim podróżniku, więc musieliśmy wziąć sprawę w swoje ręce.

Półtorej dnia później, tuż za Kilwa, dogania nas Aśka w wozie logistycznym MAG’a. Zostawia nam bardzo miłą niespodziankę – smażone ryby prosto z jeziora Moero. Uzupełniamy cześć z utraconych dziesiątek tysięcy kalorii.

Przez kolejne dni towarzyszy nam pył, brud, kurz, palące słonce i nieustanne zmaganie się z górskim terenem gór Kundelungu. Zaspa piachowa, ciągle lawirowanie trasy i objazdy albo wręcz objazdy objazdów prowadzące zupełnie na około, niekiedy to jedyne rozwiązanie. Zawalone mosty, zalana droga, która przypomina rzekę, ciężarówka utknęła w głębokim bagnie. Wyrwy wielkości traktora, ostre skały, kamienie, uskoki, żleby, zjazdy i podjazdy. Walka trwa. A Brennabory niczym kute z tytanu dzielnie się spisują. Układ napędowy przemiela na pył wszechobecny kredowy osad. Nie możemy wyjść z podziwu, że po takich ekstremalnych próbach wytrzymałości rowery dalej niezawodnie prowadzą do celu.

Krajobraz też zmienia się na naszych oczach. Zaczyna przechodzić w coraz rzadszy busz, pojawia się sawanna, a ta momentami przypomina półpustynie. Codziennie pobudka przed 6 rano. Mrożące poranne powietrze i ruszanie na czczo od samego świtu do zmierzchu wyłącznie pedałując.

Na noc zatrzymujemy się u różnych kongijskich rodzin, w przypadkowych wioskach: Nombo, Katoka, Kabiasha i Kibundu. Prosimy o miejsce na rozbicie namiotu, a często po wspólnych chwilach spędzonych przy wieczornym palenisku, zostajemy także zaproszeni do kolacji. Rozsmakowaliśmy się w bukari (potrawa z maki z manioku, niekiedy kukurydzy), szczególnie doprawionym piekielnie ostrymi papryczkami pili-pili. Jeśli dopisuje nam szczęście, trafia się również kawałek gotowanej lub smażonej ryby, albo gotowane liście kasawy – afrykański odpowiednik naszego szpinaku.

Dezynfekujemy bakterie sącząc lotoko, kongijski bimber produkowany na wioskach poprzez fermentacje kasawy i kukurydzy, po czym idziemy spać.

Dojeżdżamy do Lubumbashi, dawnego Elisabethville, stolicy prowincji Katanga. Nasz zespół jest już ponownie w komplecie. Regenerujemy siły i wyruszamy na poszukiwanie śladów KN. Odwiedzamy katedrę, którą opisywał Kazimierz Nowak. Miasto utraciło swój kolonialny urok, przypomina raczej wielki, zatłoczony moloch. Tęsknimy za przestrzenią, wolnością i naturą, wiec cieszy nas myśl o kontynuacji podróży. Przed nami droga do Zambii, którą rozbijamy na dwa dni.

Na granicy spotykamy oczywiście spore trudności ze strony kongijskiej – biały kolor skóry oznacza często dodatkowe formalności. Nie dajemy się łatwo. Okazujemy wysoką cierpliwość i odporność na liczne próby wyłudzenia „dodatkowych opłat”. Z wielkim sentymentem opuszczamy magiczne i tajemnicze KONGO i dojeżdżamy do stabilnej, w dużym stopniu, europejskiej Zambii. Pierwszy szok kulturowy pojawia się, gdy po kilkuset metrach orientujemy się, że jedziemy pod prąd!

Wieczorem osiągamy nasz cel. Miejsce przekazania etapu – Chingole.

[View with PicLens]

Witajcie drodzy Joasiu, Światosławie i Radku,

Śledzimy waszą trasę z zaciekawieniem.

Właśnie przeszliśmy międzynarodowy dzień w szkole Pani Prezydentowej Green Hills Academy, gdzie w polskim stanowisku obok polskich ciast, wycinanek, mapy oraz projekcji zdjęć i filmu o Polsce zaprezentowaliśmy plansze informacyjną o waszej obecności w Rwandzie i o projekcie “Afryka Nowaka. Polskie stanowisko cieszyło się powodzeniem ze względu na polskie ciasta i kolorowe, zachwycające oryginalnością wycinanki. Wśród dorosłych, którzy podeszli do naszego stanowiska byli również tacy, którzy zanim przeczytali tablice informacyjną już wspominali o Polakach, o których ostatnio usłyszeli a mianowicie o was -polskich rowerzystach, którzy przemierzają Afrykę- o czym dowiedzieli się z telewizyjnego programu “Hirgya no hino” emitowanego w piątek 4 czerwca. ( …). Na razie dołączam zdjęcia z polskiego stanowiska podczas międzynarodowego dnia w GHA w Kigali.

Trzymając za was kciuki,
Serdecznie Was pozdrawiamy,
Victor, Angela i Bonus Pastor z Rodzicami.

Dystans pomiędzy Moba i Pweto, 270 km, wydaje nam się początkowo prosty. Szybko weryfikujemy naszą opinię. Wiemy, że będziemy na tym terenie całkowicie odcięci od świata. Wioski porozrzucane są od siebie. Nie ma tu zasięgu telefonicznego, nie wspominając o Internecie. Nasz Began też strajkuje od samego początku naszego wyjazdu. Przed nami widnieją szczyty gór Kirungu. Oj, ciężko będzie. Góry, góry, góry. Powoli, ale skutecznie, posuwamy sie do przodu. Mijamy murzyńskie osady. Pozdrawiamy, siedzących przed domami, wykrzykując Jambo, Jambo. Odpowiadają nam radosnym “Jambo sana”. Nasz przejazd wyraźnie ożywia wszystkich. Tłum dzieciaków biegnie za nami, wykrzykując muzungu. Gdzieniegdzie słyszymy: Mondele (biały w lingala). Wiemy, że posuwamy się w głąb Kongo. Spotykamy różne językowe narzecza. Każda wioska ma swój odrębny język. Domki umiejscowione są wzdłuż ścieżki, wokół każdego starannie ubite klepisko, dokładnie wysprzątane. Wtedy łatwiej zobaczyć, pełzające węże i afrykańskie szczury. To rejon czarnej mamby, której ukąszenie jest śmiertelne, a afrykańskie szczury, wgryzając się w ciało, wydzielają enzym przeciwbólowy, powodując, że jest to niewyczuwalne dla ofiary.

Obok każdego domu rośnie maniok, parę tyczek fasoli, kilka bananowców. Dzień mija tu na przygotowaniu manioku na kolację, przyniesieniu wody w kanistrach. Ci, bardziej aktywni, handlują przy drodze kilkoma pałkami trzciny cukrowej, bananami, pieczonymi patatami. Jednak nie sposób pozbyć się wrażenia, że czas się tu zatrzymał.

Przemierzając ten odcinek, nocujemy kilkukrotnie wśród rodzin kongijskich. Spotykamy się z niezwykłą ich życzliwością i ciepłem. Choć sami biedni, chcą się z nami dzielić maniokiem, fasolą, a nawet mięsem z kurczaka. Taka słowiańska gościnność w środku Afryki. Cieszą się, że muzungu tak jak oni, przemierza drogę rowerem, objuczony bagażami, zmęczony, poszukujący studni z wodą. Wieczorami przyglądają nam się z podziwem jak budujemy nasz dom do spania. Namioty wzbudzają ich zachwyt. Gdy jednej z nocy śpimy na wysokości 2400m n.p.m., a noc jest rzeczywiście zimna, chcą nam przynieść do naszego domu ogień, byśmy nie marzli. Podczas takich wieczorów opowiadamy im o Kaziku, jego spojrzeniu na Afrykę, naszym podróżowaniu przez ich kontynent. Pokazujemy zdjęcia z Polski, naszych bliskich, w ruch idzie wyprawowa pieczątka. A murzyńskie dzieciaki tańczą, śpiewają, popisując się przed nami.

Opuszczając góry Kirungu zjeżdżamy na płaskowyż Marengu. Rozgrywały sie tu krwawe walki ostatniej wojny. Po drodze spotykamy wiele zniszczonych domów i pozostałości wojskowego sprzętu. Panuje tu silny kult czarnej magii. Wielokrotnie na nasz widok, przejeżdżający obok porzucali swe rowery i uciekali w wysokie trawy. Jak się później dowiadujemy, żołnierze wyrywali tu serca swoim ofiarom, by mieć nadprzyrodzoną moc. Stąd w niektórych silny strach przed obcymi.

W mijanych wioskach jesteśmy podobno pierwszymi białymi. Matki wyprowadzają swe dzieci, by zobaczyły białego, wykrzykując do nas afrykańskie pozdrowienia. Dzieciaki chętnie sie z nami fotografują, jednak za każdym razem pytamy o zgodę. Fotografując dzieci można skraść ich dusze. Nie chcemy, by jakiś miejscowy szaman, ulepił 3 woskowe białe laleczki. Zjazd do Pweto daje nam porządnie w kość. Droga jest usiana głazami i kamieniami, liczne wyboje i szczeliny sprawiają, że musimy bardzo skupić się na bezpiecznej jeździe. Brennabory dostają w kość, szczególnie te Światka i Radka, obciążone dodatkowo przyczepkami. Każda dziura grozi upadkiem, złamaniem, wywrotką. Kilkukrotnie ich doświadczamy. Do Pewto mamy jeszcze 50 km, ale w tych warunkach będzie to bardzo trudne do zrealizowania przed zmrokiem.

I tu chyba jakiś dobry duch przychodzi nam z pomocą. Na tej nieuczęszczanej trasie zjawia się truck. Kierowca pyta czy mamy jakieś problemy z rowerami. Decydujemy, że Asia pojedzie truckiem wraz z przyczepkami chłopaków do Pweto.

Światek i Radek kontynuują sztafetę dalej. Grubo po zmroku zmordowani, obsypani piachem chłopcy, zjawiają się w bazie dla uchodźców w Pweto, gdzie czeka na nich gorąca kolacja ugotowana przez Asię. Zabrakło tylko primusa;-). Doznane usterki: scentrowane koło, pęknięta przerzutka, połamane szprychy. Tę noc spędzamy w bazie dla uchodźców.

[View with PicLens]

Nasza nowakowa drużyna wyrusza w dalszą drogę. Wyruszamy do Moby. Ten dystans musimy pokonać jeziorem Tanganika. Kazimierz Nowak płynął z Mpali do Moby, jednak osada Mpala jest zamknięta dla przyjezdnych, z powodu panującej tam epidemii cholery. Nasza wodna droga rozpoczyna sie wcześniej.

Pojawiamy się znów w porcie. Spotykamy znajomego kapitana i cały zespól barki OKAKO. Wszyscy cieszą sie, że muzungu znów będą płynąć łodzią. Machają do nas radośnie, prosząc o zdjęcia i… pieniądze również. Pracownicy imigration office mają dla nas specjalną taryfę. Przeszkoleni przez miejscowych udajemy, że nie rozumiemy po francusku. Oficerowie, zniechęceni próbami konwersacji po angielsku, puszczają nas bez problemu. Kolejny wieczór i noc przed nami w blasku afrykańskiego, gwieździstego nieba. Usypiają nas fale, wieczorne śpiewy murzyńskich głosów i odrobina lotoko -miejscowego trunku z manikou, mango i ryżu.

Bladym świtem wita nas MOBA – dawne Boundeville. Siedziba biskupów. Na brzegu oczekują mieszkańcy wioski na swoich krewnych. Odgłosy bębnów i śpiewów powitalnych to dla nas prawdziwa egzotyka. Pożegnani przez naszych znajomych, zostajemy przechwyceni przez kolejnych oficerów imigracyjnych. Ci z Moby, mają bardzo wysokie stawki dla muzungu. Tu także stosujemy metodę “non parle fracais”. Jednak miejscowy sierżant pod okiem kapitana jest bardzo aktywny i pilny w swoich urzędowych obowiązkach. Pytamy za co są tak wysokie opłaty. Otrzymujemy odpowiedz, że to na długopisy i papier, że muszą nas wpisać do rejestrów. Mówimy, że damy im kilka długopisów i zeszyt, a jak chcą to sami się wpiszemy do ich rejestrów. Nie dysponujemy sumą jakiej żądają. Naszą odpowiedzią wywołujemy salwę śmiechu, jednak atmosfera rozluźnia się…, a kontrola bagażowa dalej trwa. Każda rzecz z naszego bagażu jest oglądana pieczołowicie. Wszystko po kolei: ubrania, apteczki, części rowerowe, aparaty. Dosłownie wszystko. W międzyczasie sierżant wypytuje o cel naszej podróży. W ruch idzie książeczka – pałeczka. Zdumienie nas ogarnia, gdy z całej sterty naszych rzeczy uwagę strażników przykuwa nowakowa tabliczka. Sierżant na bok odkłada 5 sztuk. 2 dla kapitana, 2 dla szefa głównego i oczywiście 1 dla niego – do domu. Oj, Kaziku, Kaziku – my wiemy, że to Twoja sprawka, pomachałeś tam z góry w te afrykańskie strony. Do zestawu “opłaty” dołącza: koszulka PGNiG, długopis ESTY – Estera Hess (SPONSOROM DZIĘKUJEMY) i zeszyt z mapką Londynu.

To nie koniec naszych perturbacji rejestracyjnych. Po portowym urzędzie czas na główny urząd imigracyjny. Tu dowiadujemy się, że nasza “visa du voyage”, to nie to samo co “visa du touriste”, a skoro jesteśmy turystami, to powinniśmy takową posiadać. Ze stoickim spokojem odpowiadamy, że właśnie takie wizy wydaje rząd Kongo poprzez ambasadę w Burundi. Cieszymy się, że właśnie takie mamy. Wizy z Warszawy – tutaj by nie przeszły. Siedzimy w tym urzędzie jak potulne baranki, czekając na dalszy bieg wydarzeń. Główny szef wysyła sierżanta i Radka, aby skserować nasze “visa du voyage”, a sam namawia Asię, żeby zabrała go do Polski;-) Światek w tym czasie pilnuje bagaży.

Po kolejnej godzinie możemy wyruszyć dalej. Udajemy się w stronę wioski MOBA. Port jest oddalony ok. 7km od zabudowań. Przed nami trudny podjazd. Prawie cały czas prowadzimy rowery. Górka, kamienista droga, strome nachylenie i prażące, afrykańskie słońce. Zahartowani suniemy dalej. Przed nami widnieją murzyńskie chatki pokryte dachami z traw, poletka manioku i bananowców. Nad tymi domostwami widnieje wieża katedry w neogotyckim stylu. Nieprawdopodobny to widok. Tu w środku Afryki, pomiędzy tymi domostwami, taka budowla. Zupełnie tu nie pasuje. Robimy kolejne zdjęcia. Na nocleg zatrzymujemy się przy placu katedralnym. Ksiądz zarządzający wskazuje nam miejsce, gdzie możemy rozbić nasz obóz. Przygotowujemy kolację na piecyku z węglem drzewnym. Smakuje wybornie. Razem z nami obozują tu specjaliści z agencji paramilitarnej MAG. Zajmują się oni w tym terenie detonacja min przeciwpiechotnych, pozostałościami po ostatniej wojnie. Poznajemy Johna – eksperta z RPA. Nocnym rozmowom nie ma końca. John okazuje się kolejnym dobrym duchem naszej wyprawy. Światek i Radek z wypiekami na twarzy słuchają jego niesamowitych historii. Ot, chłopięca wyobraźnia dała znać o sobie;-).

Następnego dnia, trochę zaspani, zwiedzamy katedrę wraz księdzem. To wspaniała budowla o niesamowitej akustyce, co sprawdziła Asia, wyśpiewując sopranem słynne “Ave Maria”. Są tu grobowce biskupów – założycieli, rzeźbione konfesjonały, proste witraże podświetlane wszechobecnym słońcem.

Przy katedralnej parafii zostawiamy kolejną nowakową tabliczkę. Rozmawiamy o KN, pokazujemy stare zdjęcie Moby. Ksiądz wpisuje się nam do księgi pamiątkowej. Jeszce tylko pamiątkowe zdjęcia i czas w drogę! Kolejny nowakowy punkt to Pweto. Aby tam dotrzeć musimy sforsować góry KIRUNGU.

[View with PicLens]