Goma – Goryle – Goma

W nocy rozwiewają się chmury i nad wulkanem pojawia się czerwona łuna. Dociera do nas, że Nyiragongo tylko zdrzemnął się na chwilę, że pewnego dnia znów się obudzi i z całą siłą wyrzuci z siebie kolejne jęzory lawy. Naprawdę niesamowity widok.

O świcie ruszamy w góry. Jedziemy wśród wysokich szczytów, wśród sylwetek potężnych wulkanów. Przez kilka kilometrów droga pnie się bardzo ostro w górę. W końcu docieramy do kilku zabudowań, w których mieści się biuro Parku Virunga oraz strażnica Rangersów. Krótka odprawa i wchodzimy w dżunglę. Idziemy z wizytą do rodziny Humba.

Humba to imię przywódcy stada, potężnego „srebrnego” samca. Goryle w wieku dojrzałym zmieniają na grzbiecie kolor sierści, z czarnego na srebrny.

Przez cztery godziny przeczesujemy pobliskie zbocza i nie jest to niedzielna wycieczka. W niższych partiach lasu ścieżka jest kompletnie zarośnięta, a ostre pnącza boleśnie szarpią nam skórę. Mijamy miejsce gorylego noclegu, porannego posiłku, kolejne świeże kupy, ale goryli jak nie było, tak nie ma.

Kiedy już powoli zatracamy się w „zielonym” i trawersujemy już chyba setne zbocze – NARESZCIE SĄ !

Wychodzimy z gęstwiny wprost na dużą, czarną i trochę poczochraną kulę, wpatrującą się w nas czarnymi jak węgielki, zadumanymi oczami. Na znak przewodnika wszyscy szybko zakładamy maski. To ważne, bo łatwo można zarazić młode goryle, dla których ludzkie wirusy mogą być zabójcze.

Młoda gorylica wpatruje się w nas przez kilka minut, po czym, nie przerywając drugiego śniadania, nieśpiesznie znika w gęstych zaroślach.

Przez kolejne dwie godziny towarzyszymy rodzinie Humba. To niesamowite zwierzęta. W pierwszym kontakcie gapowate i powolne, po chwili okazują się niezłymi rozrabiakami. Są mądre, silne i  bardzo rodzinne. W głowie nam się nie mieści jak można skrzywdzić takiego kochanego i ufnego zwierzaka.

Wracamy do miasta i żegnamy się z Kongo. Choć dostaliśmy twardą lekcję, to polubiliśmy tych ludzi. Ludzi w większości pogodnych, życzliwych i pracowitych. Ludzi często bardzo skrzywdzonych, próbujących jednak zacząć żyć normalnie. Wybaczyć, zapomnieć i przestać patrzeć za siebie. W imię lepszego jutra, w imię nadziei i przyszłych pokoleń. Mamy nadzieję, że się uda… Trzymamy za Was kciuki!

[View with PicLens]

Goma – Ginsenyi (Rwanda)

Rano postanawiamy zwiedzić Gomę. Miasto zaskakuje nas dość pozytywnie. Wjeżdżamy w część miasta położoną nad brzegiem jeziora. Stara kolonialna dzielnica, teraz zajęta w większości przez UN oraz organizacje międzynarodowe. Ale jest też nowa zabudowa. W rozległe niegdyś ogrody, wciska się nowe domy.

Jadąc kolejnymi ulicami wyobrażamy sobie ogrom nieszczęść, których świadkiem było to miasto. W 1977 roku, podczas erupcji Nyiragongo, ginie 2.000 osób. Później, przez wiele lat, okolice Gomy są głównym teatrem działań wojennych, a samo miasto wiele razy przechodzi z rak do rąk. Jako główne przejście graniczne z Rwandą, przeżywa także wielki eksodus ludności rwandyjskiej w latach dziewięćdziesiątych. W krótkim czasie przez miasto przechodzi dwa miliony uciekinierów, rozlewając się po wschodnim Kongo, co stanie się wkrótce zarzewiem kolejnych konfliktów plemiennych w tym regionie.

Dopiero duży kontyngent żołnierzy UN, wysłany kilka lat temu przez Indie, Bangladesz i RPA, stabilizuje sytuację i pozwala na relatywnie normalne życie.

Po obiedzie pakujemy się i ruszamy na granicę. Mamy trochę problemów z wyrwaniem auta z obszaru celnego Kongo, ale pod huraganowym naporem argumentów, urzędnicy dają za wygraną. Na granicy poznajemy oficera Augustyna Muderhwa, dzięki jego pomocy i serdeczności, udaje nam się sprawnie przejść pozostałe formalności. Jest bardzo zainteresowany historią Kazika i naszą podróżą. Było nam bardzo miło, kiedy znaleźliśmy jego wpis na stronie wyprawy.

Wjeżdżamy do Rwandy. Jesteśmy mocno zdziwieni, bo po raz pierwszy auto i rowery zostają wypakowane do zera, a nasze bagaże wnikliwie sprawdzone. Dodatkowo za wyładowanie i załadowanie auta musimy zapłacić 10 dolarów. Kolejna niespodzianka – to trudności z uzyskaniem wizy. Po długich wyjaśnieniach dostajemy wizy tranzytowe, ważne tylko 3 dni, co kompletnie burzy plany i zmusza do przebukowania o kilka dni biletów powrotnych.

Po pierwszym niemiłym wrażeniu, każda kolejna godzina spędzona w Rwandzie, szybko potwierdza opinię, że to kraj nowoczesny i otwarty. Trzeba jednak uczciwie powiedzieć, że tylko rwandyjscy Tutsi piastują dowódcze stanowiska w armii, policji, a także obsadzają kierownicze etaty w urzędach, bankach czy w hotelach. To także ludzie zdecydowanie bardziej majętni niż Hutu.

Pomimo wszystkich demokratycznych przemian, po tragedii roku 1994, powróciły relacje z czasów kolonialnych, kiedy to z poparciem Niemiec, a potem Belgii, Rwandą rządzili Tutsi. Nie widać jednak, aby było to przyczyną społecznego niezadowolenia. Być może tak jest lepiej i nikt już tego nie chce zmieniać, bo każda próba zmian, zawsze była okupiona setkami tysięcy ofiar. Dotyczy to głównie młodych, którzy w końcu chcą żyć w pokoju. Wiele razy widzieliśmy, młodych, roześmianych Hutu i Tutsi, spędzających wspólnie czas.

Ginsenyi wita nas gładkim asfaltem, znakami drogowymi, luksusowymi hotelami, ale także więźniami, idącymi przez miasto w czerwonych i fioletowych kombinezonach. Zastanawiamy się czy to jeszcze echa tragicznych wydarzeń sprzed szesnastu lat. Chociaż kolejne amnestie znacznie zmniejszyły ilość więźniów, część z nich na pewno jeszcze odbywa kary. Dużym problemem było zespolenie dwóch społeczności. Kolejne rządy bardzo dużą uwagę przywiązywały do edukacji, a także do bezwzględnego tłumienia każdej próby siłowego rozliczania przeszłości.

Popołudniu nie możemy sobie odmówić odrobiny luksusu i jemy obiad w hotelu Kivu Lake Serena. Potem wypożyczamy katamaran i do zachodu słońca pływamy po jeziorze.

Kolejne dni to organizacja przekazania sprzętu, wizyta w Parku Akagera oraz pobyt w Kigali. Poza klimatycznym nocnym biwakiem na zupełnym odludziu, Park Akagera nie zaoferował niestety nic atrakcyjnego. Natomiast w Kigali pół dnia spędziliśmy na targu artystyczno-rzemieślniczym. Jest drogo, ale oferowane wyroby są naprawdę piękne.

Powoli żegnamy się z Rwandą, z Afryką. Dobrze jest przerwać długą podróż, by trochę odpocząć, by wrócić z wolną głową i wygłodniałymi zmysłami. Nabiera się pozytywnego dystansu, „układa” wspomnienia i emocje, robi miejsce na nowe przygody.

Do zobaczenia Afryko…

[View with PicLens]

P.S.

Specjalne pozdrowienia dla Augustina Muderhwa, najsympatyczniejszego oficera emigracyjnego na świecie ; )

Kanyabayonga – Rutshuru

Śpimy jak zabici do szóstej. Potem w promieniach wschodzącego słońca mocujemy na masywnych drewnianych drzwiach kolejną „nowakową” tabliczkę. Jest nam podwójnie miło, ponieważ w uroczystości bardzo aktywnie uczestniczą pozostali klienci hoteliku, zafascynowani historią Kazimierza. Rozmawiamy długo z kilkoma policjantami, którzy znając realia, nie mogą się nadziwić, jak pokonaliśmy góry na rowerach.

Żegnamy przyjazne Kanyabayonga i jedziemy w dół. Zapowiada się szybka jazda, bo droga na przestrzeni kilkunastu kilometrów ma zgubić prawie tysiąc metrów.

Za miastem stajemy przed bramą Parku Virunga i tu zaskoczenie, bo poruszanie się na rowerach na terenie rezerwatu wymaga specjalnego zezwolenia. Podobno ilość drapieżnych zwierząt wyklucza bezpieczną jazdę. Nie dyskutujemy. Pakujemy grzecznie rowery na dach auta, machamy na pożegnanie, po czym za pierwszym zakrętem zrzucamy cały kram z powrotem na koła. Co tam zwierzaki, przeżyliśmy rebeliantów, przeżyjemy i zwierzaki;)

Tak jak przypuszczaliśmy, droga nagle przepada w dół. Pędzimy z szaleńczą prędkością przez piętnaście kilometrów. Co za jazda!

Wyhamowujemy kilometr niżej na przepięknym płaskowyżu. Widok żywcem wyjęty z programów National Geographic. Rozległa przestrzeń, z różnobarwną trawą, z rozłożystymi akacjami – nagle jesteśmy w zupełnie innym świecie. W ciągu kilkunastu minut zniknęły wysokie drzewa, bananowce, wzgórza i osady. Teraz po horyzont rozciąga się rozpalona i falująca krajobrazem… sawanna!

Niestety poza kilkoma pawianami i jedną lichą jaszczurką, zwierzaków nie ma. Przyczyny są dwie. Pierwsza to pokłosie lat dziewięćdziesiątych, kiedy to w okolicach Parku koczowało kilkaset tysięcy uchodźców z Rwandy, którzy wybili całą miejscową populację. W tamtych czasach udało się uratować tylko część goryli górskich, (chociaż ostatnie ginęły jeszcze dwa lata temu od kul rebeliantów gen. Nkundy). Druga przyczyna, to duża baza wojsk UN, umiejscowiona na samym środku płaskowyżu.

Dziesiątki ciekawskich oczu śledzą naszą drogę zza długiego na dwieście metrów ogrodzenia z białych kontenerów z napisem UN, ze szpaleru obłożonych workami z piaskiem wartowniczych wieżyczek. Idealny cel dla strzelca, tylko drobna korekta wiatru i…  Zastanawiam się jak wyglądam w lunecie snajpera. Chyba już czas założyć czapkę;)

Nagła zmiana klimatu daje się ostro we znaki. Zmęczeni południowym upałem rozbijamy biwak pod drzewem. Przez godzinę odpoczywamy w cieniu, ciesząc oczy widokiem przejeżdżających aut oraz minami ich pasażerów, których zdziwienie widokiem trójki białych piknikujących w krzakach jest… bezcenne. Na dłuższą chwilę wpada także strażnik parkowy, który robi wszystko, aby zagarnąć jak najwięcej pamięci na karcie aparatu. Są więc pozy dobrotliwe, groźne, pady w trawę, zasadzki i salutowanie. Przemiły gość!

Sawanna przechodzi w busz. Droga niekończącą się prostą przecina rozległy płaskowyż. Jedziemy wśród setek, wśród tysięcy różnobarwnych motyli, podrywających się z drogi.

Kiedy zachodzące słońce maluje wszystko na złoto, wjeżdżamy w potok ludzi, zmierzających w kierunku miasta. Z każdym kilometrem potok nabrzmiewa, zasilany z dziesiątek ledwie widocznych ścieżek wydeptanych wśród wysokich traw. Większość niesie drewno na opał.

Drewno, o które w tej okolicy bardzo trudno. Można tylko zbierać to, co chce dobrowolnie oddać natura. Władze rygorystycznie zabraniają wycinki drzew w Parku. Aby coś znaleźć, trzeba iść daleko, dalej niż wczoraj, dalej niż inni.

Wjeżdżamy do Rutshuru. Gonimy Kazika, wyprzedza nas już tylko o pięć dni. Bardzo chcemy przed końcem etapu być w jakimś miejscu dokładnie w dniu, w którym On tam był 77 lat temu.

W Rutshuru trochę mieszamy z noclegiem. Pierwszy raz dzielimy zespół na dwie poszukiwawcze podgrupy. Kiedy już znajdujemy z Przemkiem przyjemny nocleg i praktycznie przyklepujemy pokój, zjawia się Kuba z dużo atrakcyjniejszą kontrpropozycją w zbliżonej cenie. Wyprowadzamy więc cały kram z pokoju, zwalamy przenosiny na brak bieżącej wody i pędzimy na drugą stronę ulicy, gdzie zostajemy poinformowani, iż wynegocjowana cena dotyczy jednej osoby, dwóch dodatkowych panów płaci ekstra.

Z pochylonymi głowami ponownie przekraczamy ulicę…

Dla załagodzenia sytuacji płacę z góry za cały pokój i całą naszą trójkę – szkolny błąd. Za godzinę zostaję wyłowiony przez oficera recepcyjnego i poinformowany, że w mieście Rutshuru nie toleruje się wspólnych noclegów, dlatego musimy wziąć jeszcze dwa kolejne pokoje. No, żeby Cię pokręciło! Oczywiście nie ma takiej opcji, więc przez godzinę tracę czas na uniwersyteckich dysputach na temat demokracji i praw mniejszości seksualnych w Kongo. W końcu, zrezygnowany odpuszcza.

Wieczór spędzamy najpierw w knajpce w mieście, a potem w „barze”, stojącym na środku podwórka naszego hoteliku. Wypijamy kilka „Primusów” i wprowadzeni w dobry nastój integrujemy się z czarnymi braćmi…

[View with PicLens]

Rutshuru (Rutszuru) – Goma

Gdyby na koniec dnia ktoś spytał, co jest największym dobrodziejstwem, bez wahania wykrzyczelibyśmy – „Niewiedza jest błogosławiona!”

Noc minęła koszmarnie. Impreza w lokalu na dziedzińcu trwała jeszcze długo po naszym wyjściu, skutecznie wykluczając spanie. Były nawet pomysły ataku na agregat, ale parna noc oraz duża ilość malarycznych komarów, skutecznie nas zniechęciły.

Rozespani i bez śniadania ruszamy w drogę. Śniadanie planujemy podczas przerwy, na którymś z długich zjazdów. Tak przynajmniej wygląda to na mapie – do jeziora Kivu, jest po „zielonym”.

Już najbliższe dziesięć kilometrów rozprawia się brutalnie z naszymi planami. Od godziny wspinamy się dziurawą drogą, za każdym kolejnym zakrętem, wypatrując zjazdu lub choćby dłuższego wypłaszczenia. Przez kolejne godziny zgadujemy, na jakiej wysokości będzie przełęcz – na 1500…1600…, no maksymalnie na 1700 – jest na 2150m! Do tego dobry los dokłada nam jeszcze dwugodzinną ulewę około południa. Najbardziej lajtowy dzień w naszych planach, okazuje się kompletną rowerową rzeźnią!

Z przełęczy droga gwałtownie opada w kierunku miasta. Rozciąga się piękny widok na położone w dole jezioro Kivu. Mijamy schowaną w

chmurach potężną sylwetkę wulkanu Nyiragongo, którego ostatnia erupcja zniszczyła Gomę w 2002 roku. Ślady potoków lawy widać wyraźnie w wielu miejscach miasta.

Na zjeździe trochę zbyt mocno rozluźniamy szyki i gubimy się w gąszczu uliczek Gomy. Kuba przemierza Landem kolejne zakamarki, aby zebrać nas do kupy. Nie jest to trudne, bo każdy z nas zostaje otoczony pieszo-rowerowo-motocyklowym tłumem, który swoim rozmiarem bezbłędnie nakierowuje Kubę na nasze pozycje.

Znajdujemy hotel, potem szybka kolacja i telefon szefa biura Parku Virunga w Gomie. Pomimo późnej pory łapiemy go cudem w biurze. W tej chwili nie ma zbyt wielu chętnych, więc ekspresowo organizuje nam na jutro wyprawę w góry. Wyprawę do niezwykłej krainy – do krainy Goryli Górskich…

Butembo – Alimbongo

Budzik nastawiony na siódmą zastaje nas w dobrych nastrojach na śniadaniu. Potem jeszcze tylko krótka wizyta oficera emigracyjnego, dwa punkty kontrolne przy wyjeździe i ruszamy w drogę. Niestety Butembo, największe miasto w okolicy, mocno rozczarowuje. Nierówne laterytowe ulice, rozpadające się budynki, chaos i bałagan. O statusie regionalnej stolicy tak naprawdę stanowią, narastające od lat przedmieścia. Beni, choć mniejsze, zdecydowanie bardziej wypełniało definicję miasta.

Przed wyjazdem szukamy jeszcze „domu kopalnianego”, w którym nocował Nowak, ale jest to zadanie praktycznie niewykonalne. Butembo, tak jak wszystkie poprzednie miejsca, straciły klimat i prowincjonalność tamtych czasów. Nowak pisał o wysokogórskiej drodze, o malowniczo rozsianych wioskach, gdzieś wysoko na okalających wzgórzach. Te czasy minęły bezpowrotnie. Jedziemy drogą „oblepioną” wioskami i raczej próżno szukać dzikich, rozległych przestrzeni. Niestety wieloletni konflikt zepchnął większość ludności bliżej drogi, bliżej wojska i bezpieczeństwa. W górach ciągle rządzą rebelianci…

Dopiero tuż przed równikiem, wyjeżdżamy z laterytowej rynny na otwartą przestrzeń. Na drodze pojawia się długo wyczekiwany żwir oraz następuje chwilowe przerzedzenie wiosek. Znów wspinamy się do góry. Jest nam raźniej, bo razem z nami wspina się solidna ulewa. Jedziemy w ścianie wody, aż do Lubero.

Lubero, kolejny punkt na mapie podroży Kazika. Rozsiane na pagórkach zabudowania, ciągną się przez kilka kilometrów wzdłuż wyboistej drogi. Powietrze po burzy jest rześkie, choć jednocześnie ciężkie i wilgotne, przesycone zapachem butwiejącej roślinności.

Uważnie szukam wzrokiem domu etapowego, w którym spał Nowak prawie dokładnie 77 lat temu – 26.04.1933 roku. Dopiero przy wyjeździe z miasta dostrzegam duży budynek  z napisem „Hotel”. Tak, to mogło być to miejsce! Zapominam o oficjalnym zakazie fotografowania i robię kilka zdjęć „bez przyczajki”. Pechowo kilkadziesiąt metrów dalej jest posterunek policji. Staję do kontroli, a w moim kierunku idzie energicznie rosły oficer w czarnych okularach – no to k… będzie jazda! Pyta o cel podróży, paszport… Jednak nie zauważył.

W górę i w górę, droga wije się serpentyną wśród soczystozielonych wzgórz, wśród bananowców i małych poletek. Nie mijamy już prawie wiosek, są gdzieś wyżej, rozsiane po zboczach, czasami tylko kilkoma budynkami dotykają drogi. Chyba w końcu dojechaliśmy do „kazikowej krainy”

Dla równowagi pojawia się jednak coraz więcej żołnierzy. Mija nas kilka ciężkich wozów bojowych. Na pancerzach siedzą ranni z obandażowanymi głowami i w poszarpanych mundurach, nawet nie reagują na nasze pozdrowienia. Niektórzy wyglądają tak awanturniczo, że nie do końca wiemy czy to jeszcze armia kongijska, czy już rebelianci.

Próbujemy dojechać do Alimbongo, jednak plan okazuje się zbyt ambitny – nie ma szans! Szybko zapadający zmrok i piekielnie ciężka droga, zmuszają nas do szukania noclegu. Wrzucamy rowery na dach auta, zaznaczamy punkt na GPS i ruszamy w stronę miasta. Mijają kolejne kilometry jazdy w zupełnych ciemnościach, strachu i niepewności. Za każdym zakrętem mogą stać rebelianci, możemy zostać ostrzelani z okolicznych wzgórz. Wiele razy nas ostrzegano, aby absolutnie w żadnym razie nie jechać w nocy przez góry…

Chociaż na mapie Alimbongo zaznaczone jest, jako „duża” miejscowość, nic nie zwraca naszej uwagi przez 30km. W końcu z ulgą dojeżdżamy do szlabanu. Droga zamknięta, w nocy jechać nie można. Na posterunku stoi zepsuta ciężarówka z całym ludzkim i zwierzęcym inwentarzem i dwa busy. W wielkim zamieszaniu wypytujemy o drogę, większość pokazuje do tyłu. Trudno cokolwiek ustalić. Odkładamy temat do rana.

Atmosfera na posterunku jest coraz mniej przyjemna. Z ciemności wyłania się coraz więcej ludzi, wojskowych z bronią, policjantów. Każdy coś chce, chce coraz bardziej natarczywie. Ten papierosa, tamten buty, namiot, rower, samochód… Wiedzą, kto w górach rozdaje karty.

Jest coraz gorzej, a kolejne minuty konsekwentnie zbliżają nas do momentu spontanicznego rozdysponowania naszego wyposażenia. K…, trzeba działać!

Wyciągam naszą wizytówkę z „africoasia.com”, gdzie Przemek wygląda jak rasowy policjant. Pokazuję żołnierzom i stanowczo wyjaśniam, że jesteśmy oficjalnie zaproszeni przez rząd Kongo, oraz że oczekujemy ochrony (koń by się uśmiał, ale nic innego nie przyszło mi do głowy). Szczęśliwie zyskujemy przychylność kilku wojskowych, którzy od tego czasu czują się w honorowym obowiązku zapewnić nam bezpieczeństwo – co czynią zresztą bardzo skutecznie…

Po długiej godzinie wszyscy powoli się rozchodzą i zamieszanie ustaje. Kuba barykaduje się w aucie, a my zasypiamy w namiocie. Co ma być, to będzie…

Alimbongo – Kanyabayonga

O piątej trzydzieści budzi nas gość z radiem (?!). Stoi to w mega kontraście z wydarzeniami poprzedniej nocy, ale ok. Zwijamy się szybko i wracamy do punktu „0”, gdzie wczoraj zsiedliśmy z rowerów. Droga groźna i odludna w nocy, za dnia okazuje się relatywnie przyjemna, natomiast Alimbongo okazuje się zbieraniną kilkudziesięciu porozrzucanych po wzgórzach domów. Nic dziwnego, że przeoczyliśmy tą „metropolię” w nocy.

Wspinamy się dalej, jadąc w przepięknej okolicy. Droga znów wije się w górę. Znów serpentyny, wzgórza oraz poletka, ozdabiające krajobraz kratownicą upraw. W końcu osiągamy przełęcz na 2400m. Przez następne kilka kilometrów jedziemy grzbietami wzgórz, które pełnią funkcję centrum logistycznego armii rządowej. Mnóstwo posterunków, wozy z ciężkimi karabinami, wyrzutnie rakiet, ranni i… my w wyprawowych koszulkach, na żółtych rowerach z przyczepkami. Tego dnia wieczorem zadaliśmy sobie intrygujące pytanie: Co my tu k… robimy! Jestem pewien, że to pytanie padło tego dnia, także w kilkuset kongijskich chatach.

Za przełęczą pędzimy na złamanie karku kamienistym traktem. Jęk klocków hamulcowych i zawieszenia towarzyszy nam przez kilka kilometrów. Jesteśmy pełni podziwu dla trwałości Brennaborów, mają za sobą bezmiar afrykańskich bezdroży, a zachowują cały czas wzorową sprawność.

Kompletnie „wytrzęsieni” wjeżdżamy do Kisamba. Kolejne miasto rozpostarte ciasno na okolicznych wzgórzach, ciągnące się kilka kilometrów. Droga prowadzi łagodnie w dół, dookoła dachy, połyskujące w popołudniowym słońcu, purpurowo-brazowe strzechy – pięknie! Znów tłumy przy drodze, śmiechy, pozdrowienia i komentarze. W przeciwieństwie do mozolnych podjazdów, podczas energicznego zjazdu, można jednym przeciągniętym „haabaari” pozdrowić mieszkańców na długości kilkudziesięciu metrów, co znacznie oszczędza siły.

Od Kisamba znów ostro w górę, ale już tylko trochę powyżej 2000m. Znów jedziemy pomiędzy nieprzerwanym ciągiem wiosek i osad. Słońce powoli chowa się horyzontem, oświetlając purpurą potężne wulkaniczne szczyty na wschodzie.

[View with PicLens]

Przed zmrokiem chcemy dojechać do Kanyabayonga. Tam 28 kwietnia dotarł Kazik. Jesteśmy tuż przed zachodem słońca. Zmęczeni i ubłoceni – jak cienie wjeżdżamy do miasta. Nie tracimy czasu na samodzielne szukanie hotelu i wysyłamy Przema za „motocyklowym-taxi”.

Kiedy czekamy tłum napiera, sam już nie wiem, co robić czy pilnować roweru, przyczepki, sakw, czy brać na ręce wciskane dzieci. Patrzę w kierunku Kuby, już trzyma w objęciach kolejne małe murzyniątko, ściska kolejne dłonie, „habari-muzuri” – tłum wiwatuje!

Przemo prowadzi do „najlepszego” hotelu w mieście, jednak jego standard wyczerpuje nawet nasze bardzo już elastyczne poczucie estetyki – masakra! Dzięki bogu w zanadrzu trzyma drugi – relatywnie Hilton;)

Rozpakowujemy graty, kąpiel i w miasto. Dla bezpieczeństwa towarzyszy nam przemiły właściciel hoteliku, o sympatycznej aparycji hipopotama. Jemy przepyszną rybę złowioną w pobliskim jeziorze Edwarda, wypijamy „odkażającą” colę oraz rozmawiamy o przyszłości, bo o tym co było, mało kto w Kongo chce opowiadać…

Kiedy miasto okrywa mrok, a przepiękne gwieździste niebo rozlewa się z miastem, w nielicznych domach rozścielonych na wzgórzach zapalają się lampy. Trudno dostrzec, gdzie kończy się miasto, a zaczyna niebo. To jeden z tych widoków, który pozostaje w głowie na lata…

Tekst – Janusz Adamski
Zdjęcia – Kuba Gurdak, Janusz Adamski

Zbieramy się leniwie. Potem kolejne godziny jakoś tak przelatują pomiędzy palcami. Przy wyjeździe z miasta robimy zakupy u przemiłych Hindusów i odwiedzamy stację benzynową, aby napoić Defa i właśnie tu, przy absolutnie pełnych trybunach, Przemo ma „spotkanie” pierwszego stopnia z SPD.

Równy asfalt, przyjemny wiaterek i niezbyt uciążliwe słońce, rokują udaną jazdę. Pierwsze podjazdy, ale wszystko w granicach przyzwoitości. Przekraczamy równik i odbijamy na zachód w stronę granicy z Kongo. Mijamy kolejne wioski, a ludzie i zwierzęta pozdrawiają nas radośnie. Trafiają się także zaczepni rowerzyści, którzy sprawdzają nas na długich podjazdach, ale każda rywalizacja odbywa się w duchu fair play.

Jest już zupełnie ciemno, kiedy z duszą na ramieniu wjeżdżamy do przygranicznego miasteczka. Hałaśliwe, niespokojne, reagujące nadpobudliwie na nasz widok. Jedyne wyjście to jazda „do szlabanu”, to zawsze strefa spokojniejsza i bardziej bezpieczna. Tam spotykamy Emanuela, przemiłego starszego oficera, który sprawnie i z wielką serdecznością organizuje nam nocleg na zielonej trawce, nieopodal posterunku.

Kuba wymyka się jeszcze, aby obejrzeć drugą połowę meczu Inter-Barcelona, puszczaną na dużym ekranie w jednym z barów, a my zasypiamy, przy obiegającym granicę żywiołowym dopingu. Afryka lubi zwycięzców…

Dziś Przemek na urodziny. Chyba 35…;)

Granica Kongo (Mpondwe) – Bulongo

Inter w finale, więc noc spokojna. Budzą nas ptaki, okupujące wszystkie okoliczne drzewa. Zwijając termarest’a znajduję całkiem pokaźnego ślimaka, wędrującego spokojnie w głąb namiotu. Jak to możliwe, aby przemknął niespostrzeżenie przez wejście (?!).

Odprawa ugandyjska przebiega sprawnie. Oficerowie dziwią się tylko, widząc naszą „kolorową wycieczkę” i kongijskie góry ukryte w chmurach po drugiej stronie szlabanu.

Teraz czas na Kongijczyków. Mając na uwadze ubiegłoroczne doświadczenia z granicy w Kinszasie, szykujemy się na długą przeprawę.

Na pierwszy ogień „emigracja”. Oficer długo wpatruje się w nasze wizy, zanim w końcu wydusza z siebie „V-a-r-s-o-v-i-e”. Uff! Niestety podejrzana wiza z „varsovie” kwalifikuje nas na przesłuchanie u oficera „śledczego”. Zostajemy zaproszeni do małego pokoiku na tyłach posterunku. Za biurkiem smutny jegomość, który szybko zmazuje uśmiech z naszych twarzy, a na ścianie równie poważny Josepf Kabila. Drzwi się zatrzaskują. Rozmowa zupełnie się nie „klei”. Przypominamy sobie francuski dopiero od kwadransa, a tu trzeba udowodnić, że my to my, a nie trzech szpiegów z „varsovie” na rowerach. W końcu stawiam na grę „obrazem” i przynoszę książkę o Kaziku, pieczątkę wyprawową i pamiątkowe tabliczki. Oficer przerzuca powoli pierwsze strony, nieśmiało zdradzając nutę zainteresowania. W końcu pojawia się uśmiech. Jest nasz!

Wizy zostają autoryzowane, a paszporty z błogosławieństwem trafiają na biurko oficera liniowego.

Teraz cło. Na szczęście w pokoju celników nie ma prądu, a resztka światła, próbująca przecisnąć się przez jedyne okno, jest tak wydzielana przez Kubę, aby celnik zobaczył tylko tyle ile trzeba;)

Kończymy tour punktem medycznym. Dla powagi sytuacji, cały punkt medyczny pokrywają plakaty obrazujące cały wachlarz chorób tropikalnych, na jakie jesteśmy narażeni.

Dwa z nich pokazują objawy biegunki, przy czym twórca plakatów został postawiony przed dużym wyzwaniem – jak narysować dwa rodzaje biegunki. Dał radę…;)

W Kinszasie punkt medyczny to był gwóźdź programu. Za „odkażenie” auta musieliśmy zapłacić 80$, przy okazji zrobiła się mega afera, kiedy sfotografowałem wysiłki technika kongijskich służb sanitarnych. Tym razem jesteśmy mocno rozczarowani. Tylko „żółte książeczki” i co łaska, czyli… dwa euro.

Na sam koniec jeszcze publiczne trzepanie samochodu i WELCOME TO KONGO!

Kiedy w końcu próbujemy wydostać się z przejścia, łapie nas pierwsza potężna ulewa. Potoki brunatnej wody niosą wszelkie dobro rzucone na ulice w wyższych partiach miasteczka. Leje prawie godzinę, a ilości uwolnionej wody zapewniają nam atrakcje na trasie do końca dnia. W miasteczku wymieniamy jeszcze dolary na kongijskie franki, a transakcja na dziewięćdziesiąt tysięcy (w stu frankowych banknotach), dodatkowo skrupulatnie liczonych przez Kubę, jest dopingowana przez całą długość ulicy.

Naszej wizycie na przejściu towarzyszą setki par oczu. Mamy tylko nadzieję, że wszystkie będą życzliwe…

Przygraniczne miasteczko ciągnie się jeszcze kilka kilometrów i dopiero długi błotnisty podjazd i posterunek policji, kończą naszą przygraniczną przygodę.

Do Beni 80km. Mija nas wielu ludzi, pieszo, na rowerach, w autach. Separuję kilka reakcji. Od niedowierzania i współczucia, poprzez pobłażliwe uśmiechy, których naturalną kontynuacją byłoby popukanie się w głowę, aż do brutalnej prawdy – jedzie łatwa kasa na rowerach!

Z mozołem brniemy w błocie i koleinach. Po ulewnym deszczu laterytowo-gliniane podłoże błyskawicznie oblepia rowery i nas. Koła jak kule śnieżne cierpliwie przyjmują kolejne warstwy błota, odrywające się potem z impetem na najbliższym zjeździe. Przyjmujące tysiące uderzeń nadgarstki, zaczynają doskwierać. Szukam optymalnej drogi pomiędzy nierównościami, ale po jakimś czasie daję za wygraną i siadam na koło żwawo pedałującemu lokalsowi, który prowadzi po relatywnie najmniejszej linii oporu. Jedziemy razem kilka kilometrów, a bujające się dwa żółte kanistry na jego rowerze, wprowadzają mnie w zbawczy letarg.

Ciągle góra-dół, jakby budowniczym drogi ktoś złośliwie podłożył plany roll-costera. Nie myśleć – kręcić, kręcić! Musimy znaleźć nocleg przed zmierzchem. Wzgórza są pełne rebeliantów…

Tuż przed zmrokiem docieramy do Bulongo i szybko znajdujemy mały hotel z miłą obsługą. Solidna metalowa brama odcina nas od sporego zamieszania, które znów wywołaliśmy. Zmywamy z siebie kolejne warstwy błota, po czym idziemy „na miasto”. Na szczęście zmierzch robi swoje i nie wzbudzamy już takiej sensacji. Zachodzimy do restauracji na rogu głównego skrzyżowania. Mała ciemna izba, czerwona zamrażarka, tapczan, ława, kilka taboretów i… nie ma coli!:( Idę więc kupić colę i chleb do pobliskiego sklepiku. Dzięki serdeczności, kilku równych chłopaków, udaje mi się zrobić zakupy w przystępnej cenie. Kiedy wracam Przemek z Kubą sprawdzają sprawność swojego uzębienia, na czymś, co w karcie widnieje pod pozycją „koza”. Z dużą ulgą popychają kozę chlebem i zapijają colą, zgodnie z hasłem „przełknąć i zapomnieć”.

Kiedy kładę się spać w maleńkim pokoju, na zewnątrz słychać jeszcze przytłumiony gwar ulicy. Na taborecie pali się lampa naftowa. Patrzę na Brennabora, stojącego w otwartych drzwiach. Jutro znów razem, mój ty żółto-brązowy Przyjacielu.

[View with PicLens]

Bulongo – Beni

Rano zbieramy się w miarę żwawo. Mycie, śniadanie, trochę śmiechów przy dosiadaniu mojego roweru przez zdecydowanie mniejszych czarnych przyjaciół.

Kiedy wsiadamy na rowery, czuję boleśnie wczorajszy dzień „na tyłku”. Pogoda sprzyja. Jest sucho i pochmurno – idealne warunki do jazdy. W ciągu dnia trochę kropi, ale w końcu się wypogadza i popołudniu jedziemy już w pełnym słońcu. Najpierw jedziemy po „równym”, ale ostatnie kilka kilometrów, droga prowadzi ostro w dół. Trochę za wcześnie na zjazd do Beni, ale ok. Iskierka refleksji pojawia się dopiero, gdy na samym dnie doliny przekraczamy rzekę. Doliny mają tę wspólną cechę, że na ogół jej brzegi spadają z obu stron, co niechybnie rokuje na ostry podjazd. Podjazd faktycznie trwał długie kilka kilometrów, wyciskając z nas pot i łzy, po czym łaskawie sprowadził nas łagodnym zjazdem na płaskowyż, aby znów nieoczekiwanie zaatakować kolejnym, kilkukilometrowym podjazdem na przełęcz. Dla dodania pikanterii: całość odbyła się w palącym słońcu.

Tuż przed przełęczą wjeżdżamy w przygnębiającą, wojenną scenerię. Spalone domy, sterczące kikuty ścian, cisza i zapach strachu. Mijamy żołnierzy, karabiny maszynowe, granatniki, po cztery magazynki spięte w pęk, wiszący u spodu broni…

Za przełęczą łagodny zjazd i po obu stronach wyrastają zabudowania, najpierw nieśmiało, potem z całą zachłannością opanowują obie strony wyboistej drogi. Jesteśmy w Beni! Sprawnie lokujemy się w hotelu i ruszamy na poszukiwanie Misji św. Gustawa, w której dwa tygodnie spędził Kazimierz Nowak w kwietniu 1933 roku i to właśnie tam zaprzyjaźnił się z murzynkiem Remo. Misja okazuje się być cztery kilometry przed Beni, od strony granicy. Wjeżdżamy zacienioną aleją, tak jak Kazimierz 77 lat temu. Po raz pierwszy czuję to niezwykłe uczucie – naprawdę podążamy śladami Nowaka! Na końcu drogi wysoki murowany kościół, zabudowania, plebania i seminarium. Z przemiłej rozmowy z kilkoma alumnami dowiadujemy się, że ksiądz pryncypał będzie dopiero jutro o ósmej. Opowiadamy o Kaziku i pokazujemy książkę. W pewnym momencie dochodzi do zabawnej sytuacji, ponieważ za zdjęciem misji w Beni, Nowak udokumentował młodą, ładną murzynkę z ponętnym biustem, co wprowadziło chłopców w drobne zakłopotanie;) Chodzimy jeszcze trochę po terenie misji. Zabudowania położone w cieniu przepięknych, rozłożystych drzew, ludzie nieśpiesznie przemieszczający się pomiędzy budynkami. Zupełnie inny świat. Tu Afryka wyraźnie zwalnia.

Wracamy do gwarnego miasta, jemy kolację w „Karibu”. Nie czujemy grozy informacji prasowych, relacji na żywo w BBC, raportów ONZ. Teraz przed nami głośna ulica, samochody, motocykle, ludzie, biegnący gdzieś w ważnych sprawach i tylko zielony Defender z żołnierzami przypomina o tym, gdzie jesteśmy…

Beni – Butembo

Zgodnie z wczorajszymi ustaleniami pędzimy rano do misji. W zakrystii czeka ksiądz Vincent. Mimo, że alumni opowiedzieli mu o celu naszej wizyty, kiedy pokazujemy zdjęcia w książce, jest wyraźnie poruszony. Wpisuje się do kazikowej księgi gości oraz podaje nam swój adres z prośbą o egzemplarz w języku francuskim. Kuba solennie przyrzeka, że tłumaczenie pojawi się najpóźniej w ciągu dwóch lat;) Dostajemy także zgodę na przykręcenie  tabliczki pamiątkowej na frontowej ścianie kościoła. Opuszczamy to miejsce z wielką sympatią.

Ruszamy w dalszą drogę, jednak za miastem łapie nas kolejna ulewa. W standardach europejskich rozmiar deszczu kwalifikowałby się, jako klęska żywiołowa, ale tutaj na nikim nie robi to wrażenia. Spędzam godzinę pod arkadami wiejskiego sklepu, a po kolejnym nasileniu opadów, w małej apteczce, której właścicielka śpi w najlepsze na ladzie. Budzi się na moment, kiedy metalowe drzwi z całym impetem uderzają o framugę pchnięte podmuchem porywistego wiatru, ale tylko na moment:)

Deszcz ustał tak nagle jak się rozpoczął. Do tego czasu zdążyłem zaprzyjaźnić się z połową wioski.

Znów pokonujemy kolejne podjazdy i zjazdy. Pędzę 40km/h, nie czując wcale wyładowanej sprzętem przyczepki Extra Wheel. Jeden z podjazdów wyprowadza nas na płaskowyż, z którego rozciąga się piękny widok na wystrzyżone polanki rozsiane wśród głazów i kamieni, a w dole maleńkie wioski i wijąca się droga. Kolejne osady z prostokątnymi domkami krytymi strzechą. Setki dzieciaków, machających na trasie lub biegnących za naszymi rowerami z krzykiem i śmiechem. Niesiemy im normalność w kraju strasznie okaleczonym, próbującym teraz wygoić rany i zacząć żyć normalnie. Biali na rowerach, a nie biali w przemykających transporterach z napisem UN. Biali, którzy zrobią zakupy w wiejskim sklepie, pozdrowią i odjadą nieśpiesznie z uśmiechem.

Znów kobiety, idące poboczem drogi, mężczyźni, siedzący w cieniu zabudowań. To jedyna droga z Beni na południe. Mamy wrażenie, że jedna miejscowość przechodzi w drugą. Trochę brakuje mam przestrzeni i odrobiny samotności.

Musimy się spieszyć, aby noc nie zastała nas w drodze. Jestem pewien, ze informacja o trzech „muzungu” na rowerach znacznie nas wyprzedza.

Po osiągnięciu 1700 n.p.m., wjeżdżamy w końcu na przedmieścia Butembo. Droga od dłuższego czasu prowadzi w górę, wycięta niczym prostokątna rynna w laterytowym zboczu. Piaszczystą nawierzchnie zastąpiła lepka laterytowa maź, gęsto poprzetykana kamieniami i dziurami. Jedzie się fatalnie. Nasze ciała poddawane są metodycznym torturom. Mijamy wpatrzone w nas przedmieścia, krzyki, pozdrowienia, śmiechy i zaczepki. W końcu znajdujemy hotel. Dziś nie czas na wybrzydzanie, porównywanie i targowanie. Z wdzięcznością bierzemy pokój 15$, w cenie wypełniony do pełna komarami. Potem krótkie przesłuchanie na recepcji, przez oficera „recepcyjnego” i w końcu kolacja w miłym towarzystwie samej szefowej lokalu, raz po raz, obdarzającej powłóczystym spojrzeniem naszego Kubę. Sprawnie ewakuujemy Kubę, wietrząc podstęp i idziemy lulu…

Janusz Adamski

Za nami kolejne dni w górach. Setki kilometrów błota, dolin, przełęczy, niekończących się podjazdów i karkołomnych zjazdów. Kolejne górskie wioski, ludzie, wojsko i rebelianci – jesteśmy zmęczeni.

(sms z 4.05, godz. 20.11)

Cześć. Jesteśmy w Butembo. Za nami połknięte kolejne 50km. Droga jest faataalna! Cały czas góra-dół i dziury w błocie, poprzetykane kamieniami. To cud, że Brennabory to wytrzymują. Podejrzewamy, że budowniczym drogi ktoś podłożył plany roll costera! Ludzie przyjaźni. Rano, w misji św. Gustawa koło Beni, powiesiliśmy kolejną kazikową tabliczkę. Na frontowej ścianie kościoła! Niestety po małym Remo ślad zaginął. Pozdrawiam. Janusz

1 maja 2010, godz. 20.19

Wiadomość sms od Janusza Adamskiego – 30.04, godz. 16.58

Cze. Dotarliśmy do Beni. Góry, ulewy, błoto, spalone wioski, wojsko, a to dopiero przygrywka. Zwieramy szeregi! Namierzyliśmy misję Św. Gustawa koło Beni. Pozdro

Wysunięty łącznik „kongijski”, w osobie Kuby Gurdaka, sprawnie przejmuje sprzęt i radosny klimat sztafety. Jeszcze następnego dnia, wieczorem, zastajemy go z barze White House Hotel z rozbrajającym uśmiechem na twarzy i błyskiem w oku. Pędząc na Brenaborze ciemnymi uliczkami, prowadzi naszego Defa wprost do klimatycznego hotelu Zebra (5$ doba), przy okazji, pozdrawiając na prawo i lewo „starych” znajomych – w końcu cztery dni w Kasese zobowiązują, a cztery dni wg standardów Kuby, to… wieki!

W hotelowym pokoju wielkości stołu bilardowego, zastajemy rowery oraz całą górę sprzętu. Przez krótką chwilę lokalizujemy łóżka, które praktycznie wyczerpują wolną przestrzeń. Siłą rzeczy rowery wędrują na podwórze, a reszta sprzętu zostaje spiętrzona pod jedyną wolną ścianą. Pomagamy sobie w zaśnięciu, licząc sakwy, worki, woreczki, części zapasowe oraz mnóstwo innych rzeczy, które będą nam towarzyszyć przez następne tygodnie.

Budzimy się wcześnie rano. Dziś dzień pełen zadań. Sprawnie lokalizujemy agencję, która ma wyłączność na organizację wypraw w Góry Ruwenzori. Przez kwadrans doprecyzowujemy warunki finansowe, kolejno rezygnując z takich zbędnych ozdobników jak: transport (na wyraźne żądanie naszego Defa), trzy noclegi i wyszukana kuchnia. W efekcie osiągamy przyzwoitą cenę 1130$ za osobę, obejmującą siedem noclegów, dwóch przewodników, dziesięciu porterów i kucharza – no, nijak mniej się nie dało!;)

Już za trzy godziny spotykamy się pod bramą Parku z naszymi nowymi przyjaciółmi, z którymi dane nam będzie spędzić kolejne długie dni. Nasz podziw wzbudza fakt niezwykle sprawnego zebrania ludzi, jedzenia i sprzętu. Jesteśmy w „deep low season”, a mobilizacja ekipy trwała tak szybko, jakby grali w bierki za rogiem, przypadkowo mając przy sobie całe wyposażenie.

Jeszcze tego samego dnia docieramy do obozu pierwszego na 2700 – drobne tysiąc metrów podejścia, pobudza krew w żyłach. Ostatnie kilkaset metrów pokonujemy już w strugach tropikalnego deszczu (czytaj: ściany wody).

Camp Nyabitaba położony na grani, stwarza miłe wrażenie. Lokujemy się wygodnie na piętrowych pryczach zbitych z desek, jemy kolacje, trochę rozmawiamy.

Zasypiając, nikt z nas nie przypuszcza, jak wiele wrażeń przyniesie noc w wysokogórskiej dżungli… (ze względu na dobro śledztwa oraz na wyostrzoną troskę naszych najbliższych, pozwolę sobie opisać nocne wypadki po powrocie).

Kolejne trzy dni to podejście do Elena Hut, schroniska położonego na 4500m. Droga wije się wysokogórską dżunglą. Wśród wszechobecnych paproci, drzew pokrytych soczystym mchem i wypłowiałymi porostami. Górska stroma ścieżka przechodzi coraz częściej w bagniste płaskowyże ozdobione lobeliami, kwiatami i drzewami kandelabrowymi.

Jesteśmy w środku pory deszczowej, wiec poziom błota jest zdecydowanie wyższy niż powszechnie przyjęty w relacjach naszych poprzedników, których artykuły nie omieszkałem przestudiować (pozdrawiam Boguś;).

Pomimo przepięknej przyrody, strzelistych szczytów porośniętych dżunglą, jakby żywcem przeniesionych z „Parku Jurajskiego”, ilość „evionro” (błota) powoduje pod koniec każdego dnia uczucie potwornego zmęczenia. Nie sądziliśmy, że banalne przemieszczanie może angażować tyle mięśni oraz zmysłów. Uzbrojeni w wodery po pachy mieliśmy za nic błota Ruwenzori. Niestety, już pierwsze dni pokazały, w jakim byliśmy błędzie.

W porze deszczowej lodowce Stanleya i Margherita otwierają się dziesiątkami szczelin, a opady śniegu skutecznie je maskują, czyniąc wspinaczkę bardzo niebezpieczną i praktycznie, odcinając szczyt. Niemniej próbujemy! Po dziesięciu godzinach zmagań, wypatrywania drogi we mgle i śnieżycy, docieramy do kopuły szczytowej Margherity i…. stajemy przed szeroką na kilka metrów szczeliną brzeżną lodowca. Miną tygodnie zanim opady śniegu wypełnią głęboką na kilkanaście metrów rozpadlinę – tyle czasu nie mamy;) [docierają na wys. 5030 m - dop. red.]

Dwa następne dni to zejście, ale już inną drogą. Znów piękna przyroda, malownicze jezioro Kitandara, zielone doliny, ale także strome, ośnieżone skały, wyżłobione w zboczach ścieżki, zamienione w potoki oraz spokojne rzeki, pędzące teraz dziką masą spienionej wody. Śnieg, deszcz, zimno, błotniste trawersy i bagienne płaskowyże – to wszystko zestawione z niesamowitymi widokami i endemiczną przyrodą, dają mieszaninę jakby z innej planety.

Wracamy po siedmiu dniach niezapomnianych wrażeń, gór dzikich, twardych, gór tylko dla nas.

„Deep low season” ma swoje zalety…

Janusz Adamski

[View with PicLens]

WIADOMOŚĆ Z SERWISU BBC – 3 MAJA 2010

Wiadomość od Janusza Adamskiego – lidera etapu nr 6 “Rowery we mgle”:

Hej. Zeszliśmy z gór – oj, dużo się działo. Ze dwa dni lizania ran i w drogę do Kongo. Relację napiszę na dniach. Pozdro.

(niedziela 25.04.2010, godz. 19.41)

Grupa kongijska już w Afryce. Desant nastąpił w dwóch miejscach. Janusz Adamski i Przemek Kruszyński wylądowali ósmego kwietnia w Zambii, natomiast Kuba Gurdak tydzień później w Ugandzie. Wszyscy posuwają się sprawnie w kierunku Kasese, miasta położonego w pobliżu Parku Ruwenzori. Tam około 18 kwietnia nastąpi przejęcie sztafety.
Janusz z Przemkiem są w tej chwili w Tanzanii i jadą na północ wzdłuż jeziora Tanganika. Kuba natomiast wyrusza dziś z Kampali.