Rowery znów w Libii – opowieść noworoczna:)

PROLOG:
Na początek mała retrospekcja: podczas etapu 2 (Przerzutka z Sahary) odwiedziliśmy w Nowy Rok polskie siostry Sercanki pracujące w Bengazi w szpitalu dziecięcym jako pielęgniarki. Poniżej fragment z relacji datowanej na 01.01.2010:

“Siostry pracują tu jako pielęgniarki, zajmują się dziećmi, praca nie jest łatwa jak zaznaczają. Jest niezwykle milo, jednak czas ruszać.- Weźcie jeszcze tego makowca na drogę – jedna z sióstr podaje nam zawininiątko i siatkę słodyczy. Na pożegnanie robię sobie wspólną fotografię z Siostrami Sercankami o wielkich sercach. – świetne rowery, wzdycha jedna z sióstr na zakończenie – oj przydałby nam się tu rower, oj przydałby się… (…)” TUTAJ CAŁA RELACJA

AKCJA – cz. pierwsza (początek 2010 roku)
Po powrocie z pustyni otrzymujemy zaproszenie od Doroty Kurasińskiej z Przeźmierowa aby pokazać zdjęcia z podróży podczas organizowanych przez nią spotkań podróżniczych. Padają wówczas słowa: “może zrzućmy się i spełnijmy marzenie sióstr – kupmy im rower!”

AKCJA – cz. druga (czas trwania: kilka miesięcy – 2010 r.)
Przy okazji comiesięcznych spotkań podróżniczych u Doroty, przez rok zbiera się konkretna kwota, która powinna wystarczyć na 2 rowery. Nie ma wątpliwości że celujemy w jedyną słuszną w tym przypadku markę – oczywiście muszą być Brennabory.

AKCJA – cz. trzecia (zakupy i kombinacje – grudzień 2010)
Przedstawiamy pomysł firmie Brennabor i nie dość, że dostajemy “misyjny” upust na stosowne “damki” to jeszcze szefostwo dorzuca zapasowe części oraz fantastyczne sakwy dla rodaczek. Zaangażowanie Brennabora sięga zanitu, szczególnie, gdy okazuje się że…przepadł kurier z rowerami! Natychmiast wysłana zostaje druga identyczna przesyłka innym przewoźnikiem. Duże emocje.. ale w końcu są – dwa piękne rowery w kolorach pustynnych. Do akcji dołącza się anonimowy sponsor z propozycją opłacenia transportu rowerów do Libii. Okazuje się, że najtańszą opcją będzie tzw.. “goniec sztafetowy”.

ZAKOŃCZENIE (happy end):
Rowery (o dziwo nie uszkodzone przez tureckie linie) dolatują szczęśliwie do Bengazi (03.01.2011). Siostry niczego się nie spodziewają. Na lotnisku czeka znajomy i pomaga dostarczyć paczki do szpitala. Stawiamy kartony pod domem jako “bagaż ekspedycyjny”. Kolacja, napięcie rośnie;) W końcu przekazuję kartkę z życzeniami od darczyńców – jest zaskoczenie ale nadal nie wiadomo co jest w paczkach. Siostry ochoczo ruszają do akcji rozwiązania tej zagadki. I nagle rozlega się okrzyk: “nieeee nie do wiary!!! rowery! jakie piękne!” – Siostry są zaskoczone i uradowane: “no teraz to będziemy już totalną miejscową sensacją! libijskie gazety o nas napiszą!:)”.  “To prawdziwa, najprawdziwsza niespodzianka, to niesamowite, dziękujemy!!!” – i te podziękowania przekazuję (zgodnie z prośbą Sióstr) na ręce wszystkich, którzy zaangażowali się w akcję.

A jak było? Zobaczcie sami…:) – KONIECZNIE Z GŁOŚNIKAMI!:)

\n[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

EPILOG:
Ze swojej strony bardzo dziękuję w szczególności:

- Dorocie Kurasińskiej za wrażliwość na cudze marzenia, inicjatywę i koordynację akcji
- Panu Jackowi Majcherowi za zaangażowanie i za gotowość do osobistego przywozu ewentualnej trzeciej paczki, gdyby drugi kurier nawalił
- Panu Jackowi Gutowskiemu za niespodziewaną pomoc i za entuzjazm
- Pani Kasi Śliwińskiej za niezwykłe poświęcenie w kwestii organizowania logistyki transportowej oraz za cierpliwość
- Asi Kardasińskiej za całodobowe poszukiwania okazyjnego biletu
- Grzegorzowi Frąckowiakowi za spędzenie Sylwestrowego przedpołudnia na poszukiwaniu otwartego sklepu celem zakupienia kluczy i pompki
- całej rodzinie Herników i Kubików za dostarczenie mnie wraz z rowerami samochodem osobowym na lotnisko (to był majstersztyk)
- gościom “Klubu Saros” za serce i pomoc materialną (zrzuta) oraz plastyczną przy pakowaniu rowerów;)
- Hamidowi za organizację wizy i łańcucha pomocnych “friendów” w Libii

ania

Dystans – 110 km
Start – 12.00
Koniec jazdy – 2.30 w nocy (6 godzin na granicy)
Warunki – ocena 3+, znowu wieje z boku, jeszcze silniej niż wczoraj, wieczorem wiatr ustaje.

Wczoraj poszliśmy spać bardzo późno, ponieważ uparliśmy się na wyjazd do miasta, aby zobaczyć Tobruk by night. Okazało się, że sklepy z nargilami, które chcieliśmy sobie kupić na pamiątkę, są już zamknięte. Konwojujący nas po Tobruku policjant cierpliwie znosił kolejne nasze zachcianki – obdzwonił kilka restauracji rybnych – już zamknięte.
– Ale może chcecie zjeść coś innego w dobrej knajpie?
Jasne, że chcemy. O północy zjedliśmy pyszne sałatki i kebab w tureckiej jadłodajni. Mieliśmy jeszcze pomysł, aby zaprosić naszego opiekuna gdzieś na kawę, ale ulitowaliśmy się nad nimi i pozwoliliśmy, by nas odwiózł na cmentarz do “naszej” dyżurki.

Spaliśmy głębokim snem aż do 10-ej, aby w końcu zebrać się i ruszyć w południe. Na “dzień dobry” długi podjazd pod wiatr, a potem już tylko po płaskiej drodze – pod wiatr – a jakże. Nie ma taryfy ulgowej na koniec.

Z dziennika Ani:

Z przydrożnej opony nagle wychyla się coś białego. – Ojej, szczeniaczek! – Przerażony piszczy i skamle na nasz widok wciskając się w gumową obręcz. Coś jest z nim nie tak, coś sterczy z boku . – Linka! – Szczenię ma brzuch ciasno owiązany sznurkiem. Ktoś go przywiązał i mały się zerwał. Teraz pałęta się po pustkowiu głodny i przerażony… Znów ujmuje mnie Hamid, bo gdy ja uwalniam małego, on już szuka dla niego jedzenia i wody.
– I like dogs – rzuca; a w tym kraju usłyszeć coś takiego od tubylca to ewenement.
Wyciągam puszkę tuńczyka. Malec pałaszuje zawartość błyskawicznie. Zostawiamy mu dwie bagietki i wodę. –”Walcz mały, unikaj ludzi to przeżyjesz” – myślę. Dotyka mnie głęboko los tutejszych psiaków. Tu, na wybrzeżu, jest ich sfora w każdej wsi. Są wychudzone i bojaźliwe. Często gnębione przez dzieci w ramach zabawy.
Ech… serce się ściska. Najbardziej boli niemoc, że nic nie da się dla nich zrobić.
(…)

Do granicy docieramy długo po zachodzie słońca. Okazuje się, że jest szansa, aby Fadel, z którym dziś mamy się pożegnać, mógł wjechać bez wizy, z nami do Egiptu na jeden dzień, aby przywitać się z egipską ekipą Sztafety. Hamid, jako obywatel Libii ma to zagwarantowane. Zostawiamy więc auto na granicy (zbyt dużo formalności) i ruszamy z nadzieją na pomyślną realizację naszego planu. Urzędnicy graniczni po stronie libijskiej nie robią żadnych problemów, również Fadel dostaje “wyjściową” pieczątkę, przy czym nie gwarantuje to jeszcze niczego po stronie egipskiej. Tam rozgrywa się nasz mały dramat. Podczas, gdy nasza “polska czwórka” i Hamid stopniowo przechodzimy przez graniczne procedury, Fadel zostaje poinformowany, że faktycznie wejście do Egiptu na 24 h będzie miał załatwione. Musi tylko poczekać na podpis naczelnika. 15 minut. Mija godzina, po której my już swobodnie możemy przekroczyć granicę, natomiast Fadel cały czas słyszy od sprawiających wrażenie naprawdę uczynnych celników, że jeszcze chwilka. Solidarnie czekamy z Fadelem. O północy zaczynamy mieć wątpliwości, co do intencji egipskich urzędników. Obywateli innych krajów afrykańskich, jak np. czekających z nami Sudańczyków, traktuje się tu wyraźnie gorzej. Zaczynamy podejrzewać, że Fadel, jako obywatel mało znanej i poważanej tutaj Mauretanii, może budzić niechęć tutejszych, szczególnie w zestawieniu z pełną integracją z naszą czwórką “białych”. Decydujemy się wprowadzić nasze rowery do holu poczekalni, a sami układamy się na ławkach do snu, aby pokazać naszą determinację w trwaniu przy naszym towarzyszu. Fadel, czując się niezręcznie w całej tej sytuacji, namawia nas, abyśmy nie opóźniali spotkania w Egipcie i przekroczyli granicę bez niego. Nam jednak ciężko się poddać. Ania zagląda to tu to tam, próbując “urabiać” rozmową Egipcjan. Ci jednak, choć rozmowni, pozostają jednak nieugięci prosząc cały czas o chwilę cierpliwości. Ale jaką chwilę?! Jest już druga w nocy! Zaczynamy się irytować. Nie pozostaje nam nic innego jak położyć się znów na ławki. W końcu trzech celników wychodzi z kantorka i informują Fadela i nas, że naczelnika nie ma i że będzie dopiero o 9 rano. Tak długo czekać już nie możemy. Smutni i rozżaleni pchamy nasze rowery, a Fadel odprowadza nas do ostatniej bramki. Tam żegnamy się z nim w uściskach. Grupka strażników przygląda się naszemu pożegnaniu z zaciekawieniem. Jeden z nich to starszy stopniem, nieco rubaszny i przesadnie pewny siebie typ. Podchodzi w pewnym momencie do Fadela i przerywa nam pożegnanie chwytając Fadela za ramię i niby w żartach, ku rozbawieniu pozostałych strażników, zawraca go w przeciwną stronę dając fizycznie do zrozumienia, że już dość tych pożegnań, z powrotem kolego. Fadel robi dobrą minę do złej gry, wymieniamy się jeszcze ostatnimi pozdrowieniami i w końcu przepychamy rowery przez otwartą bramkę. Odwracając się widzę kątem oka, jak akcja strażnika-cwaniaka się powtarza, i choć strażnicy znów się śmieją, ja nie widzę w tym już nawet cienia żartu…

Z przejścia granicznego, w środku nocy, jedziemy do Soloum na długo oczekiwane spotkanie z nową ekipą. Jako, że Marcin cały czas ma problem z kolanem, to zabrał się na stopa, a na jednym z rowerów jedzie z nami Hamid. W zupełnej ciemności przejeżdżamy pierwsze kilometry w Egipcie. Wtem zza zakrętu wyłania się naszym oczom widok bezwarunkowo przepiękny: po prawej stronie, daleko w dole, setkami pomarańczowych i niebieskawych światełek, błyszczy dolina miasta Soloum. Obraz ten jest tyle niezwykły, co nieoczekiwany, jadąc bowiem w ciemnościach, nie mogliśmy w żaden sposób ocenić otaczającej nas przestrzeni. A nagle okazało się, że jesteśmy na skarpie wysokiego płaskowyżu. Zjeżdżamy z niego serpentynami w dół, prowadzę jednak powoli, nieustannie zaciskając hamulec, pomny doświadczeń ostatnich dni. W końcu dojeżdżamy do miasta, które o tej porze jest zupełnie puste i ciche. Nagle zza jednego z budynków wybiega na środek drogi spora gromadka ludzi głośno i radośnie śpiewając: “witamy was alleluja!”.

Dominik

Z Derny do Tobruku mamy do pokonania 170 km, a następnego dnia do przejechania kolejne 130 km. Wyjazd z miasta to serpentynowy podjazd na wysoki płaskowyż, a potem kilkanaście kilometrów drogi w remoncie. Nie zamierzamy znęcać się nad sobą i podjeżdżamy pierwsze 20 km autem. W samochodowych głośnikach pobrzmiewa: “Every little thing gonna be all right ” Boba Marley’a. Kaseta, którą kupiliśmy Hamidowi jakiś czas temu wprawia nas wszystkich w świetny nastrój. Przesiadamy się na rowery i z samozaparciem kontynuujemy jazdę przy silnym bocznym wietrze, aż do samego Tobruku.

Dominik Szmajda

Z dziennika Ani:
Czuję, że kolana dostają w kość. To już 140 km dzisiaj, a to jeszcze nie koniec… Na razie Tobruk, a trzeba wyjechać poza miasto na nocleg. Ledwo stoję, cały czas był boczny wiatr. Zmaganie się z nim nie należało do przyjemnych.
(…)
Policjant mruga światłami – to tu. Cmentarz???
“1939 TOBRUK WAR CEMETERY 1945″ - napis jest wyraźny … To tu mamy spać?! Otwiera się brama, stajemy na początku palmowej alei, po lewej i prawej rozpościerają się zadbane rzędy równych nagrobków, część z nich to groby Polaków poległych w czasie walk o Tobruk. – Rozgośćcie się, witamy – mówi nocny stróż. Otwiera boczne drzwi i wszystko już jasne – oferują całą cmentarną stróżówkę do naszej dyspozycji! Jest pokój, kuchnia, łazienka. Fantastyczne miejsce na zieloną noc. To wszak nasza ostatnia noc w Libii. Czas wracać do domu. Jutro Egipt, Kair i koniec bajki. Czas powrócić do kraju, tego, gdzie kruszynę chleba…

Poniżej galeria zdjęć z Tobruku (fot. Anna Grebieniow i Dominik Szmajda)

[View with PicLens]

Zgodnie z zapowiedzią o. Piotr przyjeżdża do nas na śniadanie. Przywozi ze sobą mnóstwo wiktuałów, m.in. przepyszny okrągły chleb o średnicy kierownicy samochodu. Po śniadaniu jeszcze długo rozmawiamy o najróżniejszych sprawach. Poruszamy tematy związane z libijską rzeczywistością, dzielimy się wrażeniami z naszej podróży, a ksiądz opowiada nam jak życie w tym kraju wygląda z perspektywy obcokrajowca mieszkającego tu od 12-tu lat. Wchodzimy w liczne dygresje, nie omijając spraw światopoglądowych, aż w pewnym momencie Marcin, w swoim stylu, prowokuje pogłębioną i jeszcze ciekawszą przez to dyskusję zwracając się do Ojca Piotra grzecznie wypowiedzianym pytaniem: “Czy mogę się z księdzem trochę pokłócić?”.

Startujemy dopiero w południe. O. Piotr sam wsiada na jeden z naszych rowerów i prowadzi nas kilka kilometrów szosą, aż do miejsca zwanego Uadi Markus – od imienia Św. Marka, który prawdopodobnie przebywał tu ze swoimi uczniami. Po drugiej stronie szosy spokojne dziś morze oddzielone jest niewysokim klifem, a u jego podnóża odkrywamy niewielką zatoczkę, gdzie raz po raz niewysokie fale obmywają białe okrągłe kamienie. Idealnie przezroczysta woda mieni się turkusowymi odcieniami. Aż kusi, żeby się wykąpać! Sam jestem zmarzlakiem, więc jako jedyny wchodzę tylko “po uda”, a pozostali kąpią się w najlepsze, korzystając także ze sprzętu nurkowego, z którym o. Piotr nie zwykł się rozstawać.

W końcu żegnamy się z naszym rodakiem i ruszamy w stronę niedalekiej Derny, aby dotrzeć tam jeszcze za dnia. Mamy tu już umówione spotkanie – tym razem z ks. Tadeuszem, wikariuszem, który prowadzi nas do oczekujących na nas włoskich sióstr. Przyjęci zostajemy przez nie bardzo serdecznie. Przedstawiamy Medinę i pozwalamy jej biegać po pomieszczeniach klasztornych. Chcemy wybadać atmosferę, mamy bowiem sekretny plan, aby zostawić ją właśnie tutaj, bowiem, gdzie lepiej będzie miała, niż pod opieką kilku troskliwych włoskich sióstr!

Na kolację umawiamy się na 19.00, mamy zatem godzinę czasu, którą chcę z Anią wykorzystać na krótką wizytę w kafejce internetowej. O. Tadeusz tłumaczy Hamidowi dojazd do najlepszej z nich i po chwili jesteśmy już w aucie. Nie ruszamy jednak, ponieważ czekamy na oficera policji turystycznej. Od kilku dni bowiem, przed każdym miastem “przejmuje” nas pod “opiekę” kolejny oficer. Do tej pory opieka ta była niezbyt dokuczliwa, kilka razy skorzystaliśmy na tym nie płacąc wstępu do muzeum lub za nocleg, a policjanci zawsze starali się być jak najmilsi. Jednak tym razem miarka się nieco przebrała, ponieważ czekaliśmy w aucie na przyjazd oficera 20 min, który stanowczo upierał się, żeby nam asystować. Dojazd do kafejki przez zakorkowane miasto zabrał nam kolejne 15 min, zatem z Internetu korzystaliśmy raptem 5 min, bo już trzeba było wracać na umówioną kolację…

Trudno mi powstrzymać się przed refleksją, że szkoda, że z taką pieczołowitością libijska policja nie zabrała się za poszukiwanie naszego roweru, skradzionego nam miesiąc temu w Ghat.

Włoskie siostry na kolację przygotowały nam prawdziwą włoską ucztę, po której wywiązała się między nimi żywa dyskusja na temat Mediny. W jej efekcie Medina dostała zielone światło na zamieszkanie w klasztorze. Nacieszymy się nią jeszcze kilka dni, a Hamid w powrotnej drodze przywiezie ją do Derny.

Późnym wieczorem wraz z Kasprem wymieniamy mocno zużyte łańcuchy w dwóch rowerach – wykorzystując zapasowe zabrane z Polski. Przed snem wspaniale gorący prysznic i spać. Jutro czeka nas duży wysiłek na trasie do Tobruku.

Poniżej zdjęcia z tego etapu (fot.  Dominik  Szmajda):

[View with PicLens]

Zgodnie z planem poświęcamy większość tego dnia na zwiedzanie perły antycznej Cyrenajki – ruin starożytnego miasta Cyrene. Założone już w VII w. p.n.e. przez Greków, miasto to szybko rozkwitło i stanowiło najsilniejszy ośrodek w regionie Cyrenajki. Zwiedzanie zaczynamy od muzeum z marmurowymi rzeźbami. Tu pierwsza niespodzianka – kustosz, widząc, że podróżujemy rowerami, postanawia docenić wysiłek, jaki wkładamy w poznawanie tego kraju, i wpuszcza nas do muzeum za darmo (normalnie wstęp kosztuje 15 zł od osoby). Dobra passa trwa nadal, bowiem towarzyszący nam od wczoraj oficer turystyczny załatwia nam także darmowe wejście na teren słynnych ruin miasta. Podziwiamy świetnie zachowany gimnazjon, który w czasach rzymskich pełnił funkcję forum. Z przewodnikiem w ręku, czytając o funkcjach kolejnych części starożytnych ruin, przechadzamy się, depcząc po piętach jedynej dużej zorganizowanej grupie niemieckich turystów. Zanim zejdziemy do drugiej części miasta, malowniczo położonej na zboczu płaskowyżu, zabieramy nasze rowery i prowadzimy je po wyznaczonych na zwiedzanie ścieżkach pomiędzy kolumnami, murami i rzeźbami. Każdy z nas, patrząc na świadectwa tej odległej cywilizacji, w wyobraźni widzi dawną świetność miasta. Fadel, przysiadając na kamiennym stopniu amfiteatru, zatapia się w lekturze Lonely Planet, a następnie dzieli się z nami refleksją, że to niezwykłe, jak wysoką kulturę prezentowała społeczność, która aż dwa i pół tysiąca lat temu wybudowała to miasto. Patrząc na okolicę, na dzisiejszą rzeczywistość, biorąc pod uwagę kolejne dokonania człowieka na tym terenie, trudno oprzeć się wrażeniu, że wraz z końcem ery starożytnej skończył się tu okres tzw. kultury wysokiej. Z pewnością dotyczy to nie tylko Cyrenajki, ale także wielu innych regionów basenu Morza Śródziemnego. Nawet gdy przyglądam się resztkom tej niegdysiejszej metropolii, urzeka mnie estetyka klasycznej architektury i rzeźby, która przez całe wieki i po dziś dzień stanowi punkt odniesienia i inspirację dla artystów.

Zdjęcia z Cyrene – starożytnego greckiego miasta, Libia. (fot. Anna Grebieniow i Dominik Szmajda)

[View with PicLens]

Późnym popołudniem ruszamy dalej, szosą pięknie wijącą się serpentynami w dół płaskowyżu, w kierunku rozległej niziny ograniczonej błękitną wstęgą morza. W dół zawsze jedzie się wspaniale, szczególnie gdy przy okazji można podziwiać zapierające dech w piersiach widoki. Jedziemy więc w zwartym szeregu, jeden za drugim, zachowując bezpieczne odległości pomiędzy nami. Po jednym z licznych wiraży pojawia się długa wstęga prostej szosy. Ach, jak pięknie! Rozwijamy coraz większą prędkość. Prowadząc kolumnę, staram się zawsze uważać na czyhające na drodze niebezpieczeństwa, aby w porę ostrzec o nich pozostałych. Tym razem droga wydaje mi się na tyle bezpieczna, że pozwalam rozwinąć Brennaborowi prędkość ponad 50 km/godz. I gdy jest już naprawdę przecudnie, kiedy popiskujemy wszyscy z radości takiej jazdy, nagle czuję potężny wstrząs i słyszę towarzyszący mu huk. Żeby tylko nie stracić równowagi! W ułamku sekundy dociera do mnie, że stało się coś bardzo niedobrego i muszę się zatrzymać, jednak ostre hamowanie przy tej prędkości mogłoby się skończyć bardzo źle zarówno dla mnie, jak i dla pozostałych sztafetowiczów jadących za mną. Jakimś cudem udaje mi się opanować rozdygotany po zaliczeniu wielkiej wyrwy w szosie rower i bezpiecznie wyhamować przy stalowej bandzie pobocza. Pozostali mijają mnie nieświadomi tego, co się wydarzyło. Ja natomiast zsiadam z roweru i przysłuchuję się cichnącemu sykowi powietrza z opon – flaki we wszystkich trzech, łącznie z przyczepką. Ale to mnie mniej martwi niż widoczne uszkodzenie felg. Wrzucamy rower na pakę, podjeżdżamy do najbliższej zatoczki. Miejsce jest przepiękne – widok na rozpadlinę pomiędzy dwoma majestatycznymi skałami, a pomiędzy nimi lazur morza. Podczas gdy wszyscy ruszyli do pozowania i robienia zdjęć, ja zabrałem się za diagnozowanie stanu kół. Wgniecenie w obręczach przedniego i tylnego koła niemal identyczne. Wszystkie szprychy całe. Spróbuję wyklepać felgi w najbliższej miejscowości. Ale niezależnie od tego trzeba się zabezpieczyć. Niestety kolejna grupa sztafetowiczów właśnie dziś wyleciała do Kairu, ale okazuje się, że jeden z nich leci dopiero jutro i zdąży zabrać koła z kraju z zapasowego roweru. Procedura awaryjna zostaje uruchomiona…

Pakujemy uszkodzony rower na pakę i ruszamy czym prędzej w poszukiwaniu warsztatu mechanicznego, gdzie będą warunki do naprawy kół. Pozostała trójka rowerzystów kontynuuje zjazd samodzielnie. W Susie trafiamy szybko na zakład wulkanizacyjny. Udaje mi się jako tako wyklepać obręcze, oddaję też przy okazji dętki do sklejenia. Ich uszkodzenia wydają się być poważne, jednak wulkanizator zapewnia mnie, że je naprawi. Martwi mnie tylko, że, podobnie jak w innych miejscach w Libii, tutejsza technologia naprawy dętek opiera się na klejeniu na zimno, co nie jest zbyt trwałe, szczególnie gdy zaczną się upały. W międzyczasie nadjeżdżają rowerzyści, a wraz nimi niespodzianka – ojciec Piotr, franciszkanin, misjonarz działający w Al Beidzie, z którym nie udało nam się wczoraj skontaktować. Zupełnie przypadkiem dostrzegł nasze rowery, gdy jechał sprawdzić, jaki jest stan morza tego dnia (ksiądz jest zapalonym nurkiem). Rozmawiamy chwilę, umawiamy się na jutrzejsze wspólne śniadanie. W tym czasie wszystkie dętki zostają już zaklejone i nie „bąbelkują” w wannie wystawionej przed zakład, tak więc płacę sympatycznemu wulkanizatorowi „co łaska” niewielką sumę i ruszamy dalej, aby kilka kilometrów za miastem znaleźć miejsce na rozbicie obozu. Nasze plany krzyżuje towarzyszący nam oficer turystyczny – już trzeci z kolei – który zdecydowanie nie zgadza się, żebyśmy nocowali na dziko, argumentując to oczywiści względami bezpieczeństwa. Proponuje nam do wyboru: kemping tutaj, kilometr przed Susą, nad morzem, albo dopiero 25 km dalej. W takich sytuacjach decyzję podejmuje część rowerowa naszej grupy. Ania, Kasper i Fadel, pomimo zapadnięcia zmroku, zgodnie postanawiają kontynuować drogę przez kolejne 25 km. Obserwuję ich zmagania z podjazdami i silnym przeciwnym wiatrem przez okno samochodu, szczerze współczując im tej wątpliwej przyjemności. W końcu docieramy na miejsce, do wyznaczonego dla nas przez policjanta noclegu. Okazuje się nim być Rainbow Resort tuż przed miasteczkiem Ras Al Hilal. Na szczęście udaje się nam wynegocjować darmowy nocleg w zdewastowanej przeszklonej sali na końcu ośrodka, która niegdyś pełniła funkcję świetlicy. Brak dwóch szyb nie bardzo nam przeszkadza, zwłaszcza że nieopodal mamy do dyspozycji łazienkę z ciepłą wodą (!).

Na ten wieczór mam jeszcze ważne zajęcie – centrowanie koła. Znałem ten temat tylko w teorii, ale kiedyś musi być ten pierwszy raz. Dwie godziny kręcenia szprychami (a tak naprawdę tzw. nyplami) i już wiedziałem co i jak. Wycentrowałem, jak umiałem, hamulec działa bez zarzutu, obręcz jest znów okręgiem, prawie doskonałym. Prawie, bo pozostaje wyraźne spłaszczenie na ok. 10-centymetrowym odcinku. Jechać się da, ale z wyczuwalnym podskokiem.

W nocy rozpętuje się silna wichura, podmuchy wiatru szamoczą kawałkami słabo przymocowanej dykty, mającej zasłaniać dziury po wybitych oknach. Huk okropny, ale po ciężkim dniu, pełnym wrażeń, zasypiamy bez problemów. Jedynie Medina, już tradycyjnie, w środku nocy budzi się i zaczyna zabawę w podgryzanie każdego z nas po kolei.

Ten poranek zapamiętamy smakiem miodu. Wczoraj rano bowiem, gdy przystanęliśmy, żeby obejrzeć żółwia spacerującego po szosie, zatrzymał się obok nas samochód. Jego kierowca wysiadł i natychmiast wyciągnął z bagażnika kilka słoiczków miodu. Witając się, wręczył nam je, mówiąc, że pewnie nam się przydadzą. No pewnie! Podziękowaliśmy, wrzuciliśmy je do sakwy i dopiero grubo po kolacji, gdy już prawie wszyscy poszli spać, przypomniałem sobie o tym słodkim fakcie. Choć nie jestem koneserem miodów, to ten zasmakował mi wyjątkowo. Choć był klarowny, to jednak tak gęsty, że nie sposób wydobyć go ze słoika bez pomocy łyżki. Tej nocy wraz z Marcinem zjedliśmy niemal cały słoik, a wrażeniami z uczty podzieliliśmy z resztą Przerzutek rano. Nietrudno się domyślić, że na śniadanie opróżniliśmy wszyscy kolejne słoiczki. A okoliczności, w których śniadanie to przyszło nam jeść, były wyjątkowe: kawałek za miasteczkiem Qasr Libia, na schodach dawnego tureckiego fortu – obecnie muzeum z unikatowymi bizantyjskimi mozaikami – w otoczeniu soczystej zieleni i kwiatów, zajadaliśmy pyszny, ciepły jeszcze, bo kupiony w piekarni, chleb z naszym złocistym przysmakiem. Westchnień zachwytu nie było końca, tak więc po obejrzeniu mozaik i sąsiadujących z muzeum ruin dwóch kościołów bizantyjskich udaliśmy się w dalszą drogę z mocnym postanowieniem zakupu miodu. Jak na zawołanie, przy drodze pojawiły się stoiska ze sprzedawcami miodu. Widać, że okolica z niego słynie. Niestety, miód okazał się dość drogi (30 zł za średniej wielkości słoik), więc kupujemy z Anią po jednym słoiku z zatopionymi w miodzie kawałkami pszczelego kitu do zawiezienia do Polski.

Po kilku kolejnych kilometrach docieramy do Uadi Al Kuf – słynnego wąwozu, będącego wielką turystyczną atrakcję regionu. Miejsce to ma także związek z libijską historią. Tu bowiem przez wiele miesięcy ukrywał się wraz ze swoimi towarzyszami broni Omar Mokhtar – przywódca ruchu oporu przeciwko włoskim kolonialistom.

Obecnie przeciwległe krawędzie wąwozu łączy wielki nowoczesny most, z którego rozpościera się przepiękna panorama. Jednak aby lepiej poznać to niezwykłe miejsce, trzeba zjechać starą drogą w dół wąwozu. Po przejechaniu na drugą stronę mostu zostawiamy rowery przy posterunku policji i ładujemy się na pakę samochodu, aby następnie zjechać nim serpentynami na samo dno Uadi el Kuf. Oczom naszym ukazują się majestatyczne pionowe skały tworzące zbocza wąwozu, a w nich liczne groty. Wszystko tonie w zielonej roślinności, co nasuwa nam skojarzenie ze znanymi dolinami naszych Tatr. Brakuje tylko szumu potoków, które spływają tu tylko bezpośrednio po opadach deszczu.

Późnym popołudniem docieramy do dużego miasta Al Beida. Po załatwieniu wszystkich spraw (wysyłka relacji, obiad, bankomat, zakupy prowiantu) wyjeżdżamy już całkiem po ciemku z miasta. Ale tuż przed odjazdem dołącza do nas oficer lokalnej jednostki policji turystycznej, aby popilotować nas. Asysta się bardzo przydaje, ponieważ ruch w Al Beidzie jest o tej porze bardzo duży, a wyjazd z miasta nie taki prosty. Po wydostaniu się z miasta policjant cały czas jedzie przed nami, aż do samego Szahat, gdzie zamierzaliśmy znaleźć miejsce na rozbicie namiotów. Tam zostajemy przekazani kolejnemu lokalnemu policjantowi, który za najbardziej odpowiednie miejsce do kampingu wskazuje nam park w bezpośrednim sąsiedztwie ruin najsłynniejszego w Cyrenajce starożytnego miasta – Cyrene.

Zdjęcia z wąwozu Uadi Al Kuf (fot. Dominik Szmajda)

[View with PicLens]

Wczorajszy wieczór był wspaniałą okazją do zacieśnienia relacji polsko-afrykańskich. Czterdzieści metrów od wzburzonego morza, pośród ścian działowych opustoszałego domu, dziewięciu „sztafetowników” założyło camp. Wspólna kolacja, obfitującą w makaron, soczyście grilowaną rybę oraz miks kolorowych, duszonych warzyw, na którą zaprosił nas mistrz patelni i ciętej riposty Fadel Dali, smakowała nam niezwykle.

Po wieczerzy wzięło nas na śpiewanie harcerskich nut. Proszę sobie wyobrazić czterech Polaków, czterech Libijczyków i Mauretańczyka, którzy pośród blasku księżyca w radosnym uniesieniu wspólnie tańczą i śpiewają nad rozżarzonym ogniskiem polsko-ukraińską śpiewkę My Cyganie. Refren tej piosenki („ore ore, szabadabada…”), po raz pierwszy spisany w języku arabskim, sporządzony w dwóch egzemplarzach, szybko zostanie przyswojony przez libijskie hufce. Przy okazji pobiliśmy nieoficjalny rekord w śpiewaniu refrenu – ponad 40 razy!

Rankiem zatrzymaliśmy się pod muzeum starożytnej Ptolemei. Istnieje szczególna zależność między opisami Kazimierza Nowaka miast wykluwających się z wiosek w latach trzydziestych, jak Bengazi, a widokiem wspaniałych, bogatych niegdyś polis, zamienionych na kadafijskie pegeery.

Gdy weszliśmy na teren jednego z pięciu najważniejszych greckich miast, Pentapolis, zaskoczył nas widok trzech pasterzy i setek czarno-biało-brązowych owieczek wśród kolumn z IV wieku przed naszą erą. Widok niecodzienny, tragikomiczny, z upływem czasu jednak coraz bardziej smutny. Turystyka w Jayarahmirze jest niedorozwinięta i choć mieszkańcy są niezwykle serdeczni i gościnni, to władze nie dbają o wzbudzanie popytu na skarby starożytnej architektury. Dzień wcześniej przejeżdżaliśmy koło miejsca, w którym osadzony był mityczny Ogród Hesperyd, zamieniony na kompleks betonowych basenów… Szkoda.

Po wzruszającym pożegnaniu z trzema dzielnymi harcerzami nowakowi rowerzyści zasiedli głęboko w swych siodłach i rączo trzymając brennaborowe kierownice pognali w stronę pasma gór Jebel Al-Akhdar. Góry Zielone – nie tylko z nazwy. Malowane krzakami, drzewami, soczystością traw. Zaraz, zaraz – czy to Libia, czy Irlandia? Przecieramy oczy; widzimy jedyny procent libijskich lasów. Z całą pewnością wiemy, że przeskoczył sztafetowy łańcuch na geograficznej zębatce. Sahara jest już tylko beztroskim, magicznym wspomnieniem wszechogarniającej ciszy. Zaczęliśmy ostro pod górę, a następnie gnaliśmy przez serie mniejszych zjazdów i podjazdów pośród wykutej w skałach drogi otoczonej zielonym krajobrazem. Między łąkami pasących się owiec, i przydrożnych psów, strzegących pobocza, na środku drogi znaleźliśmy żółwia. Nie był on ani obrzydliwy, ani czarny, jak pisał międzywojenny cyklista . Po sesji zdjęciowej z gadem pognaliśmy dalej i mimo pierwszego afrykańskiego deszczu jechało się nam całkiem dobrze. Po raz pierwszy w Libii obóz rozbijamy na miniłące, w przydrożnym lesie. Ognisko strzela, Ania odnalazła ser feta, więc woda z MSR-owskiej girby zrosiła szczypior i pomidory na sałatkę. Zaraz zasiądziemy do kolacji, a po niej poplotkujemy do rana w naszym arabsko-angielsko-polskim narzeczu…

Marcin Lajborek

- Przybieżeli do Betlejem pasterze! - śpiewamy ile sil w płucach pod domem Sióstr Sercanek na terenie szpitala dziecięcego w Bengasi. Widzę, że firanka się porusza i po chwili wpadamy w objęcia niezwykle serdecznych rodaczek. Ale radość, buzie śmieją się wszystkim, Kasper uruchamia kamerę by uwiecznić wzruszająca chwile. – Opowiadajcie co tu robicie, ach jak milo gościć Polaków! – witają nas Siostry. Odwiedzamy kaplice, zwiedzamy bez ogródek i po chwili zasiadamy do stołu. Cóż za frykasy i ta serdeczność, czuje się niemal jak w domu.

Jakie to niesamowite, przede mną leży prawdziwy polski makowiec! Siostry podsuwają nam fantastyczne wypieki a my z kolei mamy wypieki na twarzach. – Zobacz Ania – Kasper podaje mi świątecznego pierniczka – jaki piękny! I herbata nie żadna siekiera z cukrem (roztwór nasycony) lecz normalna, jak u nas, na sznureczku;) i z cytryna. Jestem oszołomiona. Atmosfera jest taka…po prostu rodzinna.

Pokazujemy trochę zdjęć z naszej podróży – Ach, jaka piękna ta pustynia, sporo przejechaliście – padają komentarze. My z kolei wypytujemy o ich życie tutaj. – Kiedyś jechałyśmy z siostrami przez pustynie i nagle niebo zrobiło się czerwone, piasek zasłonił wszystko, spałyśmy w namiocie i bałyśmy się, ze zasypie nas na amen – opowiada siostra Waleriana, która już 24 lata jest tu na misji – widoczność była może na metr, na wyciągnięcie reki – dodaje. Brrr…mieliśmy zatem sporo szczęścia, ze żadna z “naszych” burz nie była tak dramatyczna. Siostry pracują tu jako pielęgniarki, zajmują się dziećmi, praca nie jest łatwa jak zaznaczają. Jest niezwykle milo, jednak czas ruszać.- Weźcie jeszcze tego makowca na drogę – jedna z sióstr podaje nam zawiniątko i siatkę słodyczy. Na pożegnanie robię sobie wspólną fotografię z Siostrami Sercankami o wielkich sercach. – Świetne rowery, wzdycha jedna z sióstr na zakończenie – oj przydałby nam się tu rower, oj przydałby się… (…)

Opuszczamy Bengasi wraz z trojka libijskich skautow, którzy postanowili towarzyszyć nam honorowo przez 2 dni sztafety. Jedzie mi się ochoczo i raźnie, w sercu jeszcze ciepło po jakże miłym, świątecznym spotkaniu. Nucę sobie coś pod nosem. – Ania ty jesteś silna dziewczyna – Mohamet rzuca mi komplement na postoju i jeszcze nieopatrznie dodaje: – jesteś dużo silniejsza od libijskich kobiet. O tu cie mam, brachu! – Silniejsza? Ty nawet nie wiesz, jak kobiety libijskie są silne! – rzucam w odwecie. – Silne? może w domu – śmieje się młodzian i dorzuca – one by Sahary nie przejechały rowerem. – Mohamet – mówię do niego spokojnie i trochę smutno (bo tak mi się zrobiło) – wasze kobiety są bardzo bardzo silne, one muszą wytrzymać siedzenie w domu, do tego trzeba większej siły niż do pedałowania, wierz mi… Mohamet kreci głowa ale nie wie co powiedzieć. – Nie mów więcej, że są słabe, podkreślam. – Ok Ania, OK.

Na biwaku z kolei Marcin tłumaczy harcerzom istotę makowca: – Widzicie te czarne ziarenka, to takie nasiona… no taki jakby kawior tylko słodki. Skauci nie wyglądają na przekonanych, ze wiedza o co chodzi, za to Marcina olśniewa – This is “opium cake”!, teraz rozumiecie? Śmiechu co niemiara, zjadamy “opium cake”, arabscy koledzy prowadza harcerskie plasy a mi już kleją się oczy. Może nie przejechaliśmy dziś bardzo długiego dystansu ale było tyle emocji, czuje jak siły odpływają wraz każdą, kojącą szumem morską falą. (…)

Anna Grebieniow

Udzielamy wywiadu dla libijskiej prasy, mamy fantastycznego tłumacza – człowieka, który 13 lat spedził w Polsce pracując jako lekarz. Przy okazji dowiaduję się, że w latach 60-tych Polacy odbudowali tu kilka wiosek zniszczonych trzęsieniami ziemi, do dziś nazwywane są “polskimi miastami”, ciekawe. Jeszcze wspólna fotka i ruszamy do miasta zapoznać się z lokalnym folklorem. Naszymi przewodnikami są przemili harcerze z 1 drużyny w Bengashi, jednej z 36 obecnych tu drużyn. Zaznajamiamy się bliżej z Abdullahem i Mohametem. Dziewiętnastoletni skauci są bardzo przejęci rolą przewodników, dbają o nas, mają mnóstwo pytań (dość szkolnych w stylu “jakie jest twoje hobby” i “ile masz rodzeństwa”) i jest to sympatyczne. Sami opowiadają o sobie, o strukturze harcerskiej w Libii, o ich życiu tutaj, o kulinariach i zwyczajach. Początkowo są trochę spięci, ale potem nawiązujemy bardzo dobry kontakt, zaczynaja się otwierać. – Abdul, dlaczego dziewczyny chodzą zawsze ubrane w chusty i dzelabije? – pytam. – Bo islam tego wymaga Ania, poza tym one po prostu są nieśmiałe – kwituje Abdullah. – Oj Abdullah, nie zgadzam się z Toba, sadzę że to nie nieśmiałość je do tego skłania, one po prostu muszą się tak ubierać, już Ty mi oczu nie mydlij. Nieśmiałe, też coś! Mohamet się śmieje ale widzę, że jest lekko zmieszany i zmienia temat – o, zaraz będzie sklep rowerowy, skręć w lewo, w tą ulice. Dominik jednak nie daje za wygraną – No a jeśli świat mężczyzn i kobiet jest tak podzielony, to co się dzieje, gdy spotkają się dwie rodziny, czy w domu też jest tak przestrzegany rozdział płci? – To zależy od rodzinnych relacji, często jednak wtedy jesteśmy razem – wyjaśnia młody skaut. Jakie to wszystko dla nas egzotyczne, ciekawie jest poznawać inną kulturę tak od środka, jak my mamy właśnie okazje.

(…) - Bóg się rodzi, moc truchleje… intonuje damski głos z przodu kościoła. Trącamy się łokciami z Dominikiem – podejdźmy bliżej. Włączamy się gromko do śpiewu – Ogień krzepnie, moc truchleje… Zaskoczenie biało odzianych sióstr zakonnych jest niemałe, gdy nasze głosy zaczynają im wtórować, odwracają się i krótko rozmawiamy. – Pracujemy w szpitalu dziecięcym, jutro od 13-tej będziemy w domu, przybywajcie – otrzymujemy entuzjastyczne zaproszenie. Radość duża z tego niezapowiedzianego spotkania, siostry promiennie się uśmiechają, do zobaczenia, jutro na pewno przyjedziemy naszymi rowerami.

(…) - Chcesz henne Ania? – dziwi się Mohamet, przecież to śmierdzi, nie lubię henny. – Mohamet, chcę zobaczyć jak to jest, zaprowadź mnie do siostry. Po kwadransie siedzę już w pokoju Imel, siostry jednego z naszych arabskich kolegów. Imel, jej mama i starsza siostra witają się ze mną bardzo serdecznie. Siostra jest elegancko ubrana, suknie zdobią cekiny, na powiekach gruba warstwa brokatu, dzis rodzinna impreza. W ten sposób kobiecie wolno pokazać się tylko w gronie rodzinnym. Imel okleja moje dłonie specjalnymi naklejkami w wytłoczonym wzorkiem, następnie nakłada woniejącą ziołami papkę i zawija mi dłonie w chusty – Only one night and then wash – tłumaczy.

Całą noc??? Jak to, mam mieć tą plastelinę na rękach przez całą noc? To wedlug niej jest “only”?! Dziś Sylwester a ja mam dłonie oklejone, nie mogę ich zginać i na dodatek są “zabandażowane”, ha ha, zachciało mi się przygody, oj zachciało i mam za swoje.

(…) - 10, 9, 8, 7, 6…zero! Wszystkiego dobrego w Nowym Roku! – życzą libijscy harcerze, którzy przygotowali dla nas sylwestrowe ognisko na plaży. Libijczycy w tym czasie nie świętują, ich nowy rok wypada 2 tygodnie wczesniej, wg kalendarza arabskiego mamy 1413 rok, liczony od Hidzry, pielgrzymki proroka Mahometa z Mekki do Medyny. Śpiewamy wspólnie “Pieśn pożegnalną”, każdy w swoim języku. Serwuja nam tradycyjne dania libijskie, szczególnie dobre jest słodkie “masruda” – ciasto chlebowe z bakaliami, gorąca masa daktylowa popijana maślanką. Tak oto zaczyna się mój Nowy Rok. W towarzystwie szumu fal, rozśpiewanych harcerzy, i iskier z ogniska. W cieple ognia toczą się interesujące rozmowy. – Jakie według was są pozytywne i negatywne strony Libii, ale mówcie szczerze – prosi Ali. – To zaczniemy od negatywów: brud w Tripolisie i w Murzuk – odpowiada szybko Marcin i aby wybrnąć z kłopotliwej sytuacji, szybko dodaje – w przeciwienstwie do niezwykle czystego Bengasi. Wzbudza to aplauz wśród słuchaczy i już z pozytowów dodajemy na luzie: mili ludzie, przyjaźni, otwarci, po porstu “Libia mija mija”. Śmiejemy się i składamy sobie życzenia. Miło!

Zatrzymujemy się na chwilę w Ajdabiya, gdzie posilamy się w tureckiej restauracji, a Lai kupuje dżelabiję, o której od jakiegoś czasu marzył. Po południu docieramy do Bengazi. Wjeżdżamy na most, z którego rozpościera się widok na centrum miasta. Przed nami wysokie, nowoczesne budynki, z lewej zatoka i przycumowane w niej wojskowe okręty i kutry rybackie, z prawej zazieleniony trawą park, otoczony kolumną palm.

Bengazi to drugie największe miasto Libii, nie jest jednak tak stare jak Trypolis. Postawione co prawda w miejscu starożytnego Berenice, rozwinęło się jednak dopiero w latach okupacji włoskiej. Już na pierwszy rzut oka stolica Cyrenajki sprawia wrażenie bardziej zadbanego i lepiej zorganizowanego niż inne libijskie osiedla.

O ile w Trypolisie nowe budownictwo oszpeca miasto, o tyle w Bengazi nowoczesne budynki rozmieszczone są przemyślanie i nadają metropolii uroku. Dużo tu zieleni, trawniki są nieustannie nawadniane. W centrum jest czysto, wszędzie stoją kosze na śmieci, nabrzeże jest wyjątkowo zadbane. Po ulicach suną nowoczesne auta, ludzie ubierają się po europejsku. Bengazi nie jest tak żywe i zatłoczone jak Trypolis, brak mu żywiołowości i aury tradycji, jaka panuje w stolicy. To miasto o atmosferze bardziej śródziemnomorskiej niż arabskiej. Współczesne budownictwo sąsiaduje z typową architekturą kolonialną. Skupisko wysokich kamienic o pobielanych fasadach, przedzielonych wąziutkimi uliczkami i małymi placykami, stanowi serce miasta, do którego prowadzą szerokie, przyozdobione palmami aleje.

Parkujemy i przechadzamy się nadmorską promenadą, nad którą góruje stara latarnia morska. Lai zrzuca z siebie dżelabiję i wskakuje do wody. Znika pod zapomarańczowioną zachodem słońca taflą, by po chwili wyskoczyć z krzykiem. Nadepnął na jeżowca i tylko dzięki pomocy Ani pozbywa się tkwiących w palcu kolców. Tak wyglądała ostatnia w 2009 roku kąpiel poznańskiego morsa.

Wieczorem wraz z poznanym w Ghadamesie Abdulgarem El Turkim udajemy się do harcerskiego hostelu. Po odstawieniu bagaży do sypialni i szybkim prysznicu poznajemy grupkę skautów. Chłopaki obwożą nas swoimi autami po mieście, pomagają odnaleźć kafejkę internetową, zawożą nas do restauracji na kolację i na kawę.

W południe wraz z Abdelgarem, harcerzami oraz mówiącym po polsku druhem Fathe Baiyo udajemy się do kawiarni, w której opowiadamy im i dwóm dziennikarzom historię Nowaka i naszej sztafety. Wszyscy słuchają z zainteresowaniem i przejęciem, a na koniec zadają mnóstwo pytań. Opisujemy im nasze wrażenia, wyniesione z kontaktu z libijską przyrodą i kulturą. Chwalimy miejscową gościnność, piękne pejzaże, wspaniałe zabytki.

Do wieczora przechadzamy się ze skautami po mieście. Nasi towarzysze ochoczo opisują atrakcje Bengazi, opowiadają nam dużo o kulturze i zwyczajach. Odwiedzamy kościół katolicki. W świątyni, obok tabliczek arabskich, koreańskich i włoskich, zauważamy i polskie: „Szczęść Boże” i ”Wesołych Świąt”. Dowiadujemy się, że w mieście mieszkają polskie siostry zakonne, a do niedawna także duchowny, ksiądz Tadeusz. Spotkany na podwórzu kapłan, Filipińczyk, podaje nam numer telefonu polskiego misjonarza, stacjonującego aktualnie w Dernie.

Nadchodzi czas na przyjęcie sylwestrowe. Zastanawiamy się, gdzie zabiorą nas harcerze. Podjeżdżamy pod będący własnością hufca budynek, który jest położony… na plaży. Harcówka bezpośrednio nad Morzem Śródziemnym to wspaniałe miejsce dla skautów – polscy harcerze mają czego zazdrościć libijskim kolegom. Przysiadamy się do rozpalonego na piasku ogniska, wraz z druhem Omarem Sherifem i jego podopiecznymi śpiewamy arabskie i polskie piosenki harcerskie. Zbliża się północ, kończy się stary rok. Następuje odliczenie, wykrzykujemy radosne „zerooo”, po czym, na zmianę w obu językach, Ogniska już dogasa blask. Udajemy się pod zadaszenie, pod którym czeka przygotowany dla nas poczęstunek, tradycyjne libijskie dania: rozpływająca się w pomidorowym sosie kasza z baraniną, zwana biszisza, oraz masruda – pokruszone placki z miodem i bakaliami, zagryzane daktylami i popijane maślanką.

Imprezę kończymy wymianą kulturową: uczymy nowych przyjaciół tradycyjnego poznańskiego „Lech, Lech Kolejorz”, a sami wielokrotnie wykrzykujemy „Ahly nadena, wa es alena” – hasło lokalnego klubu piłkarskiego, Ahly Benghazi.

Kasper Piasecki